Sędzia nietrzeźwy za kierownicą. SN uchylił przerwę w jego czynnościach służbowych

Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] 3 lutego 2026 r. zarządził wobec sędziego

Sądu Apelacyjnego w [...] X. Y., natychmiastową przerwę w pełnieniu czynności

służbowych od dnia 3 lutego 2026 r. do czasu wydania uchwały przez sąd

dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc, wskazując, iż ww. dopuścił się

przestępstwa umyślnego polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w

I ZZ 1/26

2

stanie nietrzeźwości.

Uchwałą z dnia 4 listopada 2026 r., sygn. I Zl 9/26, Sąd Najwyższy w pkt I.

zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Apelacyjnego

w [...] X. Y. za to, że w dniu 2 lutego 2026 r. w T., woj. [...], ok. godz. 16:20,

znajdując się w stanie nietrzeźwości wynoszącym 0,90 mg/l - I badanie, 1,03 mg/l -

II badanie, alkoholu w wydychanym powietrzu (badanie urządzeniem Alcosensor

IV), prowadził w ruchu lądowym ulicą […] oraz […] pojazd mechaniczny marki M. nr

rej. [...], to jest czynu wyczerpującego znamiona występku z art. 178a § 1 k.k., w

pkt. II zawiesił X. Y. – sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] w czynnościach

służbowych na okres 8 miesięcy, a w pkt III. obniżył X. Y. – sędziemu Sądu

Apelacyjnego w [...] wynagrodzenie o 30% na czas trwania zawieszenia w

czynnościach służbowych, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Instytucja zarządzenia natychmiastowej przerwy w czynnościach

służbowych sędziego, określona w art. 130 § 1 u.s.p., głęboko ingeruje w

uprawnienia sędziego, gdyż odsuwa go od wykonywania obowiązków służbowych.

Co do zasady takie zarządzenia są wydawane przed wszczęciem postępowania

dyscyplinarnego. Stosowanie tej instytucji uzasadnia i usprawiedliwia wyłącznie

potrzeba bezpośredniego, natychmiastowego odsunięcia sędziego od pełnienia

przez niego służby sędziowskiej. W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r.

sygn. akt K 45/07, OTK – A 2009, z. 1, poz. 3, Trybunał Konstytucyjny określił

procedurę z art. 130 § 1 u.s.p. mianem „awaryjnej”. Jednocześnie wskazał, że

istotnym argumentem przemawiającym za uznaniem zgodności tego przepisu z art.

180 ust. 2 Konstytucji RP jest to, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości jako

przedstawiciela władzy wykonawczej, czy prezesa sądu, zbliżona w swoich

skutkach do decyzji o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych, podlega

obowiązkowej, szybkiej, lecz następczej kontroli przez sąd dyscyplinarny, który

może podtrzymać stanowisko Ministra Sprawiedliwości, czy prezesa sądu, lub

uchylić zarządzenie o przerwie w wykonywaniu czynności. Z tego punktu widzenia

I ZZ 1/26

3

chodzi tu o regulację wyjątkową, także w odniesieniu do przepisu art. 129 § 1

u.s.p., określającego kompetencję sądu dyscyplinarnego do zawieszenia w

czynnościach służbowych sędziego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie

dyscyplinarne lub o ubezwłasnowolnienie. To zawieszenie, stosownie do art. 132

u.s.p., ustaje z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego,

chyba, że sąd dyscyplinarny uchylił je wcześniej. Natomiast zawieszenie sędziego

w czynnościach służbowych w wyniku następczej kontroli zarządzenia prezesa

sądu albo Ministra Sprawiedliwości, podjętej w trybie wskazanym w art. 130 § 3

u.s.p., czyli kontroli zarządzenia o natychmiastowej przerwie w czynnościach

służbowych sędziego, trwa do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny,

nie dłużej niż na miesiąc. Zawieszenie w czynnościach służbowych sędziego w tym

trybie, nie powinno trwać dłużej niż to jest uzasadnione nagłością przyczyny,

zwłaszcza, gdyby nie doszło do wszczęcia wobec sędziego postępowania

dyscyplinarnego, czy złożenia wniosku o zezwolenie na pociągniecie go do

odpowiedzialności karnej (por. W. Kozielewicz, Odpowiedzialność dyscyplinarna

sędziów. Komentarz, Warszawa 2005, s. 149 – 153).

