Podobna butelka izotonika, ale inny logotyp. SN oddalił skargę producenta

II CSKP 309/24

2

1. Powód A. spółka z o.o. w K. wniósł przeciwko pozwanemu B. spółka z o.o.

w Z. powództwo o zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji oparte na przepisach

ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (dalej w

skrócie: uZNK).

2. Wyrokiem z 5 marca 2020 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zakazał stronie

pozwanej wprowadzania do obrotu i reklamowania: a/ napojów izotonicznych i innych

napojów w jednolitych kolorystycznie, w tym przezroczystych, butelkach

o pojemności 750 mililitrów, jak również o pojemności mniejszej i większej do 50

mililitrów; o wysokości korpusu butelki - czyli części od denka do dołu szyjki około

22,5 centymetrów, jak również o wysokości tej części mniejszej lub większej do 10%

tej wysokości; o cylindrycznym kształcie zbliżonym do walca o zmiennej średnicy,

który w górnej części przechodzi w stożek kończący się szyjką; podzielonych

powyżej połowy wysokości butelki, w szczególności na wysokości około 2/3 od dołu,

zwężeniem przechodzącym niżej w poszerzenie, poniżej którego, w centralnej części

butelki, aż do jej podstawy, znajduje się kolejne zwężenie (pole etykiety), na którym

umieszczona jest etykieta o wysokości około połowy (czyli od 40% do 60%)

wysokości butelki liczonej od denka do dołu szyjki, przechodzące następnie

w niezakrytą etykietą, szerszą podstawę o średnicy zbliżonej do średnicy górnej

części butelki; b/ napojów izotonicznych i innych napojów opatrzonych etykietami:

z logotypem zapisanym pogrubioną czcionką pionowo na prawie całej wysokości

etykiety, w których proporcja szerokości logo typu mierzonej poziomo do wysokości

etykiety wynosi od 15% do 20%, w których logotyp ten eksponowany jest poprzez

kontrast czerni i bieli lub czerni i innej barwy, z wizerunkiem postaci kojarzonej ze

sportem umieszczonym obok logo typu, o ile etykiety te zamieszczone są na

jednobarwnych, w tym przezroczystych, butelkach o kształcie zbliżonym do walca,

bliżej denka butelek, a ich wysokość stanowi około połowy (od 40% do 60%)

wysokości butelki liczonej od denka do dołu szyjki; c/ napojów izotonicznych i innych

napojów oznaczanych przed dniem 12 października 2015 r. kodami kreskowymi:

[…] o smaku wieloowocowym, […] o smaku cytrynowym, […] o smaku limonkowo-

miętowym, […] o smaku pomarańczowym, […] o smaku cytrynowo-limonkowym, […]

o smaku wieloowocowym w wersji bez cukru (punkt I); określił, że równoznaczne z

naruszeniem przez stronę pozwaną zakazu, o którym mowa w punkcie I wyroku, jest

II CSKP 309/24

3

wprowadzanie do obrotu i reklamowanie napojów opisanych powyżej, dokonywane

przez podmioty powiązane osobowo lub kapitałowo ze stroną pozwaną, a także

przez małżonków, krewnych i powinowatych wspólników strony pozwanej (pkt II);

nakazał stronie pozwanej opublikowanie na własny koszt, w terminie 14 dni od

uprawomocnienia się wyroku na stronie głównej portalu www.[...].pl, na 3 stronie

redakcyjnej dziennika R., na 3 stronie redakcyjnej dziennika G. oraz na 3 stronie

redakcyjnej dziennika P., bez żadnych wprowadzeń, dodatków, omówień, czy

odniesień, oświadczenia następującej treści: „B. sp. z o.o. w Z. oświadcza, że seria

napojów izotonicznych […] wprowadzana do obrotu w przezroczystych butelkach o

kształcie zbliżonym do walca z charakterystycznym zwężeniem przechodzącym w

poszerzenie na wysokości około 2/3 od dołu, opatrzonych etykietami z pionowym

pogrubionym napisem […] zamieszczonym na całej wysokości etykiety i

umieszczonym obok tego napisu wizerunkiem postaci kojarzonej ze sportem,

stanowiła przejaw niedozwolonego pasożytniczego naśladownictwa napojów

izotonicznych marki […] produkowanych przez A. sp. z o.o. w K. B. sp. z o.o.

przeprasza A. sp. z o.o. za wprowadzanie do obrotu powyższej serii produktów,

kwalifikujące się jako przejaw nieuczciwej walki konkurencyjnej wyrządzający szkodę

A. sp. z o.o.” (punkt III); oddalił powództwo w pozostałej części (punkt IV) oraz orzekł

o kosztach procesu (punkt V, VI i VII).

3. Wyrokiem z 14 grudnia 2021 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie na skutek

apelacji pozwanego zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo

(pkt 1) i orzekł o kosztach procesu (pkt 2).

4. Z ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy meriti wynika, że strona

powodowa od 2008 r. produkuje i wprowadza na rynek napoje izotoniczne pod marką

[…]. Powód nie był jednak pierwszy, który wprowadził na rynek napojów

izotonicznych butelkę o pojemności 750 mililitrów. Pierwszym podmiotem, który

wprowadził taką butelkę była bowiem spółka C. sp. z o.o. z napojem izotonicznym

[…]. Aktualny kształt butelki napojów […] powstał w 2009 r. Opakowanie napoju […]

nawiązuje do opakowania napoju […] z 2005 r. Butelka napoju izotonicznego […] o

pojemności 750 mililitrów wygląda niezmiennie (z zastrzeżeniem zmiany denka w

2012 r., polegającej na umieszczeniu na nim wgłębień) od 2009 r. Cechami

charakterystycznymi butelek […] o pojemności 750 mililitrów są: cylindryczny kształt

II CSKP 309/24

4

- zbliżony do walca o zmiennej średnicy, zakończonego stożkiem przechodzącym w

szyjkę; wysokość bez nakrętki około 25 centymetrów, z nakrętką około 27,5

centymetrów; wysokość korpusu, czyli części od denka do dołu szyjki butelki około

22,5 cm; podział butelki na dwie zasadnicze strefy, poprzez jej niewielkie zwężenie,

poniżej którego znajduje się niewielkie poszerzenie, tworzące charakterystyczny

pierścień powyżej połowy butelki - na wysokości około 2/3 wysokości butelki; napis

wytłoczony powyżej pierścienia dużą, pogrubioną czcionką; etykieta umieszczona w

centralnej części butelki, bliżej spodu butelki, pomiędzy pierścieniem a podstawą

butelki (pole etykiety); nieznaczne zwężenie centralnej części butelki, na której

znajduje się etykieta (pola etykiety), w stosunku do średnicy pierścienia oraz

podstawy butelki; poszerzenie butelki poniżej etykiety tworzące podstawę butelki, nie

pokrytą etykietą, znajdującą się pomiędzy etykietą, a denkiem butelki, poprzecinaną

delikatnymi regularnymi wgłębieniami zbiegającymi się na spodzie butelki.

