SN odrzucił teorię salda w sporze frankowym i przywrócił kredytobiorcom 185 tys. zł

Wyrokiem z 28 marca 2022 r. Sąd Okręgowy w Legnicy ustalił, że umowa

kredytu hipotecznego, zawarta 7 maja 2008 r. pomiędzy powodami R.G. i A.F. a Bank

S.A. w W. (dalej: „Bank”), jest nieważna (pkt I), zasądził od pozwanego na rzecz

powodów kwoty 185 641,45 zł i 46 764,70 CHF – z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od 22 lipca 2021 r. do dnia zapłaty (pkt II) oraz rozliczył koszty procesu

(pkt III).

Sąd pierwszej instancji ustalił, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia skargi

kasacyjnej, że 23 kwietnia 2008 r. powodowie złożyli wniosek o udzielenie kredytu

na nabycie nieruchomości. We wniosku kredytowym wskazali, że wybierają jako

walutę kredytu frank szwajcarski (CHF), wnosząc o udzielenie kredytu w kwocie

151 398,63 CHF, z terminem spłaty 30 lat. W dniu 7 maja 2008 r. pomiędzy stronami

została zawarta taka umowa kredytu, przy czym spłata kredytu miała następować

w polskiej walucie. W dniu 27 kwietnia 2015 r. strony zawarły aneks nr […] do

powyższej umowy, na podstawie którego powodowie uzyskali możliwość spłaty rat

w walucie kredytu.

II CSKP 283/25

3

W okresie od 7 maja 2008 r. do 15 czerwca 2021 r. powodowie uiścili na rzecz

pozwanego tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kwoty 180 253,35 zł

i 46 764,70 CHF. Ponieśli również dodatkowe koszty: 4 715,76 zł tytułem

ubezpieczenia niskiego wkładu własnego i 672,34 zł tytułem „opłat

okołokredytowych”. Pismem z 7 czerwca 2021 r. powodowie wezwali pozwanego do

zapłaty kwoty 440 000 zł, powołując się na nieważność zawartej umowy kredytowej,

bank jednak odmówił.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że umowa łącząca

strony zawiera klauzule abuzywne, co skutkuje jej nieważnością, w związku z czym

na uwzględnienie zasługiwało także roszczenie powodów o zwrot tego, co świadczyli

w wykonaniu takiej umowy.

Wyrokiem z 15 maja 2024 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w punktach II i III w ten sposób, że oddalił powództwo i zniósł pomiędzy

stronami koszty procesu (pkt 1), oddalił apelację pozwanego w pozostałej części

(pkt 2) oraz zniósł pomiędzy stronami koszty postępowania odwoławczego (pkt 3).

Sąd drugiej instancji uznał za zasadną apelację pozwanego w zakresie

dotyczącym zasądzonego na rzecz powodów świadczenia, gdyż spełniali oni

świadczenia polegające na zwrocie pozwanemu środków, które wcześniej od niego

otrzymali. Zdaniem Sądu drugiej instancji, skoro powodowie otrzymali konkretne

świadczenie od banku, to byli zobowiązani do zwrotu tych środków.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wnieśli powodowie, co do

punktów 1 i 3, zarzucając naruszenie:

II. przepisów prawa materialnego:

1) art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405 w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6

ust. 1 in fine dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”)

przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wobec stwierdzenia przez Sądy

meriti abuzywności klauzul waloryzacyjnych (denominacyjnych), a w konsekwencji

ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu, powodom

nie przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń uiszczonych na rzecz pozwanego

w związku z wykonywaniem tej umowy, pozwany nie pozostaje bezpodstawnie

II CSKP 283/25

4

wzbogacony ich kosztem, skoro należy mu się co najmniej zwrot kapitału kredytu,

zaś powodowie dochodzili kwoty niższej, podczas gdy m.in. stwierdzenie, że

świadczenie spełnione (ewentualnie nadpłacone) przez kredytobiorcę na podstawie

postanowienia abuzywnego jest świadczeniem nienależnym, a więc podlega

zwrotowi choćby był on dłużnikiem banku, zaś na gruncie obowiązujących przepisów

uzasadnione jest odwoływanie się wyłącznie do tzw. teorii dwóch kondykcji, a nie

tzw. teorii salda;

2) art. 407 k.c. przez jego pominięcie, gdyż wyklucza on stosowanie teorii

salda co do zwrotu świadczenia nienależnego;

3) art. 498 § 1 w zw. z art. 499 k.c. przez zastosowanie z urzędu instytucji

potrącenia, które jest nieodłącznym elementem zastosowanej teorii salda;

II. przepisów prawa procesowego, tj. art. 321 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,

przez orzeczenie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, a więc

o wzajemnym rozliczeniu stron.

