Sędzia SN, współautorka zawiadomienia i świadek, wyłączona od sprawy o immunitet

W dniu 28 listopada 2025 r. SSN Barbara Skoczkowska, w oparciu o art. 40

§ 1 pkt 4 k.p.k., złożyła oświadczenie zawierające sygnalizację zaistnienia

bezwzględnej podstawy jej wyłączenia w sprawie o sygn. akt I ZI 64/25 z mocy

ustawy.

Argumentując powyższe SSN Barbara Skoczkowska wskazała, iż Naczelnik

Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, po zapoznaniu się z aktami

śledztwa o sygn. […] w sprawie prowadzonej o czyny z art. 231 § 1 k.k. i inne,

wniósł w dniu 22 października 2025 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej

wniosek o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego Sądu

Najwyższego X. Y. do odpowiedzialności karnej za czyny z art. 231 § 1 k.k. i inne

I ZO 125/25

2

(który został zarejestrowany pod sygn. I ZI 64/25 i przydzielony do jej referatu),

natomiast powyższe postępowanie zostało zainicjowane pismem z dnia 12 czerwca

2024 r., którego jest współautorem, a w dniu 27 listopada 2024 r. została

przesłuchana w tej sprawie w charakterze świadka.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stanowisko SSN Barbary Skoczkowskiej co do potrzeby jej wyłączenia jest w

pełni zasadne.

Zgodnie z art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. sędzia jest z mocy prawa wyłączony od

udziału w sprawie jeżeli: był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej

samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły.

Przepis ten określa zatem trzy podstawy wyłączenia sędziego od udziału w sprawie

z mocy prawa.

Pierwsza ze wskazanych podstaw aktualizuje się w sytuacji, w której sędzia

był świadkiem czynu w sensie faktycznym (tj. gdy poczynił własne zmysłowe

spostrzeżenia odnośnie danego czynu jako całości lub co do niektórych zachowań

składających się na ów czyn). Wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, w

oparciu o wskazaną przesłankę, jest przy tym całkowicie niezależne od tego, czy

sędzia został wezwany na przesłuchanie w charakterze świadka lub był

przesłuchiwany w tym charakterze. W tym przypadku ustawodawca posługuje się

bowiem pojęciem świadka w znaczeniu materialnym. Analizowana podstawa

wyłączenia sędziego jest wyrazem obowiązującej w postępowaniu karnym zasady,

że sędzia winien ustalać stan faktyczny na podstawie dowodów, a nie w oparciu o

osobiste wrażenia będące konsekwencją bezpośredniego kontaktu zmysłowego z

czynem, którego dotyczy postępowanie. Zasada ta oparta jest na założeniu, że

sędzia nie byłby w stanie obiektywnie oceniać dowodów odnoszących się do faktów,

w sytuacji, gdy musiałby je konfrontować z własnymi spostrzeżeniami (zob. wyrok

SN z 7.02.2024 r., III KK 457/23, LEX nr 3668548). Takie rozumienia ma swoje

uzasadnienie w ratio instytucji iudex inhabilis, gdyż sędzia-świadek (w tym

znaczeniu najszerszym) posiada dodatkową wiedzę o sprawstwie, która wyklucza

wydanie przez niego wyroku w sposób bezstronny. Innymi słowy - sędzia, który

I ZO 125/25

3

widział osobę popełniającą przestępstwo nie może być, jak wskazuje się to

obrazowo w doktrynie prawa procesowego - otwarty w równym stopniu na

możliwość niewinności tej osoby (wyrok SN z 4.12.2019 r., V KK 337/18, LEX nr

3583758).

Druga sytuacja dotyczy natomiast sędziego, który w danej sprawie był

przesłuchany w charakterze świadka. Użycie czasu przeszłego – „był przesłuchany”

– mogłoby sugerować, że tylko fakt uprzedniego złożenia zeznań przez sędziego

stanowi podstawę wyłączenia. Sytuacja taka będzie miała miejsce wówczas, gdy w

postępowaniu przygotowawczym sędzia był przesłuchany w charakterze świadka, a

sprawa następnie została skierowana do sądu. Wtedy jest on wyłączony od jej

rozpoznania. Jednak wykładnia celowościowa wskazuje, że skoro chodzi tu o bycie

świadkiem w znaczeniu procesowym, to zgodnie z art. 177 § 1 jest nim każda

osoba wezwana w charakterze świadka. Dlatego należy uznać, że sędzia podlega

wyłączeniu od rozpoznania sprawy z chwilą dopuszczenia dowodu z jego zeznań w

charakterze świadka. Natomiast słusznie przyjmuje się w doktrynie, że takiej

podstawy nie stanowi samo złożenie przez stronę wniosku dowodowego o

przesłuchanie sędziego w charakterze świadka. Użycie zwrotu „w tej samej sprawie”

wskazuje, że chodzi o dopuszczenie dowodu z zeznań sędziego jako świadka w

sprawie, którą on sam rozpoznaje. Natomiast nie dotyczy przesłuchania go w tym

charakterze w innej sprawie (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M.

Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz

aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 40).

Zważając zatem na wskazane w oświadczeniu z dnia 28 listopada 2025 r.

okoliczności, Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi potrzeba wyłączenia SSN Barbary

Skoczkowskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 64/25.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[M. T.]

[r.g.]

I ZO 125/25

4