Zapis na połowę nieruchomości sprzed podziału na lokale. SN uchylił postanowienie

A. B. wniósł o dział spadku po S. B. i zniesienie współwłasności

nieruchomości lokalowej położonej w K. przy ul. […]. Uczestnik R. B. domagał się

rozstrzygnięcia w tym postępowaniu o istnienia zapisu w testamencie S. B.

Postanowieniem wstępnym z 15 października 2021 r. Sąd Rejonowy dla

Krakowa-Śródmieścia w Krakowie ustalił, że własnoręczny testament S. B.

II CSKP 553/24

2

sporządzony 31 lipca 2008 r. zawiera ważny i skuteczny zapis zwykły na rzecz

uczestnika R. B. udziału wynoszącego ½ części w prawie własności nieruchomości

lokalowej położonej przy ul. […], dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę

wieczystą nr […].

Postanowieniem z 7 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zmienił

to postanowienie i ustalił, że testament własnoręczny S. B. sporządzony 31 lipca

2008 r. zawiera ważny, ale bezskuteczny zapis zwykły na rzecz uczestnika R. B.

Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji,

że S. B. zmarła […] 2012 r., a spadek po niej nabyli na podstawie ustawy synowie:

R. B., B. B. i A. B. W chwili śmierci spadkodawczyni była właścicielką lokalu

mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w K. przy ul. […],

dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr […]. Od 2006 r. przed

sądem toczyło się postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości

gruntowej stanowiącej działkę nr […], położonej w K. przy ul. […]. S. B. była

współwłaścicielką tej nieruchomości w udziale 6/12 części, a jej syn A. B. w 1/12

części. Postanowieniem z 24 lipca 2008 r. sąd zniósł współwłasności

nieruchomości przez ustanowienie odrębnej własności trzech lokali mieszkalnych,

w tym lokal na piętrze budynku, oznaczony nr [...]2 przyznał S. B. A. B. przyznano

odrębną własność lokalu nr [...], który to lokal od lat 70-tych XX wieku faktycznie

zajmował R. B. Czynił na ten lokal nakłady umożliwiające zamieszkanie w nim. Do

tego lokalu żadnych praw nie rościł natomiast A. B. Od tego postanowienia

pełnomocnik S. B. wniósł apelację.

Dnia 31 lipca 2008 r. S. B. sporządziła testament własnoręczny o treści: „Ja

niżej podpisana S. B., urodzona […] roku, z własnej woli i nieprzymuszonej,

zapisuje mojemu synowi R. B., urodzonemu […] roku ½ mojej nieruchomości

znajdującej się przy ul. […]”. Umową darowizny z 9 czerwca 2009 r. darowała

swojemu synowi R. B. udział wynoszący 3/12 części w nieruchomości stanowiącej

działkę nr […], a A. B. darował S. B. swój udział w tej nieruchomości wynoszący

1/12 części. Po dokonaniu tych czynności prawnych S. B. konsultowała się ze

swoim adwokatem i ustalała, czy testament jest nadal ważny.

II CSKP 553/24

3

Postępowanie o zniesienie współwłasności było dalej w toku i po ponownym

rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z 4 lutego 2011 r. sąd zniósł współwłasność

nieruchomości stanowiącej działkę nr […], położonej w K. przy ul. […], ustanawiając

odrębną własność lokali mieszkalnych oznaczonych: nr [...]1

(na parterze), nr [...]2 (na piętrze), nr [...] (na poddaszu) oraz lokalu

niemieszkalnego nr [...]1U (na poddaszu). Znosząc współwłasność sąd przyznał S.

B. lokal mieszkalny nr [...]2, natomiast R. B. lokal mieszkalny nr [...] oraz

niemieszkalny nr [...]1U. Wolą S. B. było podzielenie po połowie lokalu nr [...]2

między R. B. i A. B.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zapisem zwykłym jest zgodnie z art. 968

k.c. zobowiązanie spadkobiercy do spełnienia określonego świadczenia

majątkowego na rzecz oznaczonej osoby. Przyjął, że zapis w testamencie S. B. z

31 lipca 2008 r. jest ważny i skuteczny. Nie został też wykonany za życia

spadkodawczyni umową darowizny udziału w zabudowanej nieruchomości przy ul.