Powołując się na powyższe zarzuty, powodowie wnieśli o uchylenie

ww. wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania, ewentualnie o orzeczenie co do istoty sprawy oraz

zasądzenie na rzecz ich kosztów postępowania procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o jej oddalenie

i zasądzenie od powodów kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach wskazanych

w art. 3983 § 1 k.p.c., zatem w pierwszej kolejności konieczne było ustosunkowanie

się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, albowiem prawidłowe

zastosowanie tych przepisów jest warunkiem dokonania właściwej subsumpcji.

W ocenie skarżących Sąd Apelacyjny orzekł ponad żądanie, gdyż z własnej

inicjatywy, bez zarzutu pozwanego, dokonał potrącenia wierzytelności stron,

uwzględniając tym samym, w nieuprawniony sposób, roszczenie pozwanego o zwrot

środków wypłaconych tytułem kredytu, podczas gdy bank nie zgłosił takiego

roszczenia w toku sprawy.

II CSKP 283/25

5

Zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c. sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który

nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. W świetle tego przepisu zakaz

orzekania ponad żądanie dotyczy bądź samego żądania (petitum), bądź jego

podstawy faktycznej (causa petendi). Granic przedmiotu orzekania nie wyznacza

natomiast kwalifikacja prawna żądania i do jej określenia zastosowanie mają zasady

da mihi factum dabo tibi ius oraz iura novit curia (zob. np. wyroki SN z 30 września

2016 r., I CSK 644/15, i z 7 października 2020 r., V CSK 603/18; postanowienie SN

z 20 maja 2015 r., I CZ 44/15). Zarówno w przypadku, gdy dochodzi do uznania

umowy kredytu za niewiążącą w całości (po wyeliminowaniu z niej postanowień

abuzywnych), jak i gdy umowa może w obrocie funkcjonować w pozostałym zakresie,

świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej umowy lub na podstawie

niedozwolonego postanowienia umowy stanowią świadczenia nienależne

w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. (zob. np. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja

2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56; wyrok SN z 28 września 2022 r.,

II CSKP 412/22). Jeżeli bank domaga się zasądzenia określonej kwoty tytułem

środków wypłaconych z tytułu umowy kredytu, w przypadku ustalenia, że umowa

taka po wyeliminowaniu z niej klauzul niedozwolonych nie może obowiązywać

w pozostałym zakresie, dokonanie przez sąd oceny żądania pozwu na podstawie

przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, również jeżeli nie były one wskazywane

przez bank jako podstawa prawna żądania, nie stanowi wyjścia poza jego granice

wynikające z art. 321 § 1 k.p.c. (zob. wyrok SN z 15 maja 2025 r., II CSKP 398/23).

W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny uznał, że roszczenie powodów

w zakresie kwot zasądzonych przez Sąd Okręgowy nie zasługuje na uwzględnienie,

gdyż pozwanemu przysługuje roszczenie w stosunku do powodów, co skutkowało

oddaleniem powództwa. W rzeczywistości Sąd drugiej instancji dokonał czynności,

której skutku są analogiczne do potrącenia wzajemnych wierzytelności stron

(art. 498 i 499 k.c.), czego nie można uznać za orzeczenie ponad żądanie. Dokonując

analizy roszczenia powodów, Sąd Apelacyjny zastosował tzw. teorię salda, co wprost

wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym wskazano, że zasądzenie

całości świadczenia spełnionego przez konsumenta, przy zastosowaniu teorii dwóch

kondykcji, nie przywraca sytuacji faktycznej konsumenta z chwili zawarcia umowy,

a nie ma pragmatycznych podstaw do odsyłania stron do kolejnego procesu

II CSKP 283/25

6

(w zakresie zwrotu kapitału).

Te rozważania Sądu Apelacyjnego nie były jednak zasadne. Zagadnienie

dotyczące problematyki zastosowania odpowiedniej teorii, tj. salda czy też dwóch

kondykcji, zostało poddane skrupulatnej ocenie w orzecznictwie.

