Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku, bank zapłaci po 1350 zł kosztów

Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Lublinie z 1 czerwca 2023 r., I ACa 84/23.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych

rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych

z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka

szwajcarskiego (dalej: „ustawa frankowa”) przepisy tej ustawy stosuje

się do rozpoznawanych w sądowym postępowaniu cywilnym w trybie procesowym

spraw o roszczenia związane z zawartą z konsumentem umową: 1) kredytu

denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego lub 2) pożyczki

hipotecznej denominowanej lub indeksowanej do franka szwajcarskiego −

o ile konsument ten jest stroną tego postępowania. Jak natomiast wynika

z art. 20 ust. 1 ustawy frankowej w tych sprawach, w których przed dniem wejścia

w życie niniejszej ustawy przyjęto do rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy,

Sąd Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi

kasacyjnej i odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje

już istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone

w art. 3989 § 1 pkt 3 lub 4 k.p.c. Ustawa frankowa weszła w życie 7 sierpnia 2026 r.

(art. 21 tej ustawy).

W okolicznościach sprawy skarga kasacyjna wniesiona przez pozwany bank

została przyjęta do rozpoznania postanowieniem Sądu Najwyższego

z 31 marca 2025 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy frankowej, co umożliwiło

dokonanie ponownej weryfikacji wniosku kredytodawcy o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

II CSKP 251/25

3

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji

nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami

konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów

SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53). Podstawowym

celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez

zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa

i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000,

nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Przesłanki

te nie zostały jednak spełnione.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na twierdzeniu,

że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania,

że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał

się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych

lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia

SN: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,

z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).

II CSKP 251/25

4

Skarżący wskazał, że rozstrzygnięcie niniejszej skargi kasacyjnej będzie

się wiązało z koniecznością udzielenia przez Sąd Najwyższy odpowiedzi

na następujące pytania:

1. w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego odnoszącego

się do sposobu określenia kursu waluty obcej stanowi niedozwolone

postanowienie umowne i nie wiąże konsumenta, czy możliwe jest przyjęcie,

że w miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty

obcej wynikający z przepisów prawa o charakterze dyspozytywnym, a przy

tym musi być to przepis „wyraźnie przewidziany” do zastosowania w tego typu

sytuacji, czy może to być przepis dyspozytywny o ogólnym charakterze - a nadto

czy Sąd nie ma możliwości stosowania tego typu norm dyspozytywnych w ogóle,

z uwagi na wymóg osiągnięcia odpowiedniego efektu odstraszającego

przedsiębiorcę?

2. czy w sytuacji stwierdzenia abuzywności postanowień umowy kredytu

indeksowanego odnoszących się do określenia kursu waluty obcej (tj. elementu

mechanizmu indeksacji), umowa może obowiązywać w pozostałym zakresie?

3. czy umowa kredytu ma charakter umowy wzajemnej i w zw. z tym możliwe jest

podniesienie przez strony zarzutu zatrzymania w razie uznania jej za nieważną?

Nadto, skarżący wskazał na oczywistą zasadność skargi w zakresie, w jakim

wyrok Sądu Apelacyjnego zawiera rażące naruszenia prawa w sposób oczywisty

wpływający na jej zasadność w części dotyczącej zarzutu naruszenia przepisów

postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 378 §1 k.p.c.

w zw. z art. 387 §21 pkt 2 k.p.c. poprzez zaniechanie rozpatrzenia przez

Sąd II instancji zarzutu naruszenia przepisu prawa procesowego, tj. art. 98 §1

i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania

wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym

orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego i przeprowadzania

wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce

wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej

wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania

II CSKP 251/25

5

pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania

się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw kasacyjnych

wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa (procesowego

lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia,

że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego skarga powinna zostać przyjęta

do rozpoznania.

W zakresie wykładni przepisów poruszonych w skardze Sąd Najwyższy

odsyła do uchwały składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego

z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), przypominając,

że według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała

składu całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza,

że wiąże inne składy Sądu Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie

Najwyższym).

Odnośnie do potrzeby wykładni art. 496 w zw. z art. 497 k.c., to należy

wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z 19 czerwca 2024 r., III CZP 31/23 (OSNC 2025, nr 3, poz. 25), w której wyjaśniono,

że prawo zatrzymania (art. 496 k.c.) nie przysługuje stronie, która może potrącić

swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. Co więcej, jak wyjaśnił

Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24

(OSNC 2025, nr 11, poz. 98) w razie dochodzenia od banku zwrotu świadczenia

spełnionego na podstawie umowy kredytu, która okazała się niewiążąca, bankowi

nie przysługuje prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w zw. z art. 497 k.c.

Należy też wskazać na uchwałę całego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 24 czerwca 2026 r., III CZP 8/26, zgodnie z którą postanowienie

umowy lub wzorca umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej albo

denominowanego w walucie obcej, określające sposób wyznaczania kursu waluty

na podstawie średniego kursu tej waluty ustalanego przez Narodowy Bank Polski

korygowanego o marżę banku, podlega ocenie co do abuzywności (art. 3851 § 1 k.c.)

wyłącznie jako całość. W uchwale tej Sąd Najwyższy sprzeciwił się dzieleniu klauzul

przeliczeniowych na części i eliminowaniu z umów kredytu jedynie części takich

postanowień. Przywołane orzeczenia doprowadziły do ujednolicenia orzecznictwa

Sądu Najwyższego w sprawach, których dotyczy ustawa frankowa. Wytyczona

II CSKP 251/25

6

w ten sposób linia orzecznictwa utrwaliła się i nie ulega zmianie. Przesłanki powołane

przez skarżącego jako uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

uległy zatem dezaktualizacji. Nie istnieje już potrzeba wykładni przepisów prawnych

wskazanych przez skarżącego, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone

w art. 3989 § 1 pkt 2 lub 4 k.p.c.

Odnośnie przesłanki oczywistej zasadności skargi, to istotnie z uzasadnienia

zaskarżonego wyroku nie wynika, aby SA odniósł się do wskazanego zarzutu

apelacyjnego. Okoliczność ta nie jest jednak wystarczająca do stwierdzenia,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Pominięty przez Sąd drugiej

instancji zarzut apelacyjny dotyczył bowiem wyłącznie sposobu ustalenia wysokości

kosztów zastępstwa procesowego. Nierozpoznanie tego zarzutu, choć stanowi

uchybienie w zakresie realizacji przez Sąd II instancji obowiązków związanych

z rozpoznaniem apelacji, nie prowadzi do wniosku o oczywistej zasadności skargi.

Zarzut ten odnosi się do akcesoryjnego rozstrzygnięcia o kosztach procesu

i pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie o przedmiocie procesu.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy frankowej zmienił postanowienie Sądu Najwyższego

z 31 marca 2025 r., I CSK 3686/23, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania

i odmówił przyjęcia jej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. oraz

§ 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

(K.W.)

[r.g.]