[…] w K. na rzecz R. B., bowiem mimo tego S. B. nie odwołała testamentu oraz

konsultowała z adwokatem, reprezentującym ją postępowaniu o zniesienie

współwłasności nieruchomości, czy jest on nadal ważny i skuteczny. Wolą S. B.

było zatem utrzymanie rozrządzenia testamentowego w mocy i zapisanie synowi R.

B. połowy jej nieruchomości, niezależnie od dokonanej darowizny. Darowizna na

rzecz R. B. udziału w nieruchomości miała mu umożliwić uczestnictwo

w postępowaniu o zniesienie współwłasności i możliwość uzyskania prawa do

lokalu nr [...], który faktycznie zajmował przez kilkadziesiąt lat. S. B. zapisując w

testamencie R. B. ½ swojej nieruchomości przy ul. […], nie sprecyzowała, że jej

rozrządzenie dotyczy nieruchomości gruntowej. Ponadto w czasie sporządzania

testamentu, toczyło się postępowanie o zniesienie współwłasności którego efektem

miało być wyodrębnienie samodzielnych lokali mieszkalnych. Sąd pierwszej

instancji przyjął, że pełne urzeczywistnienie woli spadkodawczyni uzasadnia

przyjęcie, że zapis tej treści odnosił się do nieruchomości lokalowej, która w wyniku

zniesienia współwłasności miała być jej własnością.

Na skutek apelacji wnioskodawcy, Sąd Okręgowy w Krakowie odmiennie niż

Sąd pierwszej instancji ocenił skuteczność zapisu w testamencie S. B. z 31 lipca

2008 r. Przyjął, że w dacie jego sporządzenia S. B. była współwłaścicielką

II CSKP 553/24

4

zabudowanej nieruchomości przy ul. […] w K. Przedmiotem zapisu był udział we

współwłasności nieruchomości tak oznaczonej co do tożsamości. W dacie otwarcia

spadku tak oznaczony przedmiot zapisuj już nie istniał, bowiem w wyniku

sądowego zniesienia współwłasności, ustanowiono odrębną własność

poszczególnych lokali wraz z określonym udziałem w gruncie każdego z lokali. Sąd

Okręgowy wyjaśnił, że na podstawie art. 976 k.c. zapis jest bezskuteczny, bowiem

nieruchomość gruntowa i później ustanowiona na tej nieruchomości odrębna

własność lokalu wraz z przysługującym udziałem w nieruchomości wspólnej nie są

tymi samymi nieruchomościami. Spadkodawczyni nie wyraziła również w tym

zakresie odmiennej woli w treści testamentu. Wniosków takich nie uzasadniała

również jego wykładnia, skoro spadkodawczyni po zasięgnięciu porad prawnych

postanowiła nie zmieniać treści zapisu, nawet po zakończeniu postępowania

sądowego o zniesienie współwłasności nieruchomości.

Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że przyjęcie, iż wolą spadkodawczyni było

wyłączenie bezskuteczności zapisu, to zobowiązanie do jego wykonania wygasło

na podstawie art. 475 § 1 k.c. Podjęcie przez spadkobierców czynności w celu

nabycia przedmiotu zapisu jest niemożliwe do wykonania, skoro takie działanie

powinno skutkować powrotem rzeczy objętej zapisem do masy spadkowej przez

usunięcie skutków zniesienia współwłasności.

Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł uczestnik R. B. Zaskarżył je

w całości i zarzucił naruszenie prawa materialnego: 1) art. 976 k.c. przez błędną

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wynikające z błędnego przyjęcia przez Sąd

Okręgowy, że w dacie otwarcia spadku nieruchomość już nie istniała i nie należała

do spadku; 2) art. 948 § 1 i 2 w zw. z art. 925 k.c. przez błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy uznał, że testament

zawiera ważny, ale bezskuteczny zapis zwykły na rzecz skarżącego, 3) art. 475

§ 1 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie, wynikające z błędnego uznania przez Sąd

Okręgowy, że zobowiązanie z tytułu wykonania zapisu wygasło wskutek

niemożliwości świadczenia oraz przepisów postępowania: art. 378 § 1 k.p.c. przez

jego niezastosowanie i rozpoznanie sprawy wykraczające poza granice apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