Zgodnie z art. 130 § 1 u.s.p.: 1) jeżeli sędziego zatrzymano z powodu

schwytania na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa umyślnego, albo

2) jeżeli ze względu na rodzaj czynu dokonanego przez sędziego powaga sądu lub

istotne interesy służby wymagają natychmiastowego odsunięcia go od

wykonywania obowiązków służbowych, prezes sądu albo Minister Sprawiedliwości

mogą zarządzić natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziego aż

do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc.

Pierwsza z przesłanek skorelowana jest z sytuacją zatrzymania sędziego z powodu

schwytania go na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa, o której mowa w

zdaniu drugim art. 181 Konstytucji RP. Ten przepis Konstytucji RP pozwala

wówczas na zatrzymanie sędziego, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia

prawidłowego toku postępowania. Druga przesłanka, umożliwiająca zastosowanie

unormowania z art. 130 § 1 u.s.p., wiąże się z wykazaniem, iż czyn popełniony

przez sędziego, niezwiązany z konkretnym postępowaniem, jakie dany sędzia

I ZZ 1/26

4

prowadzi, jest tego rodzaju, że przekreślałby realne prawo stron do sądu, gdyby ten

sędzia nadal pełnił czynności urzędowe.

Poza sporem jest, że w dniu 2 lutego 2026 r. w T., X. Y. – sędzia Sądu

Apelacyjnego w [...], kierujący pojazdem mechanicznym marki M. nr rej. [...], został

zatrzymany, gdyż stwierdzono, iż znajduje się pod wpływem alkoholu. W trakcie

zatrzymania stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu u ww. wyniosło w

pierwszym badaniu - 0,90 mg/l, a w drugim badaniu - 1,03 mg/l.

Konsekwencją powyższego była uchwała z dnia 4 lutego 2026 r., sygn. I Zl

9/26, w której Sąd Najwyższy w pkt l. zezwolił na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] X. Y., za to, że w dniu

2 lutego 2026 r. w T., woj. [...], ok. godz. 16:20, znajdując się w stanie nietrzeźwości

wynoszącym 0,90 mg/l - I badanie, 1,03 mg/l - II badanie, alkoholu w wydychanym

powietrzu (badanie urządzeniem Alcosensor IV), prowadził w ruchu lądowym ulicą

[…] oraz […] pojazd mechaniczny marki M. nr rej. [...], to jest czynu

wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k, w pkt. II zawiesił X. Y.

– sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] w czynnościach służbowych na okres 8

miesięcy, a w pkt III. obniżył X. Y. – sędziemu Sądu Apelacyjnego w [...]

wynagrodzenie o 30% na czas trwania zawieszenia w czynnościach służbowych,

kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.

Mając powyższe na uwadze, w realiach niniejszej sprawy, nie budzi

wątpliwości, że Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] zasadnie zarządził

natychmiastową przerwę w wykonywaniu czynności służbowych przez sędziego

Sądu Apelacyjnego w [...] X. Y. Przedmiotowe zarządzenie było prawidłowe,

zasadne i zgodne z prawem. Słusznie bowiem uznano, że zachowanie sędziego

podejrzewanego o popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k., godzi w powagę Sądu, w

którym Sędzia pełni służbę, naruszając istotne interesy tej służby oraz podważa

społeczne zaufanie do wymiaru sprawiedliwości.

Niemniej jednak, z uwagi na wydanie przez Sąd Najwyższy w dniu 4 lutego

2026 r. uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

I ZZ 1/26

5

sędziego X. Y. – sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] i zawieszenie go na okres

ośmiu miesięcy w czynnościach służbowych, zarządzenie Prezesa Sądu

Apelacyjnego w [...] z dnia z dnia 3 lutego 2026 r. o zarządzeniu natychmiastowej

przerwy w wykonywaniu czynności służbowych, zgodnie z art. 130 § 1 u.s.p.

należało uchylić. Odsunięcie sędziego od wykonywania obowiązków służbowych w

wyniku zarządzonej, przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...], przerwy w

czynnościach trwało do czasu podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały w dniu 4

lutego 2026 r. i jest kontynuowane na podstawie uchwały z dnia 4 lutego 2026 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[M. T.]

[r.g.]