Natomiast najbardziej charakterystycznymi cechami etykiet większości serii

napojów […], produkowanych w okresie ostatnich kilku lat, w tym między innymi

wiodącej, od 2012 r. serii […] są: bardzo wyrazisty logotyp zapisany pionowo, od dołu

do góry, pogrubioną dużą czcionką na całej wysokości etykiety; oznaczenie smaku i

rodzaju napoju zapisane pionowo, od dołu do góry, tuż przy logo typie po jego prawej

stronie, na całej wysokości logotypu. Oznaczenie to zapisane jest znacznie mniejszą

czcionką, niż logotyp, i tworzy rodzaj jego podkreślenia; sposób ekspozycji logotypu

poprzez kontrast czerni i bieli lub (rzadziej) czerni i innej barwy; zamieszczanie, na

prawo od logotypu, wizerunków znanych osób związanych ze sportem lub zdrowym,

sportowym trybem życia, lub (rzadziej) innego rodzaju graficznych odwołań do

aktywności sportowej.

W latach 2011-2012 powód produkował i wprowadzał na rynek serię napojów

z wizerunkami najpopularniejszych polskich sportowców, noszącą nazwę „[…]”. Od

2012 r. podstawową serią napojów izotonicznych […] była seria […], na której

etykietach znajdował się wizerunki piłkarzy [...]. Od 2015 r. na rynek wprowadzona

została dodatkowa seria z wizerunkami piłkarzy [...]1. Zdecydowana większość

napojów izotonicznych […] wprowadzana jest do obrotu w butelkach o pojemności

750 mililitrów. Wszystkie opakowania o tej pojemności mają wspólne podstawowe i

przez to charakterystyczne dla napojów […] cechy - charakterystyczne, wyraźnie

II CSKP 309/24

5

odróżniające się kształtem od wszystkich innych opakowań napojów izotonicznych,

butelki o pojemności 750 ml z etykietami o wysokości około 1/2 wysokości butelki

mierzonej od denka do dołu szyjki, zamieszczonymi centralnie, bliżej spodu butelki,

z identyczną ekspozycją logotypu i głównego motywu tematycznego serii lub napoju

- najczęściej zdjęcia sportowca lub sportowców, umieszczonego na etykiecie na

prawo od logo. Charakterystyczna dla etykiet jest duża ilość oznaczeń i informacji, z

których część zapisana jest pionowo, a część poziomo.

Strona powodowa w okresie 2010-2015 poniosła nakłady na promocję

napojów izotonicznych […] w kwocie co najmniej 14 milionów złotych. Napoje

izotoniczne […] w okresie od 2013 r. do daty wydania wyroku przez Sąd Okręgowy

były najlepiej sprzedającymi się na polskim rynku produktami tego typu. Od 2010 r.

udział ilościowy napojów izotonicznych […] w rynku napojów izotonicznych

przedstawia się następująco: 2010 […] 22,34%, […] 62,22%, […] 3,00%; 2011 […]

21,54%, […] 42,07%, […] 10,08%; 2012 […] 25,14%, […] 32,06%, […] 13,36%; 2013

[…] 34,14%, […] 25,05%, […] 12,51%; 2014 […] 40,68%, […] 21,22%, […] 25,69%;

I-VII 2015 […] 44,23%, […] 22,55%, […] 24,70%.

Na polskim rynku istnieje niewielka liczba producentów napojów

izotonicznych. Aktualnie najpopularniejszymi oprócz […] napojami izotonicznymi są:

[…], […], […]. Ponadto na rynku izotoników występują lub występowały między

innymi następujące produkty: […], […], […], […], […], […], […], […], […], […].

Pozwany jest producentem napoju izotonicznego pod marką [...]. Butelka tego

napoju produkowanego w okresie 2010-2014 wykazywała pewne podobieństwo do

butelki napoju […]. Na początku 2015 r. pozwany zaczął produkować

i wprowadzać do obrotu serię napojów izotonicznych […] nazwaną „[…]”. Twarzą tej

serii był znany trener piłkarski X. Y. - były trener [...]. Początkowo napoje z tej serii

były produkowane w butelkach takich, jakie pozwany stosował w poprzednich latach,

a więc podobnych do butelki napoju […]. Na przełomie czerwca i lipca 2015 r.

pozwany rozpoczął wprowadzanie do obrotu napojów izotonicznych z serii „[…]” w

opakowaniach imitujących opakowania napojów izotonicznych […]. Najistotniejsze

podobieństwa napojów izotonicznych […] i napojów izotonicznych […] w wersjach

znajdujących się w ofercie stron w dacie wniesienia pozwu, polegały na identyczności

II CSKP 309/24

6

koncepcji i konstrukcji opakowania, co do kształtu butelki i rozplanowania etykiety:

obydwie porównywane butelki mają jednakową pojemność (750 ml) i wysokość

korpusu (ok. 22,5 cm); obydwie porównywane butelki są wykonane z

przezroczystego plastiku, który umożliwia widoczność zawartości - napoju

izotonicznego. Kolory analogicznych smaków w konkurencyjnych seriach są

jednakowe, odcienie prawie identyczne; obydwie porównywane butelki mają kształt

cylindryczny - walca o zmiennej średnicy zakończonego u góry stożkiem

przechodzącym w szyjkę; w każdej z porównywanych butelek, powyżej połowy - na

około 2/3 wysokości butelki, znajduje się zwężenie, przechodzące następnie

w rozszerzenie, tworzące charakterystyczny pierścień, poniżej którego butelka na

dłuższym odcinku ponownie jest węższa, tworząc pole etykiety, (czyli najdłuższą

część butelki o stałej średnicy przeznaczoną pod etykietę), poniżej której średnica

podstawy butelki jest szersza zbliżając się do średnicy górnej części butelki; na

obydwu porównywanych butelkach powyżej pierścienia znajduje się wypukłe

przetłoczenie tworzące litery; na obydwu porównywanych butelkach etykieta,

umieszczona na całym obwodzie butelki, ma zbliżoną wysokość (ok. 10,5 cm – […] i

ok. 11 cm – […]), stanowiącą około połowy (odpowiednio ok. 47% i ok. 49%)

wysokości butelki od denka do dołu szyjki i umieszczona jest w centralnej części

opakowania, przy czym większa część etykiety znajduje się poniżej połowy

wysokości butelki, pomiędzy pierścieniem a podstawą butelki na całej długości

zwężenia pomiędzy pierścieniem a podstawą. Napój w obydwu produktach,

widoczny jest więc przez przezroczystą butelkę u góry począwszy od pierścienia

w górę oraz u dołu poniżej etykiety na wysokości podstawy. W obydwu produktach

nie zasłonięta etykietą część przezroczystej butelki jest większa u góry - powyżej

zwężenia; w obydwu produktach jednakowa jest kolorystyka nakrętki - korpus

nakrętki jest przezroczysty, a ustnik czarny.

