Spór o zielone certyfikaty i zamówienia publiczne. SN uchylił wyrok w części

II CSKP 1618/22

2

E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. zażądała zasądzenia od E.

spółki akcyjnej w G. 2 106 801,03 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od

kwot szczegółowo wskazanych w pozwie.

Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z 17 sierpnia 2020 r. umorzył

postępowanie co do 511 095,77 zł oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki

1 595 705,26 zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wyrokiem

z 17 maja 2021 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację pozwanej.

Sąd drugiej instancji ustalił, że w piśmie z 6 listopada 2018 r. powódka

poinformowała pozwaną o połączeniu ze spółkami E.1 spółką z ograniczoną

odpowiedzialnością w W. oraz E.2 spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

(dalej: „spółki”).

28 kwietnia 2014 r. spółki te, jako sprzedawcy, zawarły z pozwaną, jako

kupującym, umowy sprzedaży praw majątkowych nr […] oraz nr […]. Poza tymi

umowami spółki zawarły również z pozwaną, jako kupującym, szereg umów

sprzedaży energii elektrycznej. Ich zawarcie poprzedzało zaciągnięcie przez spółki

kredytów, których zabezpieczeniem była cesja wierzytelności z kontraktów

handlowych zawartych przez spółki, w tym zawartych z pozwaną umów sprzedaży

energii elektrycznej i umów sprzedaży praw majątkowych ze świadectw

pochodzenia.

27 stycznia 2017 r., w wyniku prowadzonych negocjacji, pozwana zawarła

ze spółkami aneksy nr 1 do ww. umów sprzedaży praw majątkowych. W toku

negocjacji spółki zastrzegały, że z uwagi na to, iż umowy te zabezpieczają spłatę

kredytów w Bank spółce akcyjnej, a także, że spadki cen praw majątkowych

ze świadectw pochodzenia mają charakter tymczasowy, nie zgadzają się, aby

w razie niedojścia przez strony w toku negocjacji po upływie okresu obowiązywania

aneksu do porozumienia, umowy uległy rozwiązaniu.

W pismach z 11 września 2017 r. pozwana oświadczyła, że doszła do

przekonania, iż umowy […] oraz […] są bezwzględnie nieważne ze względu na

ukształtowanie ich treści w sposób sprzeczny z ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. -

Prawo zamówień publicznych (dalej: „u.p.z.p.”). Poinformowała, że zaprzestaje

zawierania transakcji pozasesyjnych na warunkach określonych w umowach,

II CSKP 1618/22

3

zapewniając, iż jest otwarta na współpracę w zakresie nabywania praw majątkowych

i w tym celu proponuje podjęcie rozmów o warunkach współpracy.

Spółki z kolei stanęły na stanowisku, że umowy sprzedaży praw majątkowych

pozostają w mocy co do wszystkich postanowień i wezwały pozwaną do

respektowania ich postanowień przez nabywanie tych praw i zawieranie transakcji

pozasesyjnych na rynku praw majątkowych TGE oraz terminową zapłatę

wynagrodzenia za nabyte prawa majątkowe na warunkach określonych w umowach.

Pozwana od 11 września 2017 r. zaprzestała nabywania od spółek praw

majątkowych jak dotychczas i nie wznowiła nabywania ich mimo stanowiska spółek

podtrzymywanego w dalszej korespondencji. Spółki, a następnie po ich przejęciu

w 2018 r. – powódka, składały T. spółce akcyjnej za pośrednictwem Domu

Maklerskiego […] kolejne, pozasesyjne zlecenia sprzedaży na rzecz pozwanej praw

majątkowych ze świadectw pochodzenia energii wytworzonej w odnawialnych

źródłach energii należących do powódki, a pozwana odrzucała te zlecenia. W

załączeniu do pism z 12 grudnia 2017 r. pozwana przesłała spółkom podpisany przez

siebie dokument oznaczony jako porozumienie w sprawie rozwiązania zawartych z

nimi umów sprzedaży energii elektrycznej ze skutkiem na 31 grudnia 2017 r.

Strony w dalszej korespondencji konsekwentnie pozostawały przy swoich

stanowiskach.