II CSKP 553/24

5

Skarga kasacyjna jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie podniesione

w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Granice rozpoznania skargi kasacyjnej wyznacza zakres zaskarżenia oraz jej

podstawy (art. 39813 § 1 pkt 1 k.p.c.). Wytyczając kierunek kontroli kasacyjnej

w ramach podstawy naruszenia przepisów procesowych, skarżący zarzucił

naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. przez niezastosowanie tego przepisu i rozpoznanie

sprawy przez Sąd drugiej instancji poza granicami apelacji. Podstawą skargi

kasacyjnej mogą być wyraźnie sprecyzowane zarzuty, a od skarżącego wymaga

się nie tylko wskazania przepisu prawa z zaznaczeniem, na czym naruszenie ma

polegać, ale również wyjaśnienie – w zależności od rodzaju wytkniętego błędu –

w jaki sposób należało przepis zastosować oraz – w ramach drugiej podstawy

kasacyjnej – wpływu uchybienia na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Wyjaśnienie rodzaju i charakteru dostrzeżonych uchybień powinno zawierać się

w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych. Nie może być uznane za wystarczające,

skrótowe wyjaśnienie, że sposób rozstrzygnięcia sprawy jest następstwem

naruszenia określonego przepisu, bowiem skarżący powinien przedstawić

szczegółowo i wyczerpująco powody wytknięcia stwierdzonych wad i uchybień

sądu drugiej instancji.

Zarzut naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. przez jego niezastosowanie nie mógł

odnieść skutku już tylko z tego powodu, że skarżący nie poparł go należytym

uzasadnieniem. Ograniczył się wyłącznie do przytoczenia wyrażonej w tym

przepisie normy – rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w granicach

apelacji. Na koniec dość oględnie przyjął, że „prawidłowa analiza materiału

zgromadzonego w sprawie powinna doprowadzić do dokładnie takich samych

ustaleń jak te, które poczynił sąd pierwszej instancji.”.

Przypomnieć należy, że wnioskodawca zaskarżył apelacją wydane

w pierwszej instancji postanowienie wstępne w całości. W ten sposób określił

granice rozpoznania sprawy apelacyjnej, rozumiane jako przedmiotowe

i podmiotowe granice rozpoznania sprawy przez Sąd drugiej instancji. Sąd ten

rozpoznający sprawę na skutek wniesionej apelacji nie jest natomiast związany

przedstawionymi w niej zarzutami naruszenia prawa materialnego – wiążą go

II CSKP 553/24

6

jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego, z wyjątkiem uchybień

proceduralnych skutkujących nieważnością postępowania, które brane są pod

uwagę z urzędu w granicach zaskarżenia (zob. uchwałę siedmiu sędziów SN

z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Sąd drugiej

instancji zobligowany jest bowiem do samodzielnego ustalenia prawidłowej

podstawy prawnej rozstrzygnięcia (iura novit curia), niezależnie od zarzutów

podniesionych w apelacji. Uwzględnienie przez Sąd drugiej instancji niepowołanego

w apelacji art. 475 § 1 k.c. nie oznacza, że w ten sposób doszło do naruszenia

art. 378 § 1 k.p.c.

Podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie przepisów postępowania,

które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O ile prawidłowe zastosowanie

prawa materialnego ma doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia, to wskazanie przez

Sąd drugiej instancji podstawy prawnej orzeczenia, nie można kwalifikować jako

naruszenia art. 378 § 1 k.p.c., jeżeli Sąd ten nie rozpoznał sprawy poza

przedmiotowymi i podmiotowymi granicami apelacji. Taka sytuacja w sprawie

jednak nie wystąpiła, zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania był również

chybiony.

Częściowo trafnie zarzuca skarżący Sądowi drugiej instancji naruszenie

prawa materialnego. Niewątpliwie z testamentu powinno wynikać precyzyjnie

co jest przedmiotem zapisu zwykłego. Jednakże, gdy określone sformułowania

budzą wątpliwości co do zamiaru testatora, nie jest jednak wyłączone uznanie ich

za skuteczne w wyniku wykładni testamentu przy uwzględnieniu kryteriów

wskazanych w art. 948 k.c. Testament należy bowiem tak tłumaczyć, ażeby

zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienia woli spadkodawcy

(zapisodawcy), a jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć

taką wykładnię, która pozwala utrzymać jego rozrządzenia w mocy i nadać im

rozsądną treść (art. 948 § 1 i 2 k.c.). Podstawową bowiem zasadą prawa

spadkowego jest dążenie do poszanowania woli spadkodawcy, nakazującą uznanie

jej nie tylko na podstawie treści testamentu, ale również z wykorzystaniem innych

środków dowodowych.