Natomiast podobieństwo istotnych elementów etykiety napojów z serii […], w

ich aktualnej wersji na dzień wniesienia pozwu, i produktów […] (seria […])

przejawiało się w następujących elementach: w obydwu porównywanych seriach

wielkość etykiet i proporcja ich wielkości do butelek jest bardzo zbliżona;

w obydwu porównywanych seriach etykiet, logotyp /nazwa produktu/ zapisany jest

dużą pogrubioną czcionką na prawie całej wysokości etykiety. Poniżej i powyżej

II CSKP 309/24

7

logotypów nie ma żadnych napisów, ani innych elementów graficznych (jest tylko tło).

W etykietach obydwu porównywanych serii litery logotypów mają prawie identyczną

wysokość - ok. 19 mm i bardzo podobną grubość i eksponowane są poprzez kontrast

czerni i bieli, w jednym przypadku w produkcie [...] przez kontrast czerni i koloru

srebrnego (szarego). Stosunek szerokości logotypu mierzonej w poziomie do

wysokości etykiety jest bardzo zbliżony i na etykiecie […] wynosi około 18/100, a na

etykiecie […] około 17/100; zdjęcia na obydwu etykietach mają zaokrąglone rogi; na

obydwu porównywanych seriach znajdują się zdjęcia znanych osób związanych ze

sportem, które są obecnie, bądź były do niedawna, związane z klubem piłkarskim

[...]; na obydwu porównywanych seriach etykiet znajduje się duża ilość oznaczeń i

informacji, z których niektóre zapisane są poziomo, a niektóre pionowo, na obydwu

etykietach znajduje się także mniejszy logotyp zapisany poziomo.

Pozwany w latach 2010-2017 poniósł nakłady na promocję napoju

izotonicznego […] na poziomie 29 milionów złotych.

5. W ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał żądanie pozwu za

uzasadnione w przeważającej części. Sąd Okręgowy wskazał, że – zgodnie z art. 3

ust. 1 uZNK - czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub

dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub

klienta. W ocenie Sądu Okręgowego przejawami naruszenia dobrych obyczajów,

w rozumieniu tego przepisu, są między innymi następujące działania:

wykorzystywanie renomy konkurencyjnego przedsiębiorstwa poprzez upodabnianie

opakowań towarów do opakowań produktów cieszących się uznaniem wśród

klientów; wykorzystywanie cudzych osiągnięć w wypromowaniu nowego produktu dla

zaistnienia w świadomości konsumentów ze swoim rodzajowo tożsamym wyrobem

bez ponoszenia w tym celu własnych wysiłków i nakładów finansowych (naruszające

normę moralną, zgodnie z którą, nikt nie powinien czerpać nieuzasadnionych

korzyści z cudzej pracy); kopiowanie oryginalnej, spójnej koncepcji szaty graficznej

opakowań będące przejawem niezachowania odpowiedniego, rozsądnego dystansu

wobec produktów innego przedsiębiorcy. Uznaniu wprowadzania na rynek

produktów podobnych za czyn nieuczciwej konkurencji nie stoi na przeszkodzie fakt,

że pomiędzy wyglądem imitacji, a oryginałów zachodzą różnice. Jest to możliwe

pomimo rozbieżności w wyglądzie, jeśli zamiar imitatora i jego rezultat są oczywiste,

II CSKP 309/24

8

tj. jeśli wprowadza on do obrotu produkt w opakowaniu zbliżonym do opakowania

produktów oryginalnych w celu przejęcia części udziałów w rynku ich producentów.

Zdaniem Sądu Okręgowego butelka napoju […] wprowadzona w 2015 r.

stanowi przejaw naśladownictwa butelki stosowanej od około 6 lat wcześniej przez

powoda do produkcji napoju izotonicznego […]. W ocenie Sądu Okręgowego butelka

[…] na tle innych butelek napojów izotonicznych prezentuje się jako oryginalna i

charakterystyczna, czyli posiadająca dużą zdolność odróżniającą. Sąd Okręgowy

podkreślił, że w przypadku napojów izotonicznych, kształt butelki stanowi element

mający dla konsumentów dużo większe znaczenie, niż w przypadku większości

innych napojów, gdyż w zdecydowanej większości przypadków, konsumenci

spożywają napoje izotoniczne bezpośrednio z butelki, do czego zresztą te butelki są

przystosowane, poprzez wyposażenie ich w korki z ustnikami. Tym samym

przyzwyczajenie konsumenta do kształtu opakowania napoju izotonicznego odgrywa

w przypadku tego produktu szczególną rolę. Z tej przyczyny niewolnicze

naśladownictwo samego tylko kształtu butelki (w tym pola etykiety) istotnie narusza

interes przedsiębiorcy - powoda, który stworzył a następnie wypromował przez okres

wielu lat swoje oryginalne opakowanie, podejmując samodzielnie ryzyko przyjęcia

się na polskim rynku napojów izotonicznych tego nowatorskiego w 2009 r.

opakowania i ponosząc wysokie koszty na jego promocję.

Zdaniem Sądu Okręgowego zmiana opakowań - butelek napojów

izotonicznych, dokonana przez pozwanego w połowie 2015 r. na butelki typu […],

stanowiła przejaw zamierzonego pasożytniczego naśladownictwa produktów

powoda. Pozwany, poprzez produkowanie i wprowadzanie do obrotu napojów

izotonicznych w butelkach niemal identycznych jak butelki […], naruszył interesy

gospodarcze powoda. Uzyskany efekt podobieństwa, służyć miał zdobyciu tej części

rynku napojów izotonicznych, na której, skutkiem znacznych nakładów zdobył i

utrwalił swoją pozycję oryginalny produkt […] wymyślony i spopularyzowany przez

powoda. Takie działania, polegające na zaoszczędzeniu własnych nakładów cudzym

kosztem, mają charakter sprzeczny z dobrymi obyczajami i są określane jako czyn

nieuczciwej konkurencji polegający na tzw. pasożytnictwie, którego istotą w niniejszej

sprawie jest czerpanie korzyści z osiągnięć i efektów pracy powoda, w drodze

kopiowania jego, najpopularniejszego na rynku izotoników i charakterystycznego

II CSKP 309/24

9

produktu. Wprowadzanie przez pozwanego do obrotu napojów izotonicznych w

butelkach typu […], niewątpliwie prowadzi do przeniesienia pozytywnych skojarzeń,

jakie wywołuje w odbiorcach popularna, charakterystyczna i dotąd niepowtarzalna

butelka, na imitujący ją produkt pozwanego.