Zdaniem Sądu drugiej instancji nie sposób przyjąć, że zawarte 28 kwietnia

2014 r. umowy CPA były nieważne z uwagi na konieczność stosowania przepisów

u.p.z.p., obowiązujących w dniu ich zawarcia. Pozwana byłaby zobowiązana do

stosowania u.p.z.p. przy nabywaniu praw majątkowych, o ile łącznie spełnione byłyby

następujące przesłanki: pozwana byłaby podmiotem pozostającym pod

dominującym wpływem Skarbu Państwa; byłaby podmiotem wykonującym

działalność sektorową; nabywanie praw majątkowych byłoby dokonywane przez

powódkę w celu prowadzenia działalności sektorowej. Fakt spełnienia pierwszej

przesłanki pozostawał poza sporem. Z kolei nabywanie przez pozwaną praw

majątkowych wynikających ze świadectwa pochodzenia w oparciu o stworzony przez

ustawodawcę system wsparcia nie było dokonywane w celu prowadzenia

II CSKP 1618/22

4

działalności sektorowej, lecz w celu wsparcia niekonwencjonalnych źródeł energii

przy realizacji polityki proekologicznej.

Sąd drugiej instancji uznał, że uregulowanie zawarte w art. 132 ust. 1 u.p.z.p.

miało na celu implementację do polskiego porządku prawnego przepisów

tzw. dyrektywy sektorowej. Wprowadzony mechanizm wsparcia na mocy art. 9a

ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (dalej: „u.p.e.”) związany

ze świadectwami pochodzenia polegał na tym, że wybrane podmioty miały

obowiązek uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwa

pochodzenia lub uiścić określoną w sposób administracyjny opłatę zastępczą (albo,

w przypadku niewykonania żadnego z tych obowiązków: zapłacić karę pieniężną).

Taka alternatywa w założeniu miała kreować popyt rynkowy na świadectwa

pochodzenia, efektem czego było wsparcie finansowe tych, od których świadectwa

te pochodzą, czyli wytwórców energii ze źródeł niekonwencjonalnych.

Tak ustalony system wsparcia związany z obowiązkiem nabywania świadectw

pochodzenia energii opierał się przede wszystkim na założeniu wspierania polityki

ochrony środowiska. W tym celu ustawodawca stworzył system zachęt finansowych

dla wytwórców energii elektrycznej z OZE i skorelowanych z nimi ustawowych

obowiązków nałożonych na niektóre przedsiębiorstwa energetyczne. Nabywca

końcowy kupował prawa majątkowe ze świadectw pochodzenia nie w celu nabycia

dóbr potrzebnych w prowadzonej działalności, ale po to, aby wypełnić ustawowy

obowiązek. Nabywca dokonywał zakupu w interesie gospodarczym wytwórcy energii

z OZE, ponoszącego koszty inwestycji w instalacje wytwórcze - takie jak farmy

wiatrowe. Wprowadzenie obowiązku dokonywania odkupu świadectw pochodzenia

bądź uiszczania opłaty zastępczej przez takie podmioty jak pozwana miało na celu

zagwarantowanie producentom tzw. zielonej energii opłacalności samej decyzji co

do inwestycji infrastrukturalnych, jak również dalszego prowadzenia działalności

gospodarczej.

Celem nabywania przez podmioty takie jak pozwana świadectw pochodzenia

na podstawie umów CPA było wsparcie systemu niekonwencjonalnych źródeł

energii, a nie: wykonywanie działalności polegającej na tworzeniu sieci

przeznaczonych do świadczenia publicznych usług związanych z produkcją,

II CSKP 1618/22

5

przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej, gazu lub ciepła lub dostarczania

energii elektrycznej, gazu albo ciepła do takich sieci lub kierowania takimi sieciami

(działalności sektorowej). Sfera motywacyjna transakcji kupna przez pozwaną praw

majątkowych była zasadniczo różna od celów, dla których prawo nakazywało

udzielać zamówień sektorowych w trybach konkurencyjnych. Oznacza to, że ponad

wszelką wątpliwość zakup spornych praw po stronie pozwanej nie był dokonany na

cele działalności sektorowej.