Jeżeli umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna (nieważna), świadczenia

spełnione na jej podstawie powinny być postrzegane jako świadczenia nienależne

w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. W sytuacji obustronnego wykonania nieważnej umowy

nienależne świadczenie ma miejsce po obu stronach. Oznacza to, że między

kredytodawcą a kredytobiorcą powstają różne zobowiązania restytucyjne.

W praktyce orzeczniczej pojawiła się rozbieżność, czy w takim przypadku ma

zastosowanie tzw. teoria dwóch kondykcji, czy teoria salda. Zgodnie z teorią dwóch

kondykcji każde roszczenie o wydanie korzyści należy traktować niezależnie, zaś

teoria salda zakłada, że świadczenie wzajemne stanowi pozycję, którą od razu

należy odjąć od wzbogacenia, a w rezultacie obowiązek zwrotu obciąża tylko tę

stronę, która uzyskała większą korzyść i ogranicza się do zwrotu nadwyżki wartości.

W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r.,

III CZP 6/21 (OSNC 2021, nr 9, poz. 56), której nadano moc zasady prawnej,

wskazano, że jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może

wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot

świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w zw. z art.

405 k.c.), a kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa

kredytu stała się trwale bezskuteczna. Tej kwestii dotyczy również uchwała Sądu

Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20 (OSNC 2021, nr 6, poz. 40), z której

wynika, że stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością,

spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych

jako świadczenia nienależnego, niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie strona ta

jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu.

W uzasadnieniu uchwały z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, Sąd Najwyższy,

powołując się na uchwałę z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, podkreślił, że art. 410

i n. k.c. nie zawierają żadnej odrębnej regulacji, która wskazywałaby na jakąkolwiek

zależność tych zobowiązań, a w przypadku nieważności umowy wzajemnej

II CSKP 283/25

7

zobowiązania stron do zwrotu otrzymanych nienależnie świadczeń są – co do

zasady, zgodnie z teorią dwóch kondykcji – od siebie niezależne.

Sąd Najwyższy wskazał także, że przeciwstawną teorię salda sformułowano

w doktrynie obcej po to, by zaradzić sytuacji, w której obowiązek zwrotu jednego

ze świadczeń wzajemnych spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy wygasł

ze względu na dezaktualizację, czyli następcze odpadnięcie wzbogacenia, a nie po

to, by uprościć – alternatywnie względem potrącenia – rozliczenia między stronami

lub ochronić jedną z nich przed skutkami wcześniejszego przedawnienia jej

roszczenia albo skutkami niewypłacalności drugiej strony. Nawet jednak w tym

zakresie omawiana konstrukcja nie była w pełni uniwersalna; w systemach, w których

obowiązuje, jest poddawana silnej krytyce, a w doktrynie polskiej nigdy nie znalazła

szerszej aprobaty. Odrzucając ją, zwrócono m.in. uwagę, że ponoszenie przez

zubożonego ryzyka zużycia lub utraty przez wzbogaconego uzyskanej korzyści

odpowiada zasadzie ogólnej, wyrażonej w art. 409 k.c., która przypisuje istotne

znaczenie także temu, czy wyzbywając się korzyści lub zużywając ją, wzbogacony

powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu (zob. wyrok SN z 17 marca 2023 r.,

II CSKP 697/22, OSNC 2023, nr 10, poz. 101).

W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22

(OSNC 2024, nr 12, poz. 118), Sąd Najwyższy wskazał, że zdecydowanie

przeważają argumenty przemawiające na rzecz teorii dwóch kondykcji.

Zobowiązanie kredytobiorcy do zwrotu bankowi kwoty wypłaconej jako kwota kredytu

oraz zobowiązanie banku do zwrotu świadczeń otrzymanych tytułem spłaty tego

kredytu wynikają z różnych zdarzeń prawnych. W pierwszym przypadku chodzi

o wypłatę kwoty błędnie uważanej za należną z tytułu umowy, która okazała się

niewiążąca, w drugim natomiast o poszczególne zachowania w postaci spłat kwot

błędnie uważanych za należne tytułem spłat tego kredytu. Zdarzenia te następują

w różnym czasie, przy czym wypłata kredytu może być (i bardzo często jest)

zdarzeniem jednorazowym, natomiast spłata poszczególnych rat następuje później,

zwykle w regularnych odstępach czasu. Łącznikiem między tymi zdarzeniami jest

wspólne źródło w postaci umowy kredytu uznanej następnie za niewiążącą

(nieważną), sprawiające, że strony uważały spełnienie świadczeń za należyte

wykonanie zobowiązania. Pomimo istnienia takiego łącznika nie można uznać

II CSKP 283/25

8

odrębnych, często bardzo odległych od siebie czasowo, zdarzeń za jedno. Tego

rodzaju wniosek mógłby prowadzić do paradoksalnego rezultatu, w którym, przez

„połączenie” odrębnych zdarzeń faktycznych i zbiorcze potraktowanie ich

konsekwencji, umowa wywoływałaby skutki mimo uznania jej za niewiążącą.

