Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku, klienci dostaną po 1350 zł kosztów

Pozwany Bank w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku z 28 września 2023 r., V ACa 1244/22.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych

rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych

z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka

szwajcarskiego (dalej: „ustawa frankowa") przepisy tej ustawy stosuje się do

rozpoznawanych w sądowym postępowaniu cywilnym w trybie procesowym spraw

o roszczenia związane z zawartą z konsumentem umową: 1) kredytu

denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego lub

2) pożyczki hipotecznej denominowanej lub indeksowanej do franka szwajcarskiego

– o ile konsument ten jest stroną tego postępowania. Jak natomiast wynika z art. 20

ust. 1 ustawy frankowej w tych sprawach, w których przed dniem wejścia w życie

niniejszej ustawy przyjęto do rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd

Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi

kasacyjnej i odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje już

istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone w art. 3989 § 1 pkt 3 lub 4

k.p.c. Ustawa frankowa weszła w życie 7 sierpnia 2026 r. (art. 21 tej ustawy).

W okolicznościach sprawy skarga kasacyjna wniesiona przez pozwany bank

została przyjęta do rozpoznania postanowieniem Sądu Najwyższego z 9 kwietnia

2024 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy frankowej, co umożliwiło dokonanie

ponownej weryfikacji wniosku kredytodawcy o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

II CSKP 460/24

3

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze

Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone

stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest

sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji

międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN z 17 stycznia

2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53). Podstawowym celem

postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie

jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji

(zob. postanowienie SN z4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz.

147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały

jednak spełnione.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 4 ust. 2,

art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”),

art. 65, 354, 358 § 2, art 3851 § 1 i 2, art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29

sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (dalej: „pr.bank.”).

II CSKP 460/24

4

Ponadto skarżący powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienia

prawne: 1) Czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych

w umowie o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych

nieokreślających głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe)

warunki umowne, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule

ryzyka walutowego, określając – zgodnie z jednolitym orzecznictwem Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej – główny przedmiot tej umowy, nie stanowią

niedozwolonych (nieuczciwych warunków umownych?

2) Czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty

denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania

spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej lub

częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie art. 69 ust. 3

pr.bank., wziąwszy pod uwagę aksjomat racjonalności krajowego ustawodawcy,

uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty denominowane lub indeksowane do waluty

innej niż waluta polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, skoro dokonanie

przez kredytobiorcę spłaty raty kapitałowo-odsetkowej albo dokonanie

przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie,

do której denominowany lub indeksowany jest kredyt, prowadzi do skutecznego

spełnienia świadczenia wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego w postaci

umowy kredytu oraz zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy, bez

konieczności dokonywania jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji

walutowych wpłacanych przez kredytobiorcę środków w walucie innej, niż waluta

krajowa?;

3) Czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych

w umowie o kredyt indeksowany do waluty obcej klauzul odnoszących się do

indeksacji kredytu kursem waluty obcej za niedozwolone (nieuczciwe) warunki

umowne i w konsekwencji przyjęcia upadku umowy jako konsekwencji

wyeliminowania z niej mechanizmu indeksacji, kierując się zasadą utrzymania

umowy w mocy oraz mając na uwadze postulat przywrócenia sytuacji prawnej

i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w przypadku braku

nieuczciwych warunków umownych, prawidłowe jest odwołanie się, jako do

podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych wyrażonych

w walucie polskiej, do stawki referencyjnej WIBOR, skoro w umowie wiążącej strony

II CSKP 460/24

5

stawka ta występuje i jest ona definiowana jako odnosząca się do kredytów

nieindeksowanych, wyrażonych; w walucie polskiej?

4) istnieje potrzeba wykładni przepisu prawnego budzącego poważne

wątpliwości wywołującego rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 §1 pkt 2

k.p.c.), a to przepisu art. 189 k.p.c.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga

przytoczenia orzeczeń sądów (wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych

stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej

sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta

wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej

mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku

przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku

między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem

postępowania kasacyjnego.

Natomiast istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

wstanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń,

a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do

samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

W zakresie zarówno wykładni art. 4 ust. 2, art. 6 ust 1 dyrektywy 93/13, art. 65,

354, 358 § 2, art. 3851 § 1 i 2, art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 pr.bank., jak i istotnych

zagadnień prawnych poruszonych w skardze Sąd Najwyższy odsyła do uchwały

składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22

(OSNC 2024, nr 12, poz. 118), przypominając, że według art. 87 § 1 ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą jej

II CSKP 460/24

6

podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu

Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Wykładnia art. 189 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego w zakresie

wskazanym w skardze również nie budzi już wątpliwości (zob. np. uchwałę składu

siedmiu sędziów z 15 marca 2006 r., III CZP 106/05; uchwałę z 14 marca 2014 r.,

III CZP 121/13; wyroki: z 18 marca 2011 r., III CSK 127/10; z 2 lipca 2015 r.,

V CSK 640/14; z 2 lutego 2017 r., I CSK 137/16). Możliwość domagania się ustalenia

braku związania umową kredytu (nieważności umowy) w sytuacji jednoczesnego

dochodzenia roszczeń pieniężnych jest powszechnie akceptowana w orzecznictwie

Sądu Najwyższego (zob. m.in. wyroki: z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22;

z 1 czerwca 2022 r., II CSKP 364/22).

Należy też wskazać na uchwałę całego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 24 czerwca 2026 r., III CZP 8/26, zgodnie z którą postanowienie

umowy lub wzorca umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej albo

denominowanego w walucie obcej, określające sposób wyznaczania kursu waluty na

podstawie średniego kursu tej waluty ustalanego przez Narodowy Bank Polski

korygowanego o marżę banku, podlega ocenie co do abuzywności (art. 3851 § 1 k.c.)

wyłącznie jako całość. W uchwale tej Sąd Najwyższy sprzeciwił się dzieleniu klauzul

przeliczeniowych na części i eliminowaniu z umów kredytu jedynie części takich

postanowień.

Przywołane orzeczenia doprowadziły do ujednolicenia orzecznictwa Sądu

Najwyższego w sprawach, których dotyczy ustawa frankowa. Wytyczona w ten

sposób linia orzecznictwa utrwaliła się i nie ulega zmianie. Przesłanki powołane

przez skarżącego jako uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

uległy zatem dezaktualizacji. Sformułowane w skardze istotne zagadnienia prawne

zostały już rozstrzygnięte i nie istnieje już potrzeba wykładni przepisów prawnych

wskazanych przez skarżącego, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone

w art. 3989 § 1 pkt 3 lub 4 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 20 ust. 1 ustawy frankowej zmienił postanowienie Sądu Najwyższego

z 09 kwietnia 2024 r., I CSK 540/24, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania

i odmówił przyjęcia jej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. oraz

§ 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

II CSKP 460/24

7

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

(K.W.)

[r.g.]