W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwana w dniu zawierania przedmiotowych

umów CPA nie była zobowiązana do stosowania ustawy Prawo zamówień

publicznych z uwagi na fakt, że nabywanie praw majątkowych nie było dokonywane

przez nią w celu sprecyzowanym w art. 132 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. Zmiana

art. 138a u.p.z.p. miała charakter doprecyzowujący i została dokonana w celu

jednoznacznego usunięcia zauważonych w praktyce wątpliwości co do konieczności

stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych do omawianych

transakcji. Za wyłącznie porządkującym charakterem tej nowelizacji przemawia

również fakt, że wprowadzone wyłączenie przedmiotowe spod reżimu u.p.z.p. nie

miało swojego źródła w dyrektywie sektorowej. Artykuł 26 pkt b dyrektywy

sektorowej, regulujący wyłączenie dostawy energii spod reżimu zamówień

sektorowych, nie uległ bowiem zmianie.

Sąd Apelacyjny podkreślił, że kolejnym argumentem przemawiającym przeciw

stosowaniu u.p.z.p. w umowach CPA jest sprzeczność umowy tego rodzaju

z zasadniczym celem u.p.z.p. Postępowania w sprawie zamówień publicznych

przeprowadza się wówczas, gdy zasadne jest tworzenie po stronie kontrahentów

zamawiających warunków obrotu dobrami bazujących na zasadzie konkurencji.

Natomiast system wsparcia związany z obowiązkiem nabywania świadectw

pochodzenia energii od początku opierał się na założeniu wspierania polityki ochrony

środowiska.

Sąd drugiej instancji wskazał, że tezie o nieważności umów CPA z uwagi na

niezastosowanie przepisów u.p.z.p., przeczą również okoliczności związane

z zawieraniem umów tego rodzaju przez pozwaną. Sądowi z urzędu wiadomo, że

począwszy od 2007 r. pozwana zawarła z przedsiębiorstwami trudniącymi się

II CSKP 1618/22

6

wytwarzaniem energii ze źródeł odnawialnych dziesiątki umów analogicznych do

przedmiotowych w niniejszej sprawie. Pozwana występowała w tych stosunkach

prawnych jako przedsiębiorca, profesjonalista w zakresie obrotu energią, będący

jednym z głównych przedsiębiorców przesyłowych w kraju.

Sąd Apelacyjny przyjął, że umowy CPA mają jedynie charakter ramowy, nie

są bezpośrednią przyczyną przysporzeń, lecz zobowiązują do zawierania umów

wykonawczych. Nie odwołują się do skonkretyzowanych wartości pieniężnych ani nie

określają wielkości jednostkowej praw majątkowych wynikających ze świadectwa

pochodzenia, które zostaną nabyte przez pozwaną. W szczególności, w dacie

zawarcia tych umów nie można było ustalić na podstawie ich treści, czy w ich

wykonaniu dojdzie do przekroczenia tzw. progów unijnych. W konsekwencji nie

mogły mieć zastosowania przepisy wskazujące szacunkowe wynagrodzenie

wykonawcy jako podstawę ustalenia wartości zamówienia, jako nieprzystające

swoim prawnym charakterem do prognoz dotyczących produkcji energii w oparciu

o siłę wiatru i konsekwentnie wartości praw majątkowych bazujących na tej zmiennej.

Sąd drugiej instancji zważył, że nawet gdyby umowy CPA albo dokonywane

w jej wykonaniu transakcje pozasesyjne podlegały przepisom u.p.z.p., to sankcji,

którym podlegałyby czynności dokonane z pominięciem u.p.z.p., należałoby

upatrywać we wzruszalności z art. 146 u.p.z.p., a nie z art. 58 § 1 k.c.

Sąd Apelacyjny uznał, że aneksy miały na celu jedynie czasową zmianę

postanowień umów CPA, jedynie w zakresie ceny praw majątkowych, nie miały

natomiast na celu wygaszenia umów.

Sąd drugiej instancji uznał, że postanowienie § 14 ust. 4 umów CPA jest

nieważne w zakresie, w jakim dopuszcza ich rozwiązanie w przypadku nieosiągnięcia

przez strony konsensu podczas renegocjacji, ponieważ zagraża celom i filarom

sektora energetycznego, a ponadto pozostaje w sprzeczności z zasadami

współżycia społecznego w postaci zasady uczciwego obrotu gospodarczego,

rzetelności kontrahenckiej i prowadzenia negocjacji w dobrej wierze.