Zwrócić należy uwagę również na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej (dalej: „TSUE”) z 19 czerwca 2025 r., C-396/24 (mBank S.A.,

ECLI:EU:C:2025:460), w którym wskazano, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy

interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu,

zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy

prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta

zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat

dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej

do spłaty kwoty.

Po wydaniu tego wyroku w przestrzeni publicznej, a także w niektórych

orzeczeniach Sądu Najwyższego (zob. postanowienie z 9 lipca 2025 r.,

I CSK 652/25) został wyrażony pogląd, jakoby TSUE odrzucił stosowanie teorii

dwóch kondykcji i za właściwą uznał teorię salda także w sprawach, w których

roszczenia o zwrot świadczenia dochodzi konsument. Taki wniosek nie wynika

jednak z powołanego wyroku. Przede wszystkim TSUE podkreślił, że sądy krajowe

powinny uczynić wszystko, co leży w zakresie ich kompetencji, uwzględniając

wszystkie przepisy prawa krajowego i stosując uznane w porządku krajowym metody

wykładni, by zapewnić pełną skuteczność dyrektywy 93/13 i dokonać rozstrzygnięcia

zgodnego z realizowanymi przez nią celami (pkt 42). Ponadto wskazał, że jeśli sąd

krajowy uzna, że umowa kredytu nie może, zgodnie z prawem umów, nadal być

prawnie wiążąca, wysoki poziom ochrony konsumentów, jaki powinien zostać

zapewniony zgodnie z dyrektywą 93/13, wymaga, aby dla przywrócenia rzeczywistej

równowagi między wzajemnymi prawami i obowiązkami stron umowy sąd krajowy

podjął, z pełnym uwzględnieniem prawa krajowego, wszelkie niezbędne środki

mające na celu ochronę konsumenta przed szczególnie szkodliwymi

konsekwencjami, jakie może wywrzeć unieważnienie danej umowy kredytowej,

w szczególności ze względu na natychmiastową wymagalność wierzytelności

przysługującej przedsiębiorcy wobec konsumenta (pkt 54).

II CSKP 283/25

9

Powyższe orzeczenie w żaden sposób nie odnosi się do teorii salda i dwóch

kondykcji oraz prymatu którejś z nich. TSUE rozważał jedynie możliwość

dochodzenia przez przedsiębiorcę przeciwko konsumentowi roszczenia z tytułu

wypłaconych kwot, konkludując, że powinno ono uwzględnić kwoty wpłacone przez

konsumenta, gdyż częściowa spłata kapitału oznacza, iż roszczenie przedsiębiorcy

jawiłoby się jako bezzasadne. Nie odnosił się w żaden sposób do roszczenia

przeciwstawnego, a więc roszczenia konsumenta przeciwko przedsiębiorcy

(tu: bankowi).

Ponadto wydanie przez TSUE wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, nie

mogło mieć bezpośredniego wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną

zasadą prawną. Wskazany wyrok został wydany na podstawie art. 267 Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: „TFUE”), zgodnie z którym TSUE jest

właściwy m.in. do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni aktów przyjętych

przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii Europejskiej, co w tym

przypadku oznaczało wykładnię dyrektywy 93/13. Zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji,

jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej

organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane

bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Reguła ta

odnosi się także do tzw. prawa wtórnego Unii Europejskiej, jednak nie obejmuje

dyrektyw, które zgodnie z art. 288 akapit 3 TFUE wiążą i są skierowane do państw

członkowskich w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawiając

organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Oznacza to, że dyrektywy,

w tym dyrektywa 93/13, której interpretacji dokonał TSUE w wyroku z 19 czerwca

2025 r., nie stanowią bezpośrednio ani źródła uregulowania zasad proceduralnych,

którymi powinny kierować się sądy krajowe, ani źródła regulacji stosunku prawnego

stron. W związku z tym z interpretowanej przez TSUE dyrektywy nie wynikają żadne

normy prawne, które mogłyby mieć pierwszeństwo przed normami prawa polskiego

stosowanymi w niniejszym postępowaniu.