Sąd Okręgowy ocenił, że koncepcja etykiety stosowanej przez pozwanego od

połowy 2015 r. do oznaczania napojów izotonicznych […], w bardzo dużej mierze

oparta została na koncepcji etykiet […]. W uwarunkowaniach rynkowych tak daleko

idące upodobnianie etykiet kwalifikuje się jako kolejny przejaw pasożytniczego

naśladownictwa dużo bardziej popularnego produktu powoda, ukierunkowanego na

powiększenie udziału pozwanego w rynku, kosztem powoda.

Ponadto Sąd Okręgowy odwołał się do art. 10 ust. 1 i 2 uZNK i stwierdził, że

norma ta stanowi podstawę ochrony oznaczeń odróżniających przedsiębiorcy

(znaków towarowych, opakowań), używanych w obrocie gospodarczym, niezależnie

od faktu rejestracji tych oznaczeń, a opakowanie wraz z wyglądem całego towaru

stanowi dla nabywcy pewną całość. W konkluzji Sąd Okręgowy stwierdził, że

w niniejszej sprawie, spełnione zostały wszystkie przesłanki domagania się przez

powoda, obok ochrony wywodzonej z czynu kwalifikującego się jako czyn

nieuczciwej konkurencji z art. 3 ust 1 uZNK, także ochrony na podstawie art. 10

uZNK. Obydwa opakowania stosowane są w identycznych produktach - napojach

izotonicznych. Całościową kompozycję porównywanych opakowań stosowanych

przez powoda i pozwanego (od połowy 2015 r.) cechuje tak wiele podobieństw, że

przy ocenie możliwości wprowadzenia w błąd klientów co do pochodzenia produktu

pozwanego, jedyna cecha odróżniająca ten produkt od szerokiej gamy napojów

izotonicznych powoda, to treść logotypu - „[…]” - jednak nawet i w tym zakresie

należy zwrócić uwagę, że już sam tylko identyczny sposób ekspozycji tego logotypu,

jak sposób ekspozycji logotypu „[…]”, w znacznym zakresie niweluje różnicę

w warstwie znaczeniowej.

W ocenie tego Sądu Okręgowego podobieństwa tych produktów idą znacznie

dalej - w warstwie koncepcyjnej dotyczącej tematyki etykiety oraz w warstwie jej

rozplanowania, etykiety napoju […] stanowią bardzo wierne powielenie etykiet […]

występujących na przestrzeni 6 lat w wielu wariantach, posiadających jednak pewne

II CSKP 309/24

10

cechy wspólne, z których zdecydowana większość została skopiowania

w etykietach […]. Etykiety te, w sferze graficznej - rozwiązań koncepcyjnych

dotyczących zaprojektowania grafiki poszczególnych elementów etykiety, nie

posiadają cech, które można byłoby uznać za charakterystyczne dla napoju […]

i które można byłoby uznać za przejaw dążenia producenta tego napoju do nadania

temu produktowi jakichkolwiek cech wyróżniających, specyficznych, stanowiących

o jego odrębności od produktu powoda. Nawet zapis logotypu, czyli praktycznie

jedynego elementu etykiet, który nie mógłby się znaleźć na produktach […], stanowi

wyraźny przejaw naśladownictwa sposobu ekspozycji logo. Zamieszczanie na

etykietach napoju […] wizerunku X. Y., może wywołać efekt skojarzenia tego napoju

z produktami powoda i być postrzegana jako kontynuacja lub alternatywna wersja aż

dwóch serii wprowadzanych na rynek przez powoda ([…] i […]), zaś pozwany

wcześniej, w przeciwieństwie do powoda, nie zamieszczał na etykietach wizerunków

osób kojarzonych ze sportem, sama koncepcja zamieszczenia na opakowaniu

produktu tego znanego trenera, jest znacznie bliższa wieloletniej koncepcji

oznaczania napojów izotonicznych przez powoda, nie przystając przy tym do

wcześniejszych wieloletnich koncepcji opakowań napojów izotonicznych […]. Jak

wywodził dalej Sąd Okręgowy, niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do

pochodzenia towarów występuje zarówno wtedy, gdy odbiorcy mogą sądzić, że

towary lub usługi pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa, jak i wówczas, gdy

odbiorcy mogą sądzić, że towary lub usługi pochodzą z przedsiębiorstw ze sobą

powiązanych. Prawidłowość oceny podobieństwa opakowań nowej wersji napojów

izotonicznych […] do napojów izotonicznych […] skutkuje istnieniem ryzyka

wprowadzenia w błąd klientów

Wobec dopuszczenia się przez pozwanego czynów nieuczciwej konkurencji

opisanych w art. 3 i art. 10 uZNK Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo

w przeważającej części.

6. Sąd Apelacyjnie nie podzielił oceny prawnej sądu pierwszej instancji i uznał,

że powództwa jest nieuzasadnione w całości. W ocenie Sądu Apelacyjnego sąd

pierwszej instancji wadliwie ocenił kwestie związane z przesłanką kwalifikacji

określonego zachowania, jako czynu nieuczciwej konkurencji, wyspecyfikowanego

w art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 1 uZNK, dotyczące podobieństwa opakowań, jak

II CSKP 309/24

11

i możliwości konfuzji co do ich pochodzenia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego

opakowania towarów stron, oceniane jako całość, różnią się dostatecznie od siebie

i uważny konsument, dostateczne poinformowany, ostrożny, rozsądny, a taki model

konsumenta należy przyjmować, nie pomyli obu towarów, gdyż napój izotoniczny

pozwanego jest wyraźnie, w sposób nie budzący wątpliwości oznakowany logotypem

identyfikującym markę pozwanego […].