Sąd drugiej instancji nie podzielił zarzutu naruszenia art. 361 § 2 k.c. Zmierzał

on w gruncie rzeczy do przyjęcia, że strony wyłączyły umowną odpowiedzialność za

szkodę. Szeroko omawiane w niniejszej sprawie względy związane z kontekstem

II CSKP 1618/22

7

gospodarczym i specyfiką umów typu CPA oraz rynku praw majątkowych

ze świadectw pochodzenia, podobnie jak wzgląd na fakt finansowania

przedsięwzięcia w głównej mierze z wielomilionowych kredytów bankowych,

sprzeciwiają się przyjęciu, by rozsądny, należycie dbający o swoje interesy

przedsiębiorca mógł przystąpić do umowy tego rodzaju, tj. zupełnie wyłączającej

odpowiedzialność kontrahenta za szkodę wynikającą z niewykonania lub

nienależytego wykonania zobowiązania. Stąd nie ma podstaw do ograniczenia

należnego powódce odszkodowania do kwoty netto, skoro rekompensata za

niewykonanie zobowiązań umownych powinna kwotowo odpowiadać temu, co

powinna ona uzyskać od pozwanej na podstawie umów CPA.

Powyższe orzeczenie zaskarżyła skargą kasacyjną pozwana, zarzucając

naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 132 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na

uznaniu, że przepis ten określa działalność sektorową jako działalność polegającą

na: (i) produkcji, (ii) przesyłaniu oraz (iii) dystrybucji energii elektrycznej, podczas gdy

określa on działalność sektorową jako (i) tworzenie (określonych sieci), kierowanie

(tymi sieciami) lub dostarczanie (energii elektrycznej do tych sieci);

2. art. 132 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na

uznaniu, że obrót energią elektryczną nie stanowi „dostarczania energii elektrycznej

do sieci”, a tym samym nie stanowi działalności sektorowej;

3. art. 132 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na

uznaniu, że nabywanie przez zamawiającego sektorowego praw majątkowych

wynikających ze świadectw pochodzenia z zamiarem przedstawienia ich do

umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki nie jest udzielaniem zamówień

publicznych „w celu” wykonywania działalności sektorowej.

We wnioskach skarżąca domagała się uchylenia wyroku w części,

tj. w zakresie jego pkt II i III, oddalenia powództwa w całości oraz nakazania powódce

zwrotu spełnionych przez nią świadczeń; ewentualnie uchylenia wyroku w części,

tj. w zakresie jego pkt II i III, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

II CSKP 1618/22

8

Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona.

Pozwana sformułowała w skardze kasacyjnej 26 zarzutów naruszenia

zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Ich konstrukcja

wskazuje, że w istocie podniesione zostały trzy główne zarzuty naruszenia prawa

materialnego, a pozostałe z tzw. ostrożności bądź jako ewentualne w sytuacji

nieuwzględnienia zarzutów wymienionych na wstępie. W związku z tym, że główne

zarzuty okazały się trafne, przedwczesne i w istocie zbędne byłoby odnoszenie się

do pozostałych zarzutów, ponieważ ich ocena musi zostać powiązana z odmienną

sytuacją prawną od tej, którą przyjął Sąd ad quem.

Problematyka ujęta w formie trzech pierwszych zarzutów skargi kasacyjnej

stała się przedmiotem analizy i rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej w wyroku z 1 sierpnia 2025 r., C-422/23.

Trybunał zajął m.in. następujące stanowisko:

1. artykuł 3 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego

i Rady z dnia 31 marca 2004 r. koordynującej procedury udzielania zamówień przez

podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług

pocztowych, zmienionej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1177/2009

z dnia 30 listopada 2009 r., w związku z art. 20 ust. 1 dyrektywy 2004/17 ze zmianami

należy interpretować w ten sposób, że nabywanie przez przedsiębiorstwo publiczne

zajmujące się handlem energią elektryczną zielonych certyfikatów w rozumieniu

art. 2 akapit drugi lit. k) i l) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE

z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł

odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE

oraz 2003/30/WE stanowi działalność prowadzoną w zakresie dostaw energii

elektrycznej do stałych sieci przeznaczonych do świadczenia usług dla odbiorców

publicznych w związku z produkcją, transportem lub dystrybucją energii elektrycznej;

2. artykuł 1 ust. 4 dyrektywy 2004/17, zmienionej rozporządzeniem

nr 1177/2009, w związku z art. 14 i art. 17 ust. 2 dyrektywy 2004/17 ze zmianami

należy interpretować w ten sposób, że:

- aby umowa, która zobowiązuje strony do zawierania umów wykonawczych

na określonych warunkach co do ceny i ilości, była objęta zakresem pojęcia umowy

II CSKP 1618/22

9

ramowej w rozumieniu art. 1 ust. 4 dyrektywy 2004/17 ze zmianami, powinna

wskazywać okres, w którym ma się stosować, oraz określać maksymalny wolumen

dostaw, które będą mogły stanowić przedmiot kolejnych zamówień, przez

doprecyzowanie ich maksymalnej ilości lub wartości, przy czym samo wskazanie

formuły cenowej mającej zastosowanie do obliczenia wartości umów, które mają

zostać zawarte, i nieokreślonego ilościowo zobowiązania do zawierania umów

wykonawczych, nie jest w tym zakresie wystarczające;

- jeżeli szacunkowa wartość umów, które mają zostać zawarte w danym

okresie na podstawie umowy ramowej lub w ramach zamówień powtarzających się

lub podlegających odnowieniu, obliczona na podstawie, odpowiednio, art. 17 ust. 3

i 5 dyrektywy 2004/17 ze zmianami, przekracza próg określony

w art. 16 lit. a) dyrektywy 2004/17 ze zmianami, podmiot zamawiający powinien albo

udzielić każdego z kolejnych zamówień zgodnie z procedurami przewidzianymi

w dyrektywie 2004/17 ze zmianami, albo zawrzeć zgodnie z rzeczoną dyrektywą

umowę ramową w rozumieniu i z poszanowaniem warunków określonych

w art. 1 ust. 4 dyrektywy 2004/17 ze zmianami;

3. artykuł 2d ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 92/13/EWG z dnia 25 lutego 1992 r.

koordynującej przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne odnoszące się do

stosowania przepisów wspólnotowych w procedurach zamówień publicznych

podmiotów działających w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu

i telekomunikacji, zmienionej dyrektywą 2007/66/WE Parlamentu Europejskiego

i Rady z dnia 11 grudnia 2007 r., należy interpretować w ten sposób, że zawarcie

umowy z pominięciem przepisów o zamówieniach publicznych podlega

przewidzianej w tym przepisie sankcji;

4. zasadę zakazu nadużywania prawa należy interpretować w ten sposób, że

nie stoi ona na przeszkodzie temu, by podmiot zamawiający mógł domagać się

unieważnienia umowy, którą zawarł z dostawcą, na tej podstawie, że umowa ta

została zawarta z naruszeniem przepisów o zamówieniach publicznych, mimo że

rzeczywistym powodem tego żądania jest spadek opłacalności realizacji tej umowy.

Z powyższych tez, jak i z całości stanowiska Trybunału wyrażonego

w uzasadnieniu wyroku, wynikają następujące wnioski:

II CSKP 1618/22

10

1) art. 132 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p., który stanowi, że przepisy niniejszego rozdziału

stosuje się do zamówień udzielanych przez zamawiających, o których mowa

w art. 3 ust. 1 pkt 3, i ich związki oraz przez zamawiających, o których mowa

w art. 3 ust. 1 pkt 4, zwanych dalej "zamówieniami sektorowymi", z zastrzeżeniem

art. 3 ust. 1 pkt 5, jeżeli zamówienie jest udzielane w celu wykonywania jednego

z następujących rodzajów działalności: tworzenia sieci przeznaczonych do

świadczenia publicznych usług związanych z produkcją, przesyłaniem lub

dystrybucją energii elektrycznej, gazu lub ciepła lub dostarczania energii

elektrycznej, gazu albo ciepła do takich sieci lub kierowania takimi sieciami -

obejmuje swoim zakresem także sprzedaż praw majątkowych ze świadectw

pochodzenia energii wytworzonej w odnawialnych źródłach energii, tzw. zielonych

certyfikatów;

2) w konsekwencji do tego rodzaju umów zastosowanie mają przepisy

obowiązującego w danej chwili prawa zamówień publicznych; są to zamówienia

sektorowe;

3) zawarcie umowy z pominięciem przepisów o zamówieniach publicznych

podlega sankcji określonej w art. 2d ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 92/13/EWG z dnia

25 lutego 1992 r. koordynującej przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne

odnoszące się do stosowania przepisów wspólnotowych w procedurach zamówień

publicznych podmiotów działających w sektorach gospodarki wodnej, energetyki,

transportu i telekomunikacji;