Dokonana przez TSUE wykładnia przepisów dyrektywy ma to znaczenie, że

przy stosowaniu przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany tak je

interpretować, aby osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie prezentuje

TSUE. Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady wykładni prawa

II CSKP 283/25

10

i nie może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra

legem.

Wydanie wymienionego wyroku przez TSUE nie doprowadziło do ustania

związania Sądu Najwyższego przyjętą wcześniej zasadą prawną. Nie wyklucza to

jednak, w związku z tym wyrokiem, dokonania oceny zasadności wystąpienia

we właściwym trybie (art. 88 § 1 i 2 ustawy o Sądzie Najwyższym) do odpowiedniego

składu Sądu Najwyższego celem rozważenia ewentualnego odstąpienia od zasady

prawnej przyjętej w punkcie trzecim uchwały z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.

Taka potrzeba jednak nie zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż zastosowanie teorii

dwóch kondykcji nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, przy

uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r.,

C-396/24.

Motywy, którymi kierował się TSUE w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24,

odrzucając – jak można rozumieć – teorię dwóch kondykcji w przypadku dochodzenia

zwrotu nienależnego świadczenia przez bank, nie zostały wyrażone wprost, przez co

ich odtworzenie, a w konsekwencji odniesienie się do nich nasuwa pewne trudności.

Z powołanych powyżej punktów tego wyroku, jak również punktów 38 i 39, wynika,

że w ocenie TSUE w razie dochodzenia przez bank roszczenia o zwrot nienależnego

świadczenia jedynie zastosowanie teorii salda będzie dla niego wystarczająco

dolegliwe, by wywrzeć skutek prewencyjny, i jedynie to rozwiązanie należycie uchroni

konsumenta przed niekorzystnymi konsekwencjami „upadku” umowy. Zastosowanie

aksjologii leżącej u podstaw wyroku TSUE do stanu faktycznego niniejszej sprawy,

w którym roszczenie o zwrot świadczenia dochodzone jest przez konsumenta,

prowadzi do wniosku, że zastosowanie teorii dwóch kondykcji dla rozliczenia między

bankiem a konsumentem jest właściwszym rozwiązaniem niż teorii salda, gdyż

wywiera pożądany skutek prewencyjny i lepiej zabezpiecza interesy konsumenta.

Wskazać przy tym należy, że w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, TSUE

dokonywał interpretacji art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, zgodnie z którym państwa

członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane zapewnić stosowne i skuteczne

środki mające na celu zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków

w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców (przedsiębiorców)

II CSKP 283/25

11

z konsumentami. Nie sposób uznać, że zastosowanie teorii dwóch kondykcji w stanie

faktycznym sprawy mogłoby w jakikolwiek sposób pozostawać w sprzeczności

z realizacją tego celu. Teoria ta niewątpliwie ułatwia konsumentowi realizację jego

własnego roszczenia. Jego wysokość jest wówczas wyrażona prostą sumą

spełnionych świadczeń, co pozwala uniknąć konieczności dokonywania rozliczeń,

które mogą okazać się skomplikowane. Konsument dysponuje przy tym większą

liczbą opcji realizacji swoich praw. Może dochodzić zwrotu całego spełnionego

świadczenia i może również podjąć decyzję o potrąceniu wierzytelności o ich zwrot

z roszczeniem banku, jeżeli uzna tę opcje za korzystniejszą dla siebie.

W związku z tym należy zgodzić się z poglądem Sądu Najwyższego

wyrażonym m.in. w wyroku z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24. Stanowisko

zaprezentowane przez TSUE nie stanowi bowiem bezwzględnej aprobaty teorii

salda, a jedynie rozszerza ochronę konsumentów (zob. też wyrok SN z 18 września

2025 r., II CSKP 6/25).

Mając powyższe na względzie, ponieważ skarga kasacyjna powodów była

uzasadniona, a zaistniały przesłanki określone w art. 39816 zd. 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i orzekł co do

istoty sprawy.

O kosztach postępowania apelacyjnego i zażaleniowego przed Sądem

Najwyższym (k. 312, 335) orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99

w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c., z uwzględnieniem § 2 pkt 7

w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, a o kosztach

postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 tego

rozporządzenia.

Beata Janiszewska

Tomasz Szanciło

Mariusz Załucki

[P.L.]

[SOP]