Poniedziałek Wydanie nr 37

Sygnatura akt
II CSKP 2138/22
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział II
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
17 grudnia 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Skarga oddalona
Żądanie pozwu
11 028 000 zł
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Rury wycenione według cen z 2003 r. SN oddalił skargę kasacyjną pozwanego

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Spółka M. sp. z o.o. dochodziła od pozwanego P.P. zapłaty za linię profilarki i rury ze stali nierdzewnej, które pozwany miał przywłaszczyć w 2003 r. Wierzytelność nabyła w drodze cesji od M. S.A.

Ustalenia sądu

Prawomocnym wyrokiem skazującym pozwany przywłaszczył mienie M. S.A. W 2013 r. zwrócił część rur, a szkodę ustalono według cen z 2003 r. Twierdzenia pozwanego o składzie sądu i o biegu przedawnienia nie przesądziły wyniku sprawy.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego i obciążył go kosztami postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

Sąd uznał, że rozmiar szkody wyznaczają ceny z chwili przywłaszczenia, więc zwrot części rur nie uprawnia do ich wyceny według cen z 2013 r. Zarzuty dotyczące odsetek i przedawnienia zostały uznane za bezzasadne.

Dla firm

Częściowy zwrot rzeczy nie zmienia momentu wyceny szkody. Jeśli rozmiar szkody ustala się według cen z chwili wyrządzenia, zwrócone rzeczy również wycenia się według tych cen.

Więcej o sprawie

Pozwany w 2013 r. zwrócił część przywłaszczonych rur, ale szkodę wyceniono według cen z chwili przywłaszczenia. Pierwotne żądanie w procesie karnym opiewało na 11 028 000 zł.

Spółka M. dochodziła od pozwanego zapłaty za linię profilarki i rury, które miał przywłaszczyć w 2003 r. w Gdańsku.

W dniu 20 sierpnia 2013 r. pozwany zwrócił M. S.A. 11 695,00 kg rur.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Skarga oddalona
Żądanie pozwu
11 028 000 zł
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział II
Sygnatura
II CSKP 2138/22

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

II CSKP 2138/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

17 grudnia 2025 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Paweł Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Monika Koba

SSN Karol Weitz

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 17 grudnia 2025 r. w Warszawie

skargi kasacyjnej P.P.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku

z 24 września 2021 r., I ACa 324/21,

w sprawie z powództwa M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.

przeciwko P.P.

o zapłatę,

1. oddala skargę kasacyjną;

2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwanego,

pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.

Monika Koba

Paweł Grzegorczyk

Karol Weitz

(K.G.)

Uzasadnienie

II CSKP 2138/22

2

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2020 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku zasądził od

pozwanego P.P. na rzecz powoda M. Sp. z o.o. w G. kwotę 375 061,44 zł z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 października 2004 r. do dnia zapłaty

(pkt 1); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2) i orzekł o kosztach

postępowania (pkt 3).

Powyższe orzeczenie oparł na następujących ustaleniach faktycznych:

Wyrokiem z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. II K 842/07, Sąd Rejonowy w

Wejherowie uznał oskarżonego P.P. winnym tego, że w dniu 18 czerwca 2003 r.

przywłaszczył sobie mienie znacznej wartości w postaci linii profilarki do produkcji rur

ze stali nierdzewnej oraz rur nierdzewnych ze szwem w ilości 46 879 kg o łącznej

wartości nie mniejszej niż 492 229 zł, czym działał na szkodę M. S.A. w G.. Wyrok

ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 22 lipca

2011 r.

W postępowaniu karnym M. S.A. wytoczyła powództwo cywilne o zasądzenie

od pozwanego kwoty 11 028 000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 11 września

2003 r. do dnia zapłaty. Na kwotę tę składały się: a) wartość rur –

562 548,00 zł; b) wartość maszyn - 10 465 452 zł. Pozew został doręczony

pozwanemu w dniu 4 października 2004 r. Powództwo adhezyjne zostało

pozostawione bez rozpoznania.

W dniu 20 sierpnia 2013 r. pozwany zwrócił M. S.A. 11 695,00 kg rur.