II CSKP 553/24

7

Sąd Najwyższy w uchwale z 26 lutego 2021 r., (III CZP 24/20, OSNC 2021,

poz. 59) wyjaśnił, że urzeczywistnieniu swobody testowania służą przepisy

o testamencie. Nadrzędna wartość swobody testowania wyraża się także w tym, że

za życia spadkodawcy prawo nie chroni interesów i zaufania osób, dla których

przewidział on w testamencie korzyść. W konsekwencji do wykładni testamentu nie

ma zastosowania tzw. kombinowana metoda wykładni, która w razie rozbieżności

co do znaczenia oświadczenia woli między stronami czynności (składającym

i odbierającym oświadczenie) sięga do kryterium obiektywnego, zgodnie z którym

właściwy sens oświadczenia woli ustala się na podstawie przypisania

normatywnego, czyli tak, jak adresat sens ten rozumiał i rozumieć powinien przy

założeniu starannych z jego strony zabiegów interpretacyjnych. W judykaturze

Sądu Najwyższego przyjmuję się, że na gruncie art. 948 k.c. miarodajna jest tzw.

wykładnia subiektywno-indywidualna, która decydujące znaczenie przypisuje się

sposobowi rozumienia oświadczenia woli przez samego testatora

(zob. postanowienia SN z 13 lutego 2001 r., II CKN 378/00, i z 6 października 2016

r., IV CSK 825/15; wyrok SN z 5 września 2008 r., I CSK 51/08, IC 2009, nr 4, s.

46). W wykładni testamentu holograficznego (art. 949 § 1 k.c.) uwzględnić należy

wskazówki dotyczące wykładni oświadczeń woli ujętych w formie pisemnej. Oprócz

jego tekstu i językowych reguł znaczeniowych, należy uwzględnić też okoliczności

jego sporządzenia, czyli te, jakie zaistniały przed złożeniem oświadczenia woli oraz

towarzyszące jego złożeniu (zob. postanowienie SN z 28 października 1997 r.,

I CKN 276/97, OSNC 1998, nr 4, poz. 6). Co więcej, należy uwzględnić wolę

spadkodawcy wynikającą z innych niż treść testamentu wypowiedzi i zachowań,

biorąc pod uwagę okoliczności zewnętrzne towarzyszące złożeniu oświadczenia

woli (zob. postanowienia SN: z 13 lutego 2001 r., II CKN 378/00; z 6 maja 2005 r.,

II CK 676/04, i z 6 października 2016 r., IV CSK 825/15). Okoliczności te mogą być

stwierdzone za pomocą wszelkich dowodów, także dowodu ze świadków

lub z przesłuchania stron (zob. postanowienie SN z 6 maja 2005 r., II CK 676/04

i wyrok SN z 18 lutego 1999 r., I CKN 1002/97).

Spadkodawczyni S. B. w sporządzonym własnoręcznie testamencie

przedmiotem swojego rozporządzenia – zapisu – uczyniła „1/2 mojej nieruchomości

przy […]”. Sąd drugiej instancji, wykładając to oświadczenie woli zmarłej błędnie

II CSKP 553/24

8

odwołał się wyłącznie do kryterium obiektywnego – ustalając właściwy sens

oświadczenia woli testatora wyłącznie na podstawie normatywnego jego znaczenia

oraz tak jak sam je rozumiał. Nie uwzględnił natomiast, że w wykładni testamentu

decydujące znaczenie przypisać należy sposobowi rozumienia oświadczenia woli

przez samego testatora, z uwzględnieniem okoliczności jego sporządzenia,

zaistniałych przed złożeniem oświadczenia woli oraz towarzyszących jego złożeniu,

wynikających także z innych niż treść testamentu wypowiedzi i zachowań.

Trafne założenie Sądu meriti, że spadkodawczyni w dacie sporządzenia

testamentu z 31 lipca 2008 r. była „formalnie” współwłaścicielka zabudowanej

nieruchomości położonej przy ul. […] w K., nie oznacza, że przedmiotem zapisu w

testamencie była tak oznaczona co do tożsamości rzecz. Dokonana przez Sąd

meriti wykładnia przedmiotu zapisu w testamencie, określonego jako „1/2 mojej

nieruchomości przy […]” nie uwzględnia, że w dacie jego sporządzania toczyło się

już postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości zabudowanej

budynkiem, którego celem był ustanowienie odrębnej własności lokali.