Sąd Apelacyjny podkreślił, że ocena ryzyka wystąpienia konfuzji powinna być

dokonywana w odniesieniu do konkretnej grupy docelowej. Niezbędne jest więc

prawidłowe ustalenie wzorca przeciętnego konsumenta jako adresata napoju

izotonicznego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego badania ankietowe przeprowadzone

przez G. na zlecenie powoda nie są adekwatne do ustalenia ryzyka

niebezpieczeństwa wprowadzenia konsumentów w błąd, ponieważ przyjęto

niewłaściwą grupę uczestników badania. Dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące

znaczenie miała więc ocena, czy opakowanie stosowane przez pozwanego

wprowadza klientów w błąd co do pochodzenia towaru. Oceny ryzyka

(prawdopodobieństwa) wprowadzenia odbiorców w błąd dokonywać należy z punktu

widzenia modelu przeciętnego konsumenta, którym jest osoba dobrze (należycie)

poinformowana, wystarczająco uważna, racjonalna i spostrzegawcza. W niniejszej

sprawie za takiego przeciętnego konsumenta należy uznać osoby nabywające

napoje izotoniczne, przede wszystkim sportowców i osoby aktywne fizycznie, która

to kategoria jest zamknięta i wąska oraz charakteryzuje się pewnymi specyficznymi

cechami. Są to osoby w różnym wieku, podejmujące się aktywności fizycznej -

zawodowo i rekreacyjnie. Wraz ze wzrostem liczby osób uprawiających różne

dyscypliny sportu, rośnie także świadomość tej grupy społecznej odnośnie

prawidłowego sposobu żywienia (w tym nawadniania) przed, w trakcie i po wysiłku

fizycznym (często intensywnym). Praktycznie każda osoba regularnie ćwicząca wie

o konieczności nawadniania organizmu i uzupełnianiu związków mineralnych

traconych wraz z potem, w trakcie wysiłku, a także zdaje sobie sprawę, że najlepiej

do tego nadają się napoje izotoniczne. W Internecie znajdują się nawet rankingi,

gdzie specjaliści z zakresu żywienia pokazują, które produkty warto kupować,

a jakich należy unikać, czy produkty izotoniczne są zdrowie, jak wybrać właściwy

napój, a także klasyfikacja napojów tego typu i ranking produktów, producentów.

II CSKP 309/24

12

Niewątpliwie nabywaniu napojów izotonicznych towarzyszy głębszy namysł

i szczególna uwaga.

W ocenie Sądu Apelacyjnego nie można więc zgodzić się z Sądem

Okręgowym, że w sytuacji, gdy towary są wyraźnie oznaczenie, pomimo że

w podobnych butelkach, uważny, dobrze zorientowany wyspecjalizowany konsument

z tego wąskiego segmentu rynku może zostać wprowadzony w błąd co do

pochodzenia tych towarów, tj. uznać, że produkt wprowadzony do obrotu przez

pozwanego, oznaczony jako […], pochodzi od powoda, który identyfikuje swoje

produkty logo firmy […]. Przemawiają za takim wnioskiem przede wszystkim

znajdujące się na opakowaniach oznaczania producenta, co - zdaniem Sądu

Apelacyjnego - jednoznacznie wskazuje na możliwość odróżnienia obu butelek.

Niewątpliwie istnieje podobieństwo obu butelek ale opakowanie stosowane przez

pozwanego ma wyraźnie odróżniające je cechy poprzez bardzo wyrazisty logotyp

zapisany pionowo pogubioną czcionką na całej wysokości etykiety, klarownie

i ewidentnie widoczny jest napis nazwy w górnej części butelki, kwestionowane przez

powoda napoje zostały opatrznie wyraźną i wyeksponowaną informacją logo […]

pozwanej spółki. Z kolei opakowanie stosowane przez powoda ma czytelnie, jasno

i wyraźnie odróżniające je cechy poprzez posłużenie się nazwą firmy […].

Oznaczenie producenta napoju jest podstawową i pierwszą przesłanka, która

pozwala na odróżnienie nabywanego towaru. Natomiast kształt obu opakowań

nawiązuje do bidonu i wynika generalnie z przeznaczenia produktu. Przy czym kształt

jest typowy dla sektora tego typu produktów. Biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej

charakterystykę konsumenta towarów izotonicznych i zważywszy, że mamy do

czynienia z klientem dobrze poinformowanym, rozważnym i zorientowanym, co do

możności istnienia różnych producentów takiego samego wyrobu oraz co do

zwyczajów na rynku, której nie sposób odmówić nikomu, kto posiada zdolność

postrzegania i rozumienia oznaczeń słownych, zdaniem Sądu Apelacyjnego należy

przyjąć, że w rozpoznawanej nie istnieje ryzyko konfuzji.

Sąd Apelacyjnie nie podzielił oceny Sądu Okręgowego, że przy przyjętym

modelu konsumenta, mogą oni dokonywać zakupów kierując się głównie kształtem

butelki i umiejscowieniem na niej etykiety. Stwierdzić należy, że same opakowania -

przezroczyste butelki wykonane z plastyku, o pojemności 750 ml, w których powód

II CSKP 309/24

13

i pozwany umieszczają napoje izotoniczne, wykazują niewątpliwie podobieństwa co

do kształtu, wielkości, materiału, z którego są wykonane. Nie są one jednakże

identyczne. Kształty butelek są nieco inne. Górna część opakowania stosowanego

przez pozwanego ma nieco inną formę (inne zakończenie szyjki butelki) oraz inaczej

zaznaczone żłobienia zarówno poziome, jak i pionowe. Odmienny kształt od butelki

powoda ma podstawa butelki pozwanego, na niej także występują żłobienia -

pionowe. Opakowanie powoda wyróżnia wytłoczona w górnej części butelki nazwą

firmy […], dużymi literami, z kolei opakowanie stosowne przez pozwanego,

w górnej części butelki ma wyraźne i dobrze zauważalne logo […]. Od

wyspecjalizowanego klienta można oczekiwać pewnej uwagi i znajomości rzeczy,

która wyklucza omyłki. Samo opakowanie stosowane przez pozwanego nie

wprowadza klientów w błąd co do pochodzenia towaru. Z kolei etykiety

umiejscowione zostały na różnej wysokości korpusu butelki. Najistotniejsze jednakże

jest, że na każdym opakowaniu wyrobu tak pozwanego, jak i powoda umieszczone

zostały etykiety z oznaczeniem producenta, nazwa […] i logo […], które stanowią

wysoce widoczny element opakowania. Logo […] nie nawiązuje w niczym do nazwy

produktu powoda […]. Konsument zaś zwraca uwagę na całość opakowania

jednocześnie.