W dniu 10 grudnia 2015 r. M. S.A. zbyła na rzecz powódki wierzytelność w

stosunku do pozwanego w wysokości 2 000 000 zł. Na kwotę wierzytelności składały

się: a) kwota 1 548 702,00 zł z tytułu wartości przywłaszczonej linii profilującej; b)

kwota 451 298 zł z tytułu przywłaszczenia rur. Cedent oświadczył, że wierzytelność

istnieje, jest wymagalna i wolna od obciążeń oraz że uprawnienie do jej zbycia na

rzecz osób trzecich nie zostało wyłączone, jednakże wierzytelność jest przedmiotem

postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym w Gdańsku.

Pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty

kwoty 451 297,50 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 czerwca

2013 r. w terminie 7 dni.

II CSKP 2138/22

3

Wartość przywłaszczonych przez pozwanego rur w ilości 46 879 kg na dzień

18 czerwca 2003 r., tj. na dzień przewłaszczenia, wynosiła 499 730,14 zł (46 879 kg

x 10,66 zł/kg). Wobec zwrotu 11 695 kg rur w 2013 r. szkoda odnosiła się do

35 184 kg rur. Wartość 1 kg rur w dacie wyrządzenia szkody wynosiła 10,66 zł, co

oznacza, że szkoda odpowiada wartości 375 061,44 zł.

W świetle tych ustaleń Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne

w przeważającej części. Jako podstawę roszczeń powódki wskazał art. 415 k.c.

Wyjaśnił, że ustalenie wartości szkody na dzień przywłaszczenia wynikało z upływu

znacznego czasu od powstania szkody i zmienności cen stali

(art. 363 § 2 k.c.), co sprawia, że w ocenie Sądu właściwsze z punktu widzenia

kompensacyjnego skutku odszkodowania jest przyjęcie cen z 2003 r.

W kwestii odsetek Sąd przyjął, że świadczenie odszkodowawcze ma

charakter bezterminowy w rozumieniu art. 455 k.c., a w związku z tym staje się

wymagalne z chwilą wezwania do zapłaty. Roszczenie o naprawienie szkody zostało

skierowane do pozwanego przez doręczenie pozwu złożonego w postępowaniu

karnym w dniu 4 października 2004 r. Od następnego dnia pozwany pozostawał

w opóźnieniu w zapłacie. Zarzut przedawnienia roszczenia odsetkowego Sąd

Okręgowy uznał za bezzasadny.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 24 września 2021 r., na skutek

apelacji pozwanego, oddalił apelację (pkt I) i orzekł o kosztach postępowania

apelacyjnego (pkt II).

Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i przyjął je za

własne; podzielił także ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd pierwszej instancji.

W odniesieniu do roszczenia odsetkowego Sąd Apelacyjny zauważył, że

odpowiedzialność pozwanego opiera się na art. 415 k.c., toteż termin przedawnienia

roszczenia głównego określa art. 4421 k.c., a z uwzględnieniem prawomocnego

wyroku skazującego – art. 4421 § 2 k.c. Zdaniem Sądu, wynika z tego, że termin

przedawnienia roszczenia głównego rozpoczął bieg w dniu 18 czerwca 2003 r., a tym

samym zakończyłby się w dniu 18 czerwca 2023 r., lecz doszło do jego przerwania

najpierw przez wytoczenie powództwa adhezyjnego, a następnie w dniu 27 marca

2014 r. przez wytoczenie przed Sądem Okręgowym w Gdańsku powództwa o zapłatę

II CSKP 2138/22

4

tożsamego z będącym przedmiotem niniejszego postępowania przez poprzednika

prawnego powódki. Powództwo w tej sprawie zostało oddalone wyrokiem z dnia

7 listopada 2016 r., który uprawomocnił się w dniu 20 grudnia 2016 r., a zatem

przedawnienie biegło ponownie od dnia 20 grudnia 2016 r. Powództwo w niniejszej

sprawie zostało wytoczone najpóźniej w dniu 19 stycznia 2017 r., a więc przed

upływem terminu przedawnienia.