Spadkodawczyni zajmowała od wielu lat jeden z lokali, który traktowała jako własne

mieszkanie. Ostatecznie na skutek sądowego zniesienia współwłasności został on

wyodrębniony jako samodzielny lokal mieszkalny oznaczony nr [...]2, który sąd

przyznał jej na własność. Wykładając testament nie można pominąć tego, że

spadkodawczyni sporządziła go już po wydaniu przez sąd nieprawomocnego

postanowienia, znoszącego współwłasność właśnie przez ustanowienie odrębnej

własności lokali. Zatem mogła być przekonana, że dysponując w testamencie

połową swojej nieruchomości, faktycznie dysponowała lokalem mieszkalnym, który

po zniesieniu współwłasności uzyskał status odrębnej własności. Okazanie

testamentu adwokatowi reprezentującemu ją w postępowaniu o zniesienie

współwłasności w celu ustalenia, czy jest ważny, mogło też ją w tym przekonaniu

utwierdzić. Nie bez znaczenia jest ustalenie stanu świadomości prawnej

spadkodawczyni i zdolności odróżniania nieruchomości z ujęciu normatywnym (art.

46 § 1 k.c.) od potocznego rozumienia, ograniczonego do przedmiotu faktycznego

posiadania – lokalu w budynku trwale z gruntem związanym, którego była

współwłaścicielką.

II CSKP 553/24

9

Istotą problemu była zatem prawidłowa rekonstrukcja woli testatorki

dokonana ad casum, sprowadzająca się do wyjaśnienia czy przedmiotem zapisu

była określona nieruchomość, konkretnie udział w zabudowanej nieruchomości

gruntowej, czy też chodziło o mającą powstać na skutek zniesienia współwłasności

tej nieruchomości odrębną własność lokalu, który spadkodawczyni faktycznie

posiadała przez wiele lat przed jego wyodrębnieniem. Sąd drugiej instancji

ustalając co jest przedmiotem zapisu, odniósł się wyłącznie do formalnie istniejącej

w dacie sporządzenia testamentu rzeczy oznaczonej co do tożsamości – udziału

spadkodawczyni w nieruchomości położonej przy ul. […] – ale nie wyjaśnił

powodów uzasadniających wniosek, że w ten sam sposób testatorka rozumiała

złożone oświadczenie woli. Sąd meriti przyjął też za własne ustalenia Sądu

pierwszej instancji, z których wynika, iż wolą S. B. było, aby mieszkanie nr [...]2

przy ul. […] zostało podzielone po połowie między R. i A. B. Sąd Najwyższy jest

związany takimi ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia

(art. 39813 § 2 k.p.c.). Natomiast Sąd meriti dokonał wykładni testamentu pomijając

ustalenie takiego sposobu rozumienia oświadczenia woli przez samą testatorkę –

podział mieszkania – przyjmując, że rozporządziła ona w testamencie udziałem w

nieruchomości, który w tej postaci nie istniał już w dacie otwarcia spadku. W

sytuacji, gdy rzecz nie należała do spadku w chwili sporządzenia testamentu

(wyodrębniony lokal mieszkalny), natomiast do chwili otwarcia spadku stała się

własnością spadkodawcy, okoliczności sporządzenia testamentu mogą pozwolić na

zrekonstruowanie woli testatora i uznanie, że rozporządziła lokalem mieszkalnym.

Spadkodawczyni mogła też założyć, że nabędzie rzecz – lokal mieszkalny – na

własność w miejsce udziału w zabudowanej nieruchomości, która była przedmiotem

zawisłego postępowania o zniesienie współwłasności. W szczególności, gdy

testament sporządziła po wydaniu nieprawomocnego postanowienia sądu

znoszącego współwłasność nieruchomości w taki sposób.

Treścią zapisu spadkodawcy jest zgodnie z art. 968 k.c. zobowiązanie

spadkobiercy do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz

oznaczonej osoby. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 20 listopada 1981 r.,

III CZP 48/81, przedmiotem zapisu może być także zobowiązanie spadkobiercy do

ustanowienia na rzecz zapisobiercy odrębnej własności określonego lokalu

II CSKP 553/24

10

mieszkalnego. Gdyby jednak okazało się to w świetle obowiązujących w tym

zakresie przepisów niemożliwe i z tej przyczyny zapis nie mógłby być zrealizowany,

treść zapisu, uwzględniając rzeczywistą wolę spadkodawcy (art. 948 k.c.), mogłoby

stanowić zobowiązanie spadkodawcy do przeniesienia na rzecz zapisobiercy

określonego udziału w prawie własności spadkowej nieruchomości. Wielkość tego

udziału byłaby określona stosunkiem wartości zapisu do wartości nieruchomości

spadkowej.