Klient napojów izotonicznych jest przed wszystkim zainteresowany składem,

pożądany jest napój izotoniczny, który posiada odpowiednią zawartość, bogatą

w witaminy i związki mineralne. Rankingi tego typu napojów świadczą o tym, że

decyzja nie jest podejmowana spontanicznie ale jest przemyśla. Niewątpliwie nie jest

to artykuł masowy, kierowany jest zasadniczo do sportowców profesjonalnych, jak

i osób trenujących rekreacyjnie, ludzi aktywnych fizycznie, podmiotów

przykładających większą wagę do składu produktów, oznaczeń, nazwy napoju,

nazwy producenta. Modelowy, przeciętny konsument napojów izotonicznych, które

mają uzupełnić płyny oraz elektrolity wydalane podczas wysiłku fizycznego,

największe oczekiwania ma co do składu i działania napoju. Klient, który nabywa

napoje izotoniczne, korzystnie wpływające na stan równowagi wodno-elektrolitowej,

a także stanowiące szybkie źródło energii, zapobiegające odwodnieniu czy

opóźniające uczucie zmęczenia, systematycznie aktywnie trenujący, nabył już

pewne doświadczenie i nauczył się odczytywać oznaczenia producenta, o czym

II CSKP 309/24

14

świadczą rankingi zamieszczane w Internecie, po które napoje izotoniczne warto

sięgać, a w szczególności ranking producentów tych napojów. Przy tym modelu

przeciętnego konsumenta i rodzaju produktu nieprawidłowe jest stanowisko Sądu

Okręgowego, że klienci napojów izotonicznych kierują się kształtem butelki. Butelka

ma walor użytkowy, odpowiada potrzebom rynku i można mówić o pewnej unifikacji

opakowań dla produktów izotonicznych.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie nie istnieje faktyczne

niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd. Naśladownictwo produktów samo przez

się nie jest zjawiskiem nagannym, jeśli jest oparte na regułach uczciwej konkurencji.

W ocenie Sądu Apelacyjnego produkty stron różnią się w sposób dostatecznie

pozwalający modelowym przeciętnym konsumentom napojów izotonicznych na

ustalenie źródła pochodzenia z uwagi na celowe wyeksponowanie marki, logotypu.

Nie ma ryzyka pomyłki co do produktu. Wygląd towaru stanowi dla nabywcy pewną

całość. Porównując opakowania i mając na uwadze ogólne wrażenie jakie wywierają

w całości u nabywcy - nie wprowadzają w błąd. Towar pozwanego jest wyraźne

w sposób niebudzący wątpliwości oznakowany logotypem identyfikującym markę

[…], należącą do pozwanego, z kolei towar powoda ma wyraźną

i wyeksponowaną informację z fragmentem nazwy powoda […]. Najistotniejsze

znaczenie ma oznakowanie słowne (słowno-graficzne), przede wszystkim

oznaczanie producenta i składu napoju, zaś kolorystyka etykiety, zamieszczone na

niej postacie, miejsce umieszczenia etykiety, mają znaczenie drugorzędne.

Oznaczenie w sposób niebudzący wątpliwości producenta odróżnia produkty

powoda od produktów pozwanego. Uwzględniając specyfikę dokonywania zakupu

towarów wprowadzanych przez strony sporu do obrotu jest oczywistym, że

opakowania używane przez każdą ze stron nie wprowadzają konsumentów w błąd,

gdyż tego rodzaju towary rozpoznawalne są na półkach sklepowych nie po kształcie

opakowania - plastikowej butelki w kształcie bidonu. Samo opakowanie nie ma

zdolności indywidualizowania produktu i wskazania w ten sposób na pochodzenie od

określonego producenta. Nie zatem została spełniona przesłanka wprowadzenia

w błąd klientów co do tożsamości producenta. Skoro każdy produkt stron jest

wyraźne i wyczerpująco oznaczony przez producenta na opakowaniu towaru, to

wyłącza możliwość wprowadzenia w błąd co do tożsamości producenta.

II CSKP 309/24

15

Ponadto Sąd Apelacyjny podkreślił, że przy przyjęciu prawidłowego modelu

przeciętnego konsumenta napojów izotonicznych powód nie udowodnił, iż

wykorzystywane przez pozwanego opakowania mogły wprowadzić klientów w błąd

co do pochodzenia towarów, a zatem, że doszło do popełnienia czynu nieuczciwej

konkurencji określonego w art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 1 uZNK. Z uwagi na elementy

odróżniające oba produkty stron (wyraźne logotypy), potencjalni klienci wyodrębnią

produkt powoda. Uniemożliwia to wystąpienie zagrożenia lub naruszenia interesów

powoda, a w konsekwencji stwierdzenia czynu nieuczciwej konkurencji. Samo

naśladownictwo nie jest zabronione, jeżeli nie stwarza ryzyka wprowadzenia klientów

w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Bezwzględny zakaz

naśladownictwa produktów wytwarzanych przez innego przedsiębiorcę prowadziłby

do powstania nieograniczonego żadnym terminem monopolu eksploatacji

określonego rozwiązania technicznego i uniemożliwiałby lub co najmniej utrudniał

wchodzenie na rynek innym przedsiębiorcom, prowadzącym podobną działalność.

Pozostawałoby to w sprzeczności z porządkiem prawnym opartym na zasadzie

wolności gospodarczej i regułach uczciwej konkurencji. Samo naśladownictwo

produktów innego przedsiębiorcy, nie korzystającego ze szczególnej ochrony jego

praw wyłącznych, nie jest sprzeczne z regułami konkurencji i nie uzasadnia przyjęcia

istnienia czynu nieuczciwej konkurencji. Niewolnicze naśladownictwo, jeśli nie jest

połączone z niebezpieczeństwem wprowadzenia w błąd, nie uzasadnia ochrony

z art. 13 ust. 1 u.z.n.k. Zdaniem Sądu Apelacyjnego produkt pozwanego nie nosi

cech „niewolniczego naśladownictwa” produktu powoda.

W ocenie Sądu Apelacyjnego zbudowanie przez pozwanego samodzielnej

pozycji na rynku napojów izotonicznych świadczy o braku pasożytniczego

wykorzystania wysiłków i nakładów poniesionych przez powoda na promocje napoju

[…]. Pozwany nie czerpał nienależnych korzyści z renomy produktu powoda, skoro

sam poczynił znaczne nakłady na reklamę. Zachowanie promocyjno-reklamowe

pozwanego wskazuje, że nie można mu postawić zarzutu działania sprzecznego z

dobrymi obyczajami handlowymi. Zachowanie pozwanego nie stanowiło więc czynu

nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 uZNK.

W związku z powyższym Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i oddalił

powództwo w całości uznając, że pozwany nie dopuścił się czynów nieuczciwej

II CSKP 309/24

16

konkurencji.

7. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł powód, który

zaskarżył go w całości i wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 1 uZNK poprzez błędną wykładnię przesłanki możliwości

wprowadzenia w błąd co do pochodzenia produktu,

2) art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 1 uZNK oraz art. 18 ust. 1 pkt. 1)-3) uZNK poprzez ich

niezastosowanie,

3) art. 3 ust. 1 uZNK poprzez błędną wykładnię, że zachowanie pozwanego nie

stanowiło pasożytniczego naśladownictwa,

4) art. 3 ust. 1 w zw. z ust. 1 uZNK oraz art. 18 ust. 1 pkt. 1)-3) uZNK poprzez ich

niezastosowanie.