4) ww. przepis ma zastosowanie do każdej sytuacji, w której podmiot

zamawiający nienależycie udzielił zamówienia bez uprzedniej publikacji ogłoszenia

w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

5) umowa zawarta na podstawie bezprawnego, bezpośredniego udzielenia

zamówienia powinna być z zasady uważana za nieskuteczną;

6) wprawdzie zgodnie z art. 2d ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 92/13

konsekwencje nieskuteczności umowy są określane przez prawo krajowe, ale nie

zmienia to jednak faktu – jak podkreślił Trybunał w uzasadnieniu orzeczenia - że

przepis ten w żaden sposób nie przewiduje utrzymania lub ciągłości zamówienia

udzielonego bez uprzedniego podania do publicznej wiadomości;

II CSKP 1618/22

11

7) nie stanowi nadużycia prawa domaganie się przez podmiot zamawiający

unieważnienia umowy, którą zawarł z dostawcą, na tej podstawie, że umowa ta

została zawarta z naruszeniem przepisów o zamówieniach publicznych, mimo że

rzeczywistym powodem tego żądania jest spadek opłacalności realizacji tej umowy;

8) umowa ramowa w rozumieniu art. 1 ust. 4 dyrektywy 2004/17 ze zmianami

powinna wskazywać okres, w którym ma się stosować, oraz określać maksymalny

wolumen dostaw, które będą mogły stanowić przedmiot kolejnych zamówień, przez

doprecyzowanie ich maksymalnej ilości lub wartości, przy czym samo wskazanie

formuły cenowej mającej zastosowanie do obliczenia wartości umów, które mają

zostać zawarte, i nieokreślonego ilościowo zobowiązania do zawierania umów

wykonawczych, nie jest w tym zakresie wystarczające;

9) jeżeli wartość każdej z umów wykonawczych zawieranych co miesiąc na

podstawie umowy będącej przedmiotem postępowania głównego nie osiąga progu

przewidzianego w art. 16 lit. a) dyrektywy 2004/17, a roczna wartość umów

wykonawczych rozpatrywanych łącznie przekracza ten próg, to podmiot

zamawiający nie może powoływać się na jednostkową wartość każdej z umów

wykonawczych do danej umowy w celu zawarcia tych umów bez uprzedniego

ogłoszenia przetargu. Taki sposób postępowania byłby bowiem sprzeczny

z przewidzianym w art. 17 ust. 2 dyrektywy 2004/17 zakazem unikania stosowania

tej dyrektywy przez dzielenie planowanych przedsięwzięć.

10) aby zastosować się do tego zakazu, a także do ustanowionego

w art. 14 ust. 4 dyrektywy 2004/17 zakazu wykorzystywania umów ramowych do

utrudniania, ograniczania lub zakłócania konkurencji, podmiot zamawiający może

w takim przypadku dokonać wyboru między dwiema możliwościami:

a) pierwsza z nich polega na udzielaniu kolejnych zamówień

z poszanowaniem, w odniesieniu do każdego z tych zamówień, procedur

przewidzianych w tej dyrektywie,

b) druga z kolei polega na zawarciu, zgodnie z dyrektywą 2004/17, umowy

ramowej w rozumieniu i z poszanowaniem warunków określonych w art. 1 ust. 4 tej

dyrektywy. Takie podejście umożliwia podmiotowi zamawiającemu zastosowanie

II CSKP 1618/22

12

następnie, w odniesieniu do kolejnych zamówień, procedury bez uprzedniego

ogłoszenia przetargu.

Reasumując powyższe rozważania, należy uznać, że niniejsza sprawa

wymaga ponownej oceny prawnej z uwzględnieniem wskazań i wykładni

przedstawionej przez TSUE w wyroku z 1 sierpnia 2025 r., C-422/23. W związku

z tym, że co do zasady Sąd ad quem prezentował odmienne stanowisko, ocena

dalszych zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się wprost do tego zapatrywania,

stała się w istocie bezprzedmiotowa na tym etapie postępowania.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c., uchylił

wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazał sprawę

do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego (art. 108 § 2 k.p.c.).

Beata Janiszewska

Jacek Grela

Kamil Zaradkiewicz

[S.J.]

[a.ł]