Bank nie dostanie przyjęcia skargi kasacyjnej i zapłaci kredytobiorcom po 1350 zł kosztów

Pozwany Bank w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego

w Gdańsku z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt. XVI Ca 367/22.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do

rozpoznania

oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych

rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych

z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka

szwajcarskiego (dalej: „ustawa frankowa”) przepisy tej ustawy stosuje się

do rozpoznawanych w sądowym postępowaniu cywilnym w trybie procesowym

spraw o roszczenia związane z zawartą z konsumentem umową: 1) kredytu

denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego lub 2) pożyczki

hipotecznej denominowanej lub indeksowanej do franka szwajcarskiego − o ile

konsument ten jest stroną tego postępowania. Jak natomiast wynika z art. 20 ust. 1

ustawy frankowej w tych sprawach, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej

ustawy przyjęto do rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy

może zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej i odmówić

przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie

prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a zarazem

nie zachodzą okoliczności określone w art. 3989 § 1 pkt 3 lub 4 k.p.c. Ustawa

frankowa weszła w życie 7 sierpnia 2026 r. (art. 21 tej ustawy).

W okolicznościach sprawy skarga kasacyjna wniesiona przez pozwany bank

została przyjęta do rozpoznania postanowieniem Sądu Najwyższego z 25 marca

2025 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy frankowej, co umożliwiło dokonanie

ponownej weryfikacji wniosku kredytodawcy o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

II CSKP 226/25

3

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji

nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami

konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN

z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53). Podstawowym

celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez

zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa

i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000,

nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki

te nie zostały jednak spełnione.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 4 ust. 2, art. 6

ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”), art. 65, 354, 358

§ 2, art. 3851 § 1 i 2, art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Prawo bankowe (dalej: „pr.bank.”)

Ponadto skarżący powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienia

prawne: 1) Czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych

w umowie o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych

nieokreślających głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe)

II CSKP 226/25

4

warunki umowne, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule

ryzyka walutowego, określające – zgodnie z jednolitym orzecznictwem Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej – główny przedmiot tej umowy, nie stanowią

niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych?

2) Czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty

denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania

spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej

lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie art. 69 ust. 3

pr.bank., wziąwszy pod uwagę aksjomat racjonalności krajowego ustawodawcy,

uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty denominowane lub indeksowane do waluty

innej niż waluta polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, skoro dokonanie

przez kredytobiorcę spłaty raty kapitałowo-odsetkowej albo dokonanie

przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie,

do której denominowany lub indeksowany jest kredyt, prowadzi do skutecznego

spełnienia świadczenia wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego w postaci

umowy kredytu oraz zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy,

bez konieczności dokonywania jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji

walutowych wpłacanych przez kredytobiorcę środków w walucie innej, niż waluta

krajowa?;

3) czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej niedozwolonego

(nieuczciwego) charakteru całego mechanizmu indeksacji i konieczności

wyeliminowania wprowadzonych aneksem przewalutowującym postanowień

indeksacyjnych dotyczących zasad spłaty kredytu, kierując się zasadą utrzymania

umowy w mocy oraz mając na uwadze postulat przywrócenia sytuacji prawnej

i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w przypadku raku nieuczciwych

warunków umownych, prawidłowe jest odwołanie się, jako do podstawy

dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych wyrażonych w walucie

polskiej, do stawki referencyjnej WIBOR, skoro w umowie wiążącej strony stawka

ta występuje i jest ona definiowana jako odnosząca się do kredytów

nieindeksowanych, wyrażonych w walucie polskiej oraz powrót do stosunku

obligacyjnego, jaki został ukształtowany na mocy pierwotnej umowy kredytu

złotowego;

II CSKP 226/25

5

4) w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, a to przepisów art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c.,

sprowadzająca się do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku uznania umowy

kredytu za nieważną bank może podnieść skuteczny zarzut zatrzymania świadczenia

do wartości wypłaconego kapitału kredytu, w świetle rozbieżności co do wzajemnego

charakteru umowy kredytowej;

Skarżący wskazał również, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona

wobec wywiedzenia przez Sąd Okręgowy abuzywności, a w efekcie także trwałej

bezskuteczności całej umowy kredytu na podstawie treści paragrafu

7 ust. 3 Regulaminu kredytu hipotecznego, mimo że postanowienie to w niniejszej

sprawie nie znalazło zastosowania wobec określenia salda kredytu wprost w walucie

CHF w Aneksie nr 1 z 2 lipca 2008 r.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga

przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych

stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej

sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba

ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest

w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku

przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku

między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem

postępowania kasacyjnego.

Natomiast istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń,

a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

II CSKP 226/25

6

W zakresie zarówno wykładni art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, art. 65,

354, 358 § 2, art. 3851 § 1 i 2, art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 pr.bank., jak i istotnych

zagadnień prawnych poruszonych w skardze Sąd Najwyższy odsyła do uchwały

składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22

(OSNC 2024, nr 12, poz. 118), przypominając, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą

jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu

Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Odnośnie do potrzeby wykładni art. 496 w zw. z art. 497 k.c., to należy

wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 19 czerwca

2024 r., III CZP 31/23 (OSNC 2025, nr 3, poz. 25), w której wyjaśniono, że prawo

zatrzymania (art. 496 k.c.) nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją

wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. Co więcej, jak wyjaśnił Sąd Najwyższy

w uchwale składu siedmiu sędziów z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24 (OSNC 2025,

nr 11, poz. 98) w razie dochodzenia od banku zwrotu świadczenia spełnionego

na podstawie umowy kredytu, która okazała się niewiążąca, bankowi nie przysługuje

prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w zw. z art. 497 k.c.

Należy też wskazać na uchwałę całego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 24 czerwca 2026 r., III CZP 8/26, zgodnie z którą postanowienie

umowy lub wzorca umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej albo

denominowanego w walucie obcej, określające sposób wyznaczania kursu waluty

na podstawie średniego kursu tej waluty ustalanego przez Narodowy Bank Polski

korygowanego o marżę banku, podlega ocenie co do abuzywności (art. 3851 § 1 k.c.)

wyłącznie jako całość. W uchwale tej Sąd Najwyższy sprzeciwił się dzieleniu klauzul

przeliczeniowych na części i eliminowaniu z umów kredytu jedynie części takich

postanowień.

Przywołane orzeczenia doprowadziły do ujednolicenia orzecznictwa Sądu

Najwyższego w sprawach, których dotyczy ustawa frankowa. Wytyczona w ten

sposób linia orzecznictwa utrwaliła się i nie ulega zmianie. Przesłanki powołane

przez skarżącego jako uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

uległy zatem dezaktualizacji. Sformułowane w skardze istotne zagadnienia prawne

zostały już rozstrzygnięte i nie istnieje już potrzeba wykładni przepisów prawnych

II CSKP 226/25

7

wskazanych przez skarżącego, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone

w art. 3989 § 1 pkt 3 lub 4 k.p.c.

Nie uzasadnia również przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania również

powołania przez skarżącego przesłanka z art. 3989 §1 pkt 4 k.p.c. Późniejsza zmiana

umowy nie prowadzi sama przez się do usunięcia skutków niedozwolonego

charakteru postanowienia istniejącego w chwili zawarcia umowy.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 20 ust. 1 ustawy frankowej zmienił postanowienie Sądu Najwyższego

z 25 marca 2025 r., I CSK 4477/23, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania

i odmówił przyjęcia jej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c.

oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

(M.M.)

[r.g.]