8.Skarżący zarzucił również naruszenia przepisów postępowania mogące

mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 382 k.p.c., art. 227 k.p.c. w zw. z art 391 §1 k.p.c. poprzez pominięcie przez

Sąd Apelacyjny, przy orzekaniu, części materiału dowodowego zebranego

w postępowaniu w pierwszej instancji, w tym istotnych elementów dowodów

wskazujących na ryzyko konfuzji, będące wynikiem podobieństwa opakowań

konkurencyjnych produktów stron, w postaci: fragmentów raportu „Badanie

porównawcze opakowań napoje izotoniczne […] vs. […]” autorstwa firmy badawczej

G. z lipca 2015; licznych zgromadzonych w aktach zdjęć bidonów; zestawienia

„Kopiowane przez […] produkty […] i rozwiązania graficzne 2010 - 2017” oraz firmy

pozwanego „[…]” producenta napoju […],

2) art. 227 k.p.c. oraz art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 zdanie II k.p.c. poprzez

niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez powoda

w postępowaniu przed Sądem I instancji dowodów z opinii biegłego sądowego na

okoliczność podobieństwa opakowań produktów stron, ryzyka konfuzji oraz

prawidłowości metody badawczej przyjętej przez G.,

II CSKP 309/24

17

3) art. 3271 § 1 pkt. 1) i 2) k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. poprzez zawarcie

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wzajemnie sprzecznych twierdzeń i ocen sądu

I instancji,

4) art. 15 zzs1 ust. 1 pkt. 4) ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych

rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem

COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

(dalej „ustawa covidowa”) w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw w zw. z art.

367 § 3 k.p.c. poprzez rozpoznanie sprawy przez sąd II instancji w składzie

1-osobowym, podczas gdy wobec szczególnej zawiłości sprawy niniejszej zasadnym

było zarządzenie rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów.

9. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o oddalenie skargi

kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

II CSKP 309/24

18

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że podstawą skargi kasacyjnej

nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3

k.p.c.), a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Zakaz ten dotyczy

zarówno zarzutów wprost, jak i pośrednio kwestionujących ustalenia faktyczne

sądów meriti (zob. wyrok SN z 7 czerwca 2024 r., II CSKP 1176/22).

11. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa

procesowego, z których zarzuty dotyczące naruszenia art. 382 k.p.c., art. 227 k.p.c.

w zw. z art 391 §1 k.p.c. są a limine niedopuszczalne, ponieważ stanowią de facto

polemikę z oceną dowodów dokonaną przez sąd drugiej instancji.

12. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, tj. art. 227 k.p.c.

oraz art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 zdanie drugie k.p.c. poprzez niedopuszczenie

dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność podobieństwa opakowań

produktów stron oraz ryzyka konfuzji, należy wskazać, że ocena ta o charakterze

normatywnym należy do sądu, a nie biegłego. Sąd meriti na podstawie

zgromadzonych dowodów samodzielnie ocenia czy istnieje ryzyko konfuzji

konsumenckiej, a dopuszczanie w tym zakresie dowodu z opinii biegłego sądowego

jest zbędne.

13. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą naruszenie przez sąd drugiej

instancji zasad sporządzania uzasadnienia orzeczenia (błędnie zarzucany przez

skarżącego art. 3271 § 1 pkt. 1) i 2) k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w miejsce art.

387 § 21 k.p.c.) jedynie wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną podstawę

kasacyjną, co ma miejsce, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym

uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej (zob.

postanowienie SN z 21 lutego 2024 r., I CSK 6662/22). Wbrew zarzutom kasacyjnym

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest wewnętrznie sprzeczne i spełnia wymogi

ustawowe w wystarczającym stopniu, który pozwala na jego kontrolę. W związku

z powyższym zarzut ten okazał się chybiony.

14. Ostatni zarzut naruszenia prawa procesowego dotyczył rozpoznania

sprawy w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy

II CSKP 309/24

19

covidowej. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26

kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, rozpoznanie sprawy w takim składzie prowadzi do

nieważności postępowania. Jednakże nadając tej uchwale moc zasady prawnej Sąd

Najwyższy ustalił, że przyjęta w uchwale wykładnia obowiązuje od dnia jej podjęcia.

W niniejszej sprawie zaskarżony wyrok zapadł w dniu 14 grudnia 2021 r., czyli przed

datą podjęcia powyższej uchwały. W ocenie Sądu Najwyższego w składzie

orzekającym ingerencja ustawodawcy w zasadę kolegialności składów w czasie

zagrożenia epidemiologicznego nie jest z zasady niedopuszczalna i nie skutkuje

a priori nieważnością postępowania (zob. postanowienia SN: z 29 kwietnia 2022 r.,

III CZP 77/22; z 15 lutego 2024 r., I CSK 413/23 i z 11 kwietnia 2024 r., I CSK

1092/23). Stąd też chybiony okazał się ostatni zarzut procesowy, ponieważ skład

Sądu Apelacyjnego był zgodny z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy

covidowej.

15. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego należy

wskazać, że skupiają się one na prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów

art. 10 ust. 2 i art. 3 ust. 1 uZNK dokonanej przez Sąd Apelacyjny.

16. Niesporna jest możliwość kumulacji roszczeń z art. 3 i 10 uZNK, ponieważ

są to dwie niezależne od siebie podstawy roszczeń. To samo zachowanie

przedsiębiorcy może bowiem jednocześnie wypełniać przesłanki „konkretnego”

czynu nieuczciwej konkurencji z art. 10 u ZNK, jak i „ogólnego” czynu nieuczciwej

konkurencji z art. 3 uZNK. Powołanie się na art. 3 uZNK wymaga jednak wskazania,

jaki inny dobry obyczaj niż wymieniony w art. 10 uZNK doznał naruszenia, oraz

udowodnienia, że nieprzestrzeganie tego obyczaju zagroziło lub naruszyło interes

przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu Najwyższego funkcja uzupełniająca art. 3 uZNK

w odniesieniu do czynów naśladownictwa powinna być jednak wykorzystywana

z dużą ostrożnością, aby nie doprowadzić do „dławienia” konkurencji, co byłoby ze

szkodą dla konsumentów.