Sąd Apelacyjny wskazał uzupełniająco, że wobec dokonania cesji

dochodzonej wierzytelności powódka wstąpiła w sytuację prawną zbywcy, co odnosi

się również do przedawnienia roszczenia głównego i związanych z nim odsetek.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając orzeczenie

w całości, zarzucając naruszenie art. 379 pkt 4 k.p.c.; art. 363 § 2 k.c.; art. 4421 § 2

k.c. oraz art. 455 w związku z art. 481 § 1 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności rozważenia wymagał zarzut nieważności

postępowania przed Sądem Apelacyjnym z przyczyn określonych w art. 379

pkt 4 k.p.c., który pozwany wiązał z orzekaniem w składzie Sądu Apelacyjnego osoby

powołanej do pełnienia urzędu sędziego Sądu Apelacyjnego na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3, dalej – „ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.”). Zdaniem

pozwanego, ukształtowana w tym trybie Krajowa Rada Sądownictwa nie jest

organem niezależnym, lecz organem podporządkowanym władzy politycznej.

W konsekwencji prowadzone przez Krajową Radę Sądownictwa konkursy na

stanowiska sędziowskie są wadliwe, a osobom powołanym z udziałem tak

obsadzonego organu nie przysługuje status sędziego w znaczeniu, jakie nadaje temu

pojęciu Konstytucja RP. Wadliwość ta przekłada się, zdaniem skarżącego,

bezpośrednio na atrybuty sądu, jako organu sprawującego wymiar sprawiedliwości,

co prowadzi do nieważności postępowania prowadzonego z udziałem powołanego

w ten sposób sędziego.

W uchwale składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20,

II CSKP 2138/22

5

OSNC 2020, nr 4, poz. 34, mając na względzie szczególne, konstytucyjne i ustrojowe

właściwości Sądu Najwyższego oraz wymagania stawiane do objęcia urzędu w tym

Sądzie, potrzebę zapewnienia niezależności Sądu Najwyższego od władzy

politycznej, a także kształt i przebieg postępowań nominacyjnych do pełnienia urzędu

w Sądzie Najwyższym, które toczyły się po wejściu w życie ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r., Sąd Najwyższy uznał, że sprzeczność składu sądu z przepisami prawa

w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. ma miejsce wtedy, gdy w składzie sądu bierze

udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami powołanej

ustawy. Odmienne stanowisko przyjęto natomiast w odniesieniu do sędziów sądów

powszechnych. W tym przypadku, zgodnie z tezą uchwały, sprzeczność składu sądu

z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi, gdy w składzie sądu

bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli zarazem wadliwość procesu powołania prowadzi,

w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości

i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej (Karta) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności (EKPCz). Nieważność postępowania w tej

sytuacji, mimo wadliwości postępowań nominacyjnych toczących się przed Krajową

Radą Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., nie ma zatem

automatycznego charakteru, jest natomiast uwarunkowana oceną, dokonywaną

według wskazanych w uchwale kryteriów, czy wadliwość procesu powołania

prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości

i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty i art. 6 EKPCz.

Rozważana uchwała, zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 622, dalej – u.SN), uzyskała

status zasady prawnej, a Sąd Najwyższy nie odstąpił od niej w przepisanym trybie

(art. 88 u.SN). Sąd Najwyższy pozostaje tym samym związany wyrażonym w niej

stanowiskiem, mimo wydanego w późniejszym czasie wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (zob.

w tym zakresie np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia

II CSKP 2138/22

6

2022 r., III CO 6/22 i III CO 37/22 oraz wskazaną tam szeroką argumentację, a także

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2023 r., III KZ 36/23 i z dnia

18 października 2023 r., I KO 33/230).

W konsekwencji, w zgodzie z uchwałą składu połączonych izb Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. należało zweryfikować, czy wadliwość

procesu powołania sędzi X.Y. do pełnienia urzędu sędziego Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku, zasiadającej w jednoosobowym składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego,

który wydał zaskarżony wyrok, prowadziła w okolicznościach sprawy do naruszenia

standardu niezawisłości i bezstronności sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

RP, art. 47 Karty i art. 6 EKPCz, a tym samym nieważności postępowania przed

Sądem Apelacyjnym (art. 379 pkt 4 k.p.c.).

