SN uchylił postanowienie o wykreśleniu spółki, bo uchwała o rozwiązaniu nie wymaga notariusza

Postanowieniem z 9 czerwca 2022 r. referendarz sądowy w Sądzie

Rejonowym w Gliwicach oddalił wniosek G. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ż. o wykreślenie. Referendarz sądowy

wskazał, że wniosek podlegał oddaleniu, ponieważ rozwiązanie spółki

komandytowej jednomyślną uchwałą wspólników wymaga zachowania formy aktu

II CSKP 97/24

2

notarialnego, tymczasem uchwała wspólników z 30 grudnia 2021 r. zapadła

w formie pisemnej, zatem czynność prawna była nieważna.

Postanowieniem z 29 lipca 2022 r., Sąd Rejonowy w Gliwicach, na skutek

skargi wnioskodawcy na powyższe postanowienie referendarza sądowego, oddalił

wniosek. Sąd Rejonowy podzielił stanowisko, zgodnie z którym rozwiązanie spółki

komandytowej poprzez uchwałę wspólników powinno nastąpić w formie aktu

notarialnego.

Postanowieniem z 11 października 2022 r., Sąd Okręgowy w Gliwicach,

oddalił apelację wnioskodawcy stwierdzając, że zaskarżone postanowienie Sądu

Rejonowego w Gliwicach odpowiada prawu.

Wnioskodawca wywiódł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego, zaskarżając to postanowienie w całości w oparciu o zarzut

naruszenia prawa materialnego, tj. art. 77 § 3 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h.

i art. 106 k.s.h. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu

w Gliwicach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna.

Według art. 106 k.s.h. umowa spółki komandytowej powinna być zawarta

w formie aktu notarialnego. Zgodnie z art. 103 § 1 k.s.h. w sprawach

nieuregulowanych do spółki komandytowej stosować należy odpowiednio przepisy

o spółce jawnej. Odesłanie to obejmuje, między innymi, art. 58 § 1 k.s.h. dotyczący

przyczyn rozwiązania spółki, wśród których w pkt 2 wymieniono jednomyślną

uchwałę wspólników. Ustawodawca nie wskazał jednak na żaden dodatkowy

wymóg (choćby w postaci przewidzianego w art. 270 k.s.h. stwierdzenia podjęcia

uchwały protokołem sporządzonym przez notariusza), który powinien nastąpić

przy podejmowaniu uchwały. Powstaje w związku z tym zagadnienie, czy należy

w tym przypadku stosować odesłanie z art. 2 k.s.h., a w konsekwencji zastosować

II CSKP 97/24

3

art. 77 k.c. regulujący formę czynności prawnych dotyczących umowy

po jej zawarciu.

Przeciwko takiemu stanowisko powołać można argument, zgodnie z którym

uchwały o rozwiązaniu spółki nie należy utożsamiać z rozwiązaniem umowy

w rozumieniu art. 77 k.c. Pomimo jej podjęcia spółka nie traci bowiem bytu

prawnego, a umowa nadal jest podstawą praw i obowiązków wspólników. Można

też wywodzić, że - zgodnie z regułami wykładni systemowej - w przypadkach,

w których ustawodawca wymaga formy szczególnej dla rozwiązania spółki, wyraża

to wprost w treści przepisu. Świadczy o tym art. 270 pkt 2 k.s.h., zgodnie z którym

uchwała wspólników o rozwiązaniu umowy spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością powinna być stwierdzona protokołem sporządzonym przez

notariusza (tak m.in. A. Cybulska-Bienioszek, w: Kodeks spółek handlowych.

Tom I. Komentarz. Art. 1-300134, red. R. Wrzecionek, Warszawa 2025,

art. 58; W. Wyrzykowski, w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. P. Pinior,

J. A. Strzępka, Warszawa 2024, art. 58).

Dostrzec też należy pogląd odmienny, którego zwolennicy zwracają uwagę,

że stosunek prawny spółki ma zarówno charakter umowny, jak i organizacyjny.