Z tych względów zarzut naruszenia art. 948 § 1 i 2 k.c. należy uznać za

uzasadniony.

Przypomnieć należy, że co do zasady rozrządzenia spadkodawcy zawarte

w testamencie powinny dotyczyć tylko przedmiotów należących do jego majątku.

Wyjątek od tej zasady wprowadza art. 976 k.c., pozwalając, aby przedmiotem

zapisu zwykłego była oznaczona co do tożsamości rzecz nienależąca do spadku

w chwili jego otwarcia. Zapis zwykły rzeczy oznaczonej co do tożsamości, jeżeli

rzecz ta nie należała do spadku w chwili jego otwarcia, będzie skuteczny tylko

wtedy, gdy spadkodawca wyrazi w testamencie taką wolę. Wola ta może być

wyrażona w sposób wyraźny, a także dorozumiany, zwłaszcza może być ustalona

w drodze wykładni testamentu dokonanej zgodnie z art. 948 k.c. W braku

odmiennej woli spadkodawcy zapis rzeczy oznaczonej co do tożsamości jest

bezskuteczny, jeżeli rzecz zapisana nie należy do spadku w chwili jego otwarcia

albo jeżeli spadkodawca był w chwili swej śmierci zobowiązany do zbycia tej rzeczy.

Jeżeli tak określona rzecz należała do spadku w chwili otwarcia spadku nie

stosuje się art. 976 k.c. o jego bezskuteczności. Jeśli tylko w chwili sporządzenia

testamentu rzecz nie należała do spadku, szczegółowa analiza woli spadkodawcy,

pozwoli ustalić czy rzeczywiście chciał on ustanowić zapis. Z uzasadnienia

zaskarżonego postanowienia nie wynika, że Sąd meriti doszedł do odmiennych

wniosków zatem zarzut naruszenia art. 976 k.c. przez błędną jego wykładnię jest

chybiony.

Zarzut naruszenia art. 475 § 1 k.c. nie mógł odnieść skutku już z tego

powodu, że skarżący nie poparł go uzasadnieniem. Ograniczył się wyłącznie

do przywołania brzmienia przepisu oraz stwierdzenia, że nieruchomość położona

II CSKP 553/24

11

przy ul. […] w dacie sporządzania testamentu nie była podzielona

na samodzielne lokale i faktyczny podział nieruchomości istniał od dłuższego czasu,

a postępowanie w przedmiocie zniesienia jej współwłasności miało wyłącznie

usankcjonować prawnie stan rzeczywisty. W konsekwencji tak syntetycznie ujęty

zarzut niewłaściwego zastosowania tego przepisu, z uwagi na brak uzasadnienia,

uniemożliwia uchwycenie sedna uchybienia, którego w sprawie dopatruje się

wnioskodawca. Aby zbadanie tak ujętego zarzutu stało się możliwe, okoliczności

jego naruszenia musiałby być wyjaśnione w uzasadnieniu powołanych podstaw

kasacyjnych. Dokonanie bowiem oceny trafności zarzutów wymaga odniesienia

zawartych w nich, syntetycznych tez o istocie dostrzeżonego uchybienia,

do argumentacji tłumaczącej wystąpienie tego uchybienia w okolicznościach danej

sprawy. W przeciwnym razie to Sąd Najwyższy, wbrew istocie postępowania

ze skargi kasacyjnej i dyspozycji art. 39813 § 1 in principio k.p.c., samodzielnie

konstruowałby ramy przeprowadzanej przez siebie kontroli prawidłowości

orzeczenia sądu drugiej instancji. Rozwiązanie takie, niezależnie od niemożliwych

do usunięcia ograniczeń praktycznych, byłoby nie do pogodzenia z rolą Sądu

w postępowaniu kasacyjnym, polegającą na ocenie zasadności skargi – a nie

ocenie prawidłowości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok SN

z 6 marca 2025 r., II CSKP 484/23).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art.

13 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania

Adam Doliwa Mariusz Łodko Piotr Telusiewicz

[wr]

[r.g.]