17. Zgodnie z art. 10 ust. 2 w zw. z ust 1 uZNK czynem nieuczciwej konkurencji

jest wprowadzenie do obrotu towarów w opakowaniu, które może wprowadzić

klientów w błąd m.in. co do pochodzenia towaru, chyba że zastosowanie takiego

opakowania jest uzasadnione względami technicznymi. W przepisie tym został

II CSKP 309/24

20

stypizowany czyn nieuczciwej konkurencji polegający na naśladownictwie cudzego

produktu w zakresie opakowania. Jednakże nie każde naśladownictwo jest czynem

nieuczciwej konkurencji, a jedynie takie, które może doprowadzić do konfuzji

konsumenckiej, czyli możliwości wprowadzenia klientów w błąd co do pochodzenia

towaru.

18. W ocenie Sądu Najwyższego w składzie orzekającym dla uznania danego

czynu za czyn nieuczciwej konkurencji w świetle art. 10 ust. 2 uZNK nie jest więc

wystarczające stwierdzenie, że ma miejsce naśladownictwo innego produktu

w zakresie opakowania, lecz konieczne jest ustalenie, że może ono wprowadzić

klientów w błąd co do pochodzenia towaru od danego producenta.

19. Zdaniem Sądu Najwyższego „zwykłe” naśladownictwo cudzych

produktów, w tym cudzych opakowań nie jest per se działaniem nagannym; wręcz

przeciwnie rozwijanie, ulepszanie oraz poszerzanie asortymentu podobnych

produktów leży w interesie konsumentów. „Zwykłe” naśladownictwo jest przejawem

zdrowej konkurencji pomiędzy przedsiębiorcami, które zazwyczaj skutkuje spadkiem

cen produktów z korzyścią dla konsumentów. Czynem nieuczciwej konkurencji jest

jedynie „niewolnicze” naśladownictwo z art. 13 uZNK oraz „pasożytnicze”

naśladownictwo z art. 3 ust. 1 uZNK. Jednak te przypadki nieuczciwego

naśladownictwa nie mogą być interpretowane rozszerzająco, ponieważ groziłoby to

monopolizacją rynku ze szkodą dla konsumentów (wyższe ceny, ograniczony wybór

towarów itp.).

20. Sądy meriti ustaliły, że opakowania napojów izotonicznych stron są

podobne i różnią się przede wszystkim logotypem. Od początku bezsporne w sprawie

było, że napój powoda jest wyraźnie oznaczony logotypem […], a napój pozwanego

logotypem […]. Rację ma Sąd Apelacyjny, że ocena konfuzji opakowań stron

powinna być dokonane całościowo, tj. z uwzględnieniem opakowania (butelki) oraz

znajdujących się na nich oznaczeń (logotypów). Konsument bowiem podejmuje

decyzję o zakupie jednego z napojów izotonicznych na podstawie całokształtu

okoliczności, a nie wyłącznie na podstawie kształtu lub wielkości butelki.

21. Przy czym, co jest kluczowe w sprawie, ocena konfuzji powinna być

dokonywana w oparciu o wzorzec przeciętnego konsumenta, do którego praktyka

II CSKP 309/24

21

rynkowa jest kierowana lub do którego dociera. Pojęcie „przeciętnego konsumenta”

zostało normatywnie zdefiniowane w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r.

o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, zgodnie z którym przez

przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze

poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników

społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do

szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie

zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki

rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na

szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa.

22. Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie orzekającym Sąd Apelacyjny

prawidłowo ustalił wzorzec przeciętnego konsumenta napojów izotonicznych jako

osoby „świadomie” aktywne fizycznie (zawodowo lub rekreacyjnie), które mają

wyższą wiedzę co do prawidłowego sposobu odżywiania. Stąd też wzorzec

przeciętnego konsumenta napojów izotonicznych nie podejmuje decyzji o zakupie

konkretnego napoju „pochopnie”, a po „namyśle” i świadomie wybiera produkt

danego producenta. W związku z powyższym trafna okazała się konstatacja Sądu

Apelacyjnego, że podobieństwo opakowań stosowanych przez strony przy

jednoczesnym wyraźnym oznaczeniu różnymi logotypami (nazwą producenta przy

napoju […] oraz nazwą produktu przy napoju […]) nie wprowadza konsumentów w

błąd co do pochodzenia tych towarów. Zdaniem Sądu Najwyższego wyczerpujące i

wyraźne oznaczenie producenta na opakowaniu towaru, co do zasady, wyłącza

możliwość wywołania błędu zarówno co do tożsamości producenta, jak i produktu

(zob. wyrok SN z 14.11.2008 r., V CSK 162/08).

23. W ocenie Sądu Najwyższego prawidłowo ustalony wzorzec konsumenta

napojów izotonicznych jest w stanie rozróżnić obydwa przeciwstawiane produkty jako

pochodzące od różnych producentów i nie jest narażony również na konfuzję

„pośrednią” (wprowadzenie w błąd co do ewentualnych związków prawnych,

gospodarczych czy organizacyjnych między producentami tych napojów), właśnie

z uwagi na wyraźne oznaczenie różnymi logotypami znajdującymi się na etykietach

oraz na opakowaniu (butelce).

II CSKP 309/24

22

24. Wbrew zarzutom skarżącego w sprawie nie mamy również do czynienia

z pasożytniczym naśladownictwem w rozumieniu art. 3 ust. 1 uZNK, które sprowadza

się do wykorzystania cudzych nakładów pracy (inwestycji) lub renomy w drodze

kopiowania gotowego produktu. Zdaniem Sądu Najwyższego, skoro pomiędzy

produktami stron nie ma niebezpieczeństwa konfuzji w rozumieniu art. 10 ust. 2

uZNK, to naśladownictwo to należy uznać za dozwolone (prokonkurencyjne) na

gruncie art. 3 ust. 1 uZNK.

25. Jak wynika z ustaleń faktycznych nie tylko powód, ale i pozwany poniósł

znaczne nakłady na reklamę swojego produktu, dzięki czemu, po pewnym czasie

jego produkt zwiększył procentowy udział w rynku napojów izotonicznych, ale odbyło

się to nie kosztem klientów powoda, a innego podmiotu - koncernu C. Trafnie Sąd

Apelacyjny wskazał, że pojawienie się na rynku konkurenta z reguły wiąże się z

poniesieniem przez innego przedsiębiorcę uszczerbku w postaci mniejszego zysku,

a w każdym razie - ryzyka utraty dotychczasowej pozycji, co jest wpisane – zdaniem

Sądu Najwyższego - w samą istotę zasady konkurencyjności.

26. W związku z powyższym niezasadne okazały się zarzuty skarżącego

dotyczące naruszenia prawa materialnego, skoro Sąd Apelacyjny prawidłowo

zinterpretował i właściwie zastosował art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 2 uZNK.

27. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c., oddalił

skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Ewa Stefańska Krzysztof Grzesiowski Marcin Trzebiatowski

[P.L.]

[r.g.]