Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku, klient dostanie 2700 zł kosztów

1. Wyrokiem z 24 lutego 2023 r., Sąd Apelacyjny w Łodzi, w sprawie

z powództwa D. P. przeciwko Bankowi […] w […], o zapłatę i ustalenie, na skutek

apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 14 stycznia 2022

r., oddalił apelację (pkt 1) oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt 2).

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana,

zaskarżając wyrok w całości.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2, 3 k.p.c.

4. Postanowieniem z 28 listopada 2024 r. (I CSK 2588/23) Sąd Najwyższy

przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania.

W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych

rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych

z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka

szwajcarskiego (Dz.U. 2026, poz. 985), Sąd Najwyższy ponownie przeanalizował

skargę kasacyjną w kontekście dalszego występowania przesłanek przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

II CSKP 1240/24

3

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

6. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo

i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych

błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.

7. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów dostatecznych

dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 2, 3 k.p.c.

8. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

II CSKP 1240/24

4

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;

z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

9. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co

wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie

zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.,

wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa

a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;

z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

10. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z wyżej

wymienionych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W szczególności w licznych wypowiedziach judykatury wyjaśniane były zarówno

przesłanki uznania postanowień umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej za

abuzywne, jak i kwestia dopuszczalności utrzymania umowy w mocy poprzez

zastąpienie wyeliminowanych z niej postanowień abuzywnych innymi

postanowieniami (m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56; uchwała Sądu

Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, Nr 6, poz. 40; wyroki

TSUE: z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna Dziubak

przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20,

I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A; wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2, poz. 20; z 16 września 2021 r.,

I CSKP 166/21; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 13 kwietnia 2022 r.,

II CSKP 1240/24

5

II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 23 lutego 2024 r., I CSK 6284/22).

Sąd Najwyższy wypowiadał się również w kwestii niedopuszczalności zastosowania

art. 358 § 2 k.c. dla uzupełnienia umowy kredytowej po wyeliminowaniu klauzul

abuzywnych (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22

i 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22; postanowienie Sądu Najwyższego

z 26 lutego 2024 r., I CSK 6543/22), a także odróżnienia i wzajemnego związku

klauzul spreadowych i klauzul ryzyka walutowego (m.in. wyroki Sądu Najwyższego:

z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22,

OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45.; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22;

z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22). W orzecznictwie wskazano również, że nie

można przyjąć, aby postanowienia umowy kredytowej odsyłające do kursu

stosowanego przez bank były odzwierciedleniem ogólnej normy, przewidującej

obowiązek ogłaszania kursów walut, wyrażonej w art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy

- Prawo bankowe (m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2023 r.,

I CSK 5177/22). Wielokrotnie wyjaśniano również wątpliwości dotyczące wykładni

pojęcia interesu prawnego jako przesłanki powództwa o ustalenie na podstawie art.

189 k.p.c. (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11;

z 17 kwietnia 2015 r., III CSK 226/14; z 23 marca 2018 r., II CSK 371/17;

z 26 maja 2021 r., II CSKP 64/21; postanowienie Sądu Najwyższego

z 12 lutego 2021 r., IV CSK 423/20). Odnoszono się również do skutków wejścia

w życie art. 69 ust. 3 Prawa bankowego dla zawartych wcześniej umów kredytowych,

waloryzowanych do waluty obcej (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada

2022 r., II CSKP 1153/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22; z 10 maja 2022 r.,

II CSKP 285/22; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20;

postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 3210/23). Sąd

Najwyższy wypowiadał się również w kwestii dopuszczalności utrzymania umowy

w mocy jako oprocentowanej według stawki WIBOR (wyroki Sądu Najwyższego:

z 23 stycznia 2024 r., I CSK 300/23; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22;

z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22). Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego

rozstrzygnięto już, że: klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne

świadczenie kredytobiorcy (zob. wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21;

z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22); postanowienia umowy (regulaminu), określające

zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie

kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie

II CSKP 1240/24

6

kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień

umownych (zob. wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r.,

V CSKP 49/21); jeśli postanowienia stanowiące klauzule indeksacyjne są abuzywne,

to oznacza, że są z mocy samego prawa dotknięte bezskutecznością na korzyść

kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule

i w ten sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę 7 sędziów SN

z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21); jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia

umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie

pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można

przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy (zob. wyroki SN:

z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego

2022 r., II CSKP 459/22); jeżeli po wyeliminowaniu klauzul utrzymanie umowy

o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, to przemawia to za jej

całkowitą nieważnością (wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18); oceny czy

postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z chwili

zawarcia umowy (uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17).

Dodatkowo należy wskazać, iż Sąd Najwyższy wypowiadał się już w kontekście

standardów realizacji przez bank przedkontraktowego obowiązku informacyjnego

(zob. wyrok SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Przyjęto również, iż spełnienie

świadczenia, którego wysokość została określona na podstawie abuzywnych

postanowień umownych, nie pozbawia tych postanowień cechy abuzywności ani nie

sprawia, że ocena ich abuzywności staje się bezprzedmiotowa (wyrok SN

z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17).

Trafność podniesionych tam argumentów znajduje potwierdzenie w uchwale

pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22).

Uchwała ta rozstrzygając wiele istotnych zagadnień prawnych (również

nawiązujących treściowo do tych, które zostały przedstawione w skardze kasacyjnej),

doprowadziła do jednolitej wykładni przepisów prawa wywołujących wcześniej

rozbieżności w orzecznictwie sądów. Dodatkowe, uzupełniające kwestie, zostały

również wyjaśnione w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego

z 24 czerwca 2026 r. (III CZP 8/26).

Ponadto należy wskazać, że również w kontekście możliwości podniesienia

zarzutu zatrzymania Sąd Najwyższy się już wypowiedział. W uchwale z 19 czerwca

II CSKP 1240/24

7

2024 r. (III CZP 31/23) stwierdzono, że prawo zatrzymania (art. 496 k.c.) nie

przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej

strony. Natomiast w uchwale z 5 marca 2025 r. (III CZP 37/24) wskazano, że w razie

dochodzenia od banku zwrotu świadczenia spełnionego na podstawie umowy

kredytu, która okazała się niewiążąca, bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania

na podstawie art. 496 w zw. z art. 497 k.c.

11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). Nawiązując do uchwały składu

7 sędziów Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, należy wskazać, iż

w uzasadnieniu tejże uchwały wyjaśniono, iż wykładnia tam dokonana wiąże od

chwili jej podjęcia, co oznacza, iż nie ma ona zastosowania do orzeczeń wydanych

do dnia 26 kwietnia 2023 roku włącznie (przy tym należy przypomnieć, że wyrok

Sądu Apelacyjnego został wydany 24 lutego 2023 r.). Z tych względów Sąd nie

podziela argumentacji podnoszonej w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

12. Uwzględniając przedstawioną argumentację, na podstawie art. 20 ust. 1

ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie

rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu

denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz.U. 2026,

poz. 985), Sąd Najwyższy zmienił postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi

kasacyjnej i odmówił przyjęcia jej do rozpoznania.

Należy jeszcze raz podkreślić, że w sprawie nie występuje już istotne

zagadnienie prawne oraz nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone w art. 398[9] § 1 pkt 3 lub 4

Kodeksu postępowania cywilnego.

13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie.

[a.ł]

II CSKP 1240/24

8