W tej materii należało odwołać się do faktów znanych Sądowi Najwyższemu

z urzędu, ustalonych w sprawach zakończonych wyrokami z dnia 26 czerwca

2025 r., II CSKP 955/24 i II CSKP 1762/22, w których Sąd Najwyższy nie stwierdził

nieważności postępowania apelacyjnego zakończonego wyrokiem wydanym

w składzie z udziałem sędzi Sądu Apelacyjnego w Gdańsku X.Y.. Argumentację

przedstawioną w uzasadnieniu tych wyroków Sąd Najwyższy podziela i uznaje za

adekwatną także w okolicznościach sprawy, w której wniesiono rozpatrywaną skargę

kasacyjną. Dodać należało jedynie, że przedmiot sprawy, w której wydano

zaskarżony wyrok – podobnie jak w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu

Najwyższego z dnia 26 czerwca 2025 r., II CSKP 955/24 – nie stwarzał podstaw do

przyjęcia, iżby mogła ona cieszyć się szczególnym zainteresowaniem ze strony

organów władzy politycznej bądź dotykać interesów Skarbu Państwa. Zaskarżony

skargą kasacyjną wyrok zapadł ponadto po przeprowadzeniu rozprawy, a w toku

postępowania apelacyjnego strony nie podnosiły zastrzeżeń co do prawidłowości

składu orzekającego wydającego zaskarżony skargą wyrok (por. co do znaczenia tej

okoliczności wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2025 r., II CSKP 289/23 i z

dnia 24 kwietnia 2025 r., II CSKP 1717/22, a także postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 25 marca 2025 r., V KK 77/25).

II CSKP 2138/22

7

W konkluzji zarzut nieważności postępowania apelacyjnego w związku

z wadliwością składu orzekającego Sądu Apelacyjnego, który wydał zaskarżony

wyrok, należało uznać za bezzasadny.

Naruszenie art. 362 § 2 k.c. polegało zdaniem pozwanego na błędnym

przyjęciu wartości zwróconych przez pozwanego rur według cen z daty ich

przywłaszczenia, a zatem z roku 2003, podczas gdy powinna zostać przyjęta wyższa

cena z daty ich zwrotu przez pozwanego, a zatem z roku 2013.

Sądy meriti, ustalając rozmiar szkody, odwołały się do cen z chwili

wyrządzenia szkody (przywłaszczenia), gdyż uznały, że za takim rozwiązaniem

przemawiają szczególne okoliczności (art. 363 § 2 k.c.). Pozwany nie negował tego

stanowiska; okazało się ono zresztą dlań korzystne, mając na względzie wahania

ceny stali. W takim jednak przypadku pozwany nie mógł oczekiwać, że wartość

zwróconych następnie rur zostanie określona według wyższych cen, aktualnych

w chwili ich zwrotu.

Częściowy zwrot rur doprowadził do częściowego naprawienia szkody

w drodze przywrócenia stanu poprzedniego (art. 363 § 1 k.c.), jednak rozmiar

naprawionej szkody musi podlegać określeniu według cen aktualnych w momencie

miarodajnym dla określenia rozmiaru szkody w ogólności. Inaczej mówiąc, wybór

momentu ustalenia rozmiaru szkody prawnie relewantnej stanowi podłoże nie tylko

do określenia rozmiaru (wartości) straty, lecz także rozmiaru (wartości)

przysporzenia, jakie otrzymuje poszkodowany z tytułu jej częściowego naprawienia.

Sięgnięcie do innych cen przy ustalaniu rozmiaru uszczerbku, innych zaś przy

ustalaniu rozmiaru częściowej restytucji mogłoby doprowadzić do niesłusznych

rezultatów i zaburzenia funkcji kompensacyjnej odszkodowania.

W konsekwencji, odwołanie się do cen aktualnych w chwili częściowego

zwrotu rur byłoby możliwe wtedy, gdyby rozmiar szkody podlegał ustaleniu według

tej właśnie chwili. Wtedy jednak również wartość przywłaszczonych i nieodzyskanych

przez powódkę rur należałoby określić według cen aktualnych w tej dacie.

Zarzut naruszenia art. 363 § 2 k.c. należało tym samym uznać za nietrafny.