Spółka jest organizacją wspólników, dla której umowa jest jedynie podstawą.

Rozwiązanie spółki jako jednostki organizacyjnej jest zarazem rozwiązaniem

umowy spółki. W rezultacie, ponieważ umowa spółki komandytowej wymaga formy

aktu notarialnego, jej rozwiązanie na podstawie art. 77 § 3 k.c. powinno zostać

dokonane w tej samej formie (tak m.in. J. Lic, Spółka jawna. Komentarz, Warszawa

2023, art. 58; A. J. Witosz, w: Kodeks spółek handlowych. Tom I. Komentarz

do art. 1-150, red. A. Kidyba, Warszawa 2017, art. 106).

Sąd Najwyższy aprobuje pierwszy z przywołanych poglądów. Wykładnia

art. 58 § 1 k.s.h. jednoznacznie wskazuje, że ustawodawca nie zamierzał

wskazywać na dodatkowe wymogi formalne przy podejmowaniu jednomyślnej

uchwały wszystkich wspólników mającej powodować rozwiązanie spółki.

Przemawia za tym treść tego przepisu, a zwłaszcza jego § 2, który przewiduje

wymóg zastosowania wzorca uchwały (dla uchwały o rozwiązaniu spółki)

w sytuacji, gdy umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy

II CSKP 97/24

4

(przepis ten jest uzupełnieniem odnoszącego się do spółki komandytowej

art. 1061 k.s.h.).

Z takim poglądem koresponduje treść art. 270 pkt 2 k.s.h., który potwierdza,

że to ustawodawca wskazuje, w których przypadkach rozwiązanie spółki uchwałą

wspólników wymaga spełnienia dodatkowych warunków formalnych. W kontekście

tego przepisu następuje także wyraźne rozdzielenie uchwały wspólników

o rozwiązaniu spółki od czynności stwierdzenia protokołem sporządzonym przez

notariusza (to protokół jest spisywany w formie aktu notarialnego).

Jako trafny ocenić także argument, zgodnie z którym na skutek podjęcia

uchwały o rozwiązaniu spółki nie traci ona bytu prawnego, a umowa spółki nadal

jest podstawą praw i obowiązków wspólników. Wspomniana utrata bytu spółki oraz

mocy obowiązującej umowy w istocie bowiem następują dopiero z chwilą

wykreślenia spółki z rejestru.

Dodatkowo należy wskazać, że Kodeks spółek handlowych posługuje

się w wielu przepisach odwołaniami do określonych form: formy pisemnej

(art. 23 k.s.h.), formy elektronicznej (art. 212 § 2 k.s.h.), formy aktu notarialnego

(art. 103 k.s.h.), formy papierowej (art. 127 § 5 k.s.h.), formy pisemnej z podpisem

notarialnie poświadczonym (art. 137 § 4 k.s.h.), formy dokumentowej

(art. 30042 § 5 k.s.h.). Przedstawione jedynie przykładowo zróżnicowanie oraz

wielokrotność wykorzystania wskazanych form potwierdza jedynie, że brak

wskazania w przepisie (w tym przypadku art. 58 k.s.h.) określonej formy wskazuje

jednoznacznie na to, że ustawodawca nie chciał takiego szczególnego wymogu

przewidzieć dla danego przypadku.

Ponadto art. 77 § 3 k.c. wskazuje wyłącznie na umowę, a nie podmioty

prawne powstające na podstawie tejże umowy. Przepis wskazuje, że jeżeli umowa

została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron

wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu

jej zawarcia. W omawianym przypadku to jednomyślna uchwała wszystkich

wspólników powoduje rozwiązanie spółki, a nie rozwiązanie umowy (art. 58 k.s.h.).

Wobec powyższego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 k.p.c. orzekł,

jak w sentencji postanowienia.

II CSKP 97/24

5

Ewa Stefańska

Dariusz Pawłyszcze

Piotr Telusiewicz

[a.ł]