W pozostałych zarzutach skargi pozwany kwestionował rozstrzygnięcie Sądu

Apelacyjnego w przedmiocie odsetek za opóźnienie. Zdaniem pozwanego, Sąd

II CSKP 2138/22

8

Apelacyjny błędnie powiązał początkową chwilę wymagalności roszczenia

odsetkowego z wytoczeniem powództwa adhezyjnego, podczas gdy odsetki należne

były powódce dopiero od dnia 19 stycznia 2017 r., co odpowiada terminowi

wskazanemu w wezwaniu do zapłaty. Ponadto, w ocenie pozwanego, Sąd

Apelacyjny błędnie określił termin przedawnienia roszczenia odsetkowego,

odwołując się do art. 4421 k.c.

Czynność procesowa, jaką jest wytoczenie powództwa, może być nośnikiem

oświadczeń o charakterze materialnoprawnym, w tym wezwania do zapłaty

(por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1962 r., 3 CR 524/61,

OSNCP 1963, nr 3, poz. 66 i z dnia 24 listopada 1962 r., III PR 55/62, OSPiKA 1963,

nr 9, poz. 239, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 54/08,

OSNC 2009, nr 7, poz. 105, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 października

1980 r., I CR 295/80, OSNCP 1981, nr 8, poz. 151, z dnia 5 grudnia 2002 r.,

I PK 88/02, z dnia 29 stycznia 2021 r., V CSKP 3/21). Nie ma powodu, aby takiego

samego skutku nie łączyć z wytoczeniem powództwa cywilnego w postępowaniu

karnym (art. 62 i n. k.p.k. – obecnie uchylone), do którego rozpoznania – w zakresie

nieuregulowanym w kodeksie postępowania karnego – miały odpowiednie

zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 70 k.p.k. – obecnie

uchylony).

Sąd Okręgowy ustalił, że do doręczenia odpisu pozwu adhezyjnego

wniesionego przez poprzednika prawnego powódki doszło w konkretnej dacie –

w dniu 4 października 2004 r. – a Sąd Apelacyjny ustalenie to podzielił. W skardze

kasacyjnej nie przytoczono zarzutów naruszenia prawa procesowego, które mogłyby

podważać podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku (por. art. 39813 § 2 k.p.c.).

W konsekwencji okoliczność, że Sąd Apelacyjny, ustalając datę wymagalności

roszczenia o naprawienie szkody, odwołał się do wcześniejszej daty wytoczenia

powództwa adhezyjnego, które inkorporowało wezwanie do zapłaty, nie zaś do

późniejszego terminu zakreślonego w odrębnym wezwaniu do zapłaty, nie naruszała

art. 455 w związku z art. 481 § 1 k.c. Bez znaczenia jest w tej mierze okoliczność, że

po wytoczeniu powództwa adhezyjnego zmianie uległ stan faktyczny, o tyle, że

pozwany zwrócił część przywłaszczonych rur. Zawarte w pozwie adhezyjnym

wezwanie do zapłaty doprowadziło bowiem do postawienia w stan wymagalności

II CSKP 2138/22

9

roszczenia o zapłatę określonej w nim kwoty, w której zawierała się również kwota

odpowiadająca wartości przywłaszczonych i niezwróconych rur.

W zakresie terminu przedawnienia roszczenia odsetkowego pozwanemu

należało przyznać rację o tyle, że wywody Sądu Apelacyjnego, zwłaszcza w zakresie,

w jakim Sąd nawiązał w nich do wymagalności i biegu przedawnienia roszczenia

o zapłatę renty, trudno było uznać za w pełni klarowne. Z całokształtu rozważań Sądu

Apelacyjnego wynikało jednak, że – odmiennie niż zarzucał pozwany – Sąd

Apelacyjny nie wyraził stanowiska, że art. 4421 § 2 k.c. stanowi lex specialis wobec

art. 118 zdanie pierwsze k.c. w zakresie przedawnienia roszczeń okresowych, co

miałoby prowadzić do wniosku, że art. 4421 § 2 k.c. ustanawia 20-letni termin

przedawnienia roszczenia odsetkowego. Przyjął natomiast, czego nie można

podważać, że art. 4421 § 2 k.c. określa in casu termin przedawnienia roszczenia

głównego. Wskazał ponadto, że bieg przedawnienia roszczenia głównego ulegał

dwukrotnie przerwaniu, a bieg terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę odsetek

był przerywany w tych samych datach, w których następowała przerwa w biegu

przedawnienia roszczenia głównego.

Roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie, jako roszczenie o świadczenie

okresowe, przedawnia się z upływem trzech lat (art. 118 zdanie pierwsze k.c.). Bieg

tego terminu jest co do zasady niezależny od biegu przedawnienia roszczenia

głównego, roszczenie o zapłatę odsetek, z wąskimi wyjątkami, nie może jednak

przedawnić się później niż z chwilą przedawnienia roszczenia głównego

(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 1991 r., III CZP 21/91, OSNC

1991, nr 10-12, poz. 121 i uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

26 stycznia 2005 r., III CZP 42/04, OSNC 2005, nr 9, poz. 149).

Sąd Apelacyjny przyjął, że do przerwy biegu przedawnienia roszczenia

głównego doszło najpierw w dniu 4 października 2004 r. przez wytoczenie

powództwa cywilnego w postępowaniu karnym; przedawnienie biegło ponownie od

daty uprawomocnienia się wyroku skazującego, w którym powództwo cywilne zostało

pozostawione bez rozpoznania, a zatem od dnia 22 lipca 2011 r. i zostało przerwane

wytoczeniem powództwa przed sądem cywilnym w marcu 2014 r. przez zbywcę

wierzytelności objętej pozwem. Następnie przedawnienie biegło od dnia 20 grudnia

II CSKP 2138/22

10

2016 r., kiedy to doszło do prawomocnego zakończenia postępowania wszczętego

w marcu 2014 r. i zostało przerwane wytoczeniem powództwa w sprawie, w której

wydano zaskarżony wyrok.

Sposób sformułowania podstaw kasacyjnych, którymi Sąd Najwyższy

pozostaje związany (art. 39813 § 1 k.p.c.) i argumentacja skargi nie pozwalały na

zakwestionowanie tego stanowiska. Pozwany skupił się na tezie, że art. 4421 k.c. nie

stanowi przepisu szczególnego, który regulowałby w sposób odmienny termin

przedawnienia roszczenia odsetkowego. Oddalenie zarzutów apelacji w rozważanej

materii wynikało jednak z tego, że w ocenie Sądu Apelacyjnego bieg przedawnienia

roszczenia głównego ulegał przerwaniu, a wraz z przerwaniem biegu przedawnienia

roszczenia głównego dochodziło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia

o zapłatę odsetek. Jednocześnie, w każdym ze wskazanych przez Sąd Apelacyjny

przypadków do przerwy biegu przedawnienia dochodziło przed upływem trzyletniego

terminu, właściwego dla przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe

(art. 118 zdanie pierwsze k.c.).

Jeżeli zdaniem pozwanego Sąd Apelacyjny nieprawidłowo uznał, że

wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zdarzenia prawne skutkowały

przerwaniem biegu terminu przedawnienia roszczenia odsetkowego, konieczne było

zarzucenie w podstawach skargi naruszenia art. 123 k.c. i uzasadnienie, dlaczego,

mimo dokonania wskazanych czynności procesowych przez powódkę i jej

poprzednika, do przerwy biegu przedawnienia nie doszło. Dotyczy to również

wzmiankowanego w skardze, aczkolwiek w innym kontekście, pozostawienia przez

sąd karny powództwa cywilnego bez rozpoznania. Fakt ten mógłby mieć znaczenie

w kontekście przerwy biegu przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.) przy

uwzględnieniu art. 67 § 2 k.p.k. (obecnie uchylony) (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 22 stycznia 2009 r., II PK 233/08), niemniej także art. 67 k.p.k.

nie został objęty zarzutami kasacyjnymi, co pozostawiało kwestię jego zastosowania

poza kognicją Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 1 k.p.c.).

Zarzuty naruszenia art. 4421 i art. 455 w związku z art. 481 § 1 k.c. należało

zatem uznać za bezzasadne, mimo mankamentów w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku.

II CSKP 2138/22

11

Z tych względów, na podstawie art. 39814, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1, art. 391

§ 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Monika Koba

Paweł Grzegorczyk

Karol Weitz

(K.G.)

[r.g.]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.