SN odrzucił wniosek obrońcy K. P. o zbadanie bezstronności sędziego Kapińskiego

1. W dniu 7 sierpnia 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy

skazanego K. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 2 czerwca 2023 r.,

wydanego w sprawie II AKa 243/21. Sprawa ta została zarejestrowana pod

sygnaturą akt II KK 365/24.

Zarządzeniem z 8 stycznia 2026 r. do rozpoznania tego środka zaskarżenia

wyznaczono skład pięciu sędziów Sądu Najwyższego w osobach:

- SSN Zbigniewa Kapińskiego (przewodniczący),

- SSN Anny Dziergawki (sprawozdawca),

- SSN Adama Rocha,

II KB 6/26

2

- SSN Stanisława Stankiewicza i

- SSN Ryszarda Witkowskiego.

Zawiadomienie o wyznaczeniu składu rozpoznającego kasację obrońca

skazanego K. P. odebrała 23 stycznia 2026 r.

2. W dniu 29 stycznia 2026 r. obrońca skazanego złożyła, na podstawie

art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (dalej: „u.SN”),

wniosek o stwierdzenie, że SSN Zbigniew Kapiński nie spełnia wymogów

niezawisłości i bezstronności sędziowskiej w sprawie II KK 365/24 i w konsekwencji

domagała się jego wyłączenie od rozpoznania tej sprawy. Tożsame wnioski

obrońca skazanego zgłosiła również w odniesieniu do trzech innych członków

składu orzekającego.

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że sprawa skazanego była wielokrotnie

przedstawiana jako sukces rządzącego wówczas obozu politycznego, w tym

Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego. Ponadto fakt, że matka

skazanego była aktywnym prokuratorem był wykorzystywany do celów

wizerunkowych. Okoliczności te nadają sprawie szczególnego wydźwięku.

Obrońca skazanego wywiodła, że w sprawie II KK 365/24 istnieje

uzasadniona obawa rażącego naruszenia zasady nemo iudex in causa sua,

ponieważ w kasacji złożonej na korzyść skazanego podniesiono m.in. zarzut

nienależytej obsady Sądu Apelacyjnego w Warszawie rozpoznającego apelację w

sprawie, w związku z udziałem w wydaniu orzeczenia sędziów powołanych na

urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a

SSN Zbigniew Kapiński został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na

podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie, który został

ukształtowany przepisami powołanej w zarzucie kasacji, ustawy. Ta okoliczność –

zdaniem obrońcy skazanego – wzbudza uzasadnione wątpliwości co do

bezstronności SSN Zbigniewa Kapińskiego u postronnego obserwatora.

Obrońca skazanego podkreśliła również, że okoliczności związane

z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego w następstwie brania udziału

w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłyby,

II KB 6/26

3

gdyby sędzia ten zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, do naruszenia

standardu z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., standardu

konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji), a także do przyjęcia, że sąd z jego

udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k.

W ocenie obrońcy skazanego udział SSN Zbigniewa Kapińskiego w składzie

orzekającym w tej konkretnej sprawie nie gwarantuje zachowania niezawisłości

i bezstronności, a w konsekwencji konieczne jest jego wyłączenie od rozpoznania

sprawy II KK 365/24.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

3. Zgodnie z art. 29 § 5 u.SN dopuszczalne jest badanie spełnienia przez

sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności

z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania

po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy

może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności,

mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących

uprawnionego oraz charakteru sprawy (tzw. test niezawisłości i bezstronności

sędziego).

4. Artykuł 29 § 9 u.SN stanowi, że wniosek inicjujący test niezawisłości

i bezstronności sędziego powinien – pod rygorem jego odrzucenia bez wezwania

do usunięcia braków formalnych (art. 29 § 10 u.SN) – czynić zadość wymaganiom

przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia,

że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 5 (pkt 1) oraz

przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich

poparcie (pkt 2). Skoro w założeniu ustawodawcy ów wniosek ma zmierzać do

stwierdzenia niespełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów

(naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie,

oczywiste jest, że nie wystarczy przytoczenie okoliczności towarzyszących

powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego (w szczególności ewentualnych

wadliwości procedury nominacyjnej), nawet wraz z okolicznościami postępowania

po powołaniu (przykładowo czynności jurysdykcyjnych, oświadczeń i wypowiedzi),

II KB 6/26

4

które mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń

wymagań niezawisłości i bezstronności, ale konieczne jest także wskazanie

okoliczności świadczących o tym, że deficyt ten może oddziaływać na wynik

konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz

charakteru sprawy (zamiast wielu postanowienie SN z 15 listopada 2022 r., III CB

5/22 wraz z licznymi zarządzeniami powołanymi w jego uzasadnieniu,

postanowienia SN: z 22 marca 2023 r., III KB 11/22; z 8 stycznia 2024 r., II KB

26/23; z 14 marca 2025 r., III CB 84/24; z 10 kwietnia 2025 r., III CB 12/25; z 30

kwietnia 2025 r., III CB 130/24, i z 17 listopada 2025 r., III CB 132/25).

5. Wniosek skarżącego w sprawie II KK 365/24 w sposób oczywisty nie czyni

zadość tym wymaganiom; zgłoszony wniosek ma de facto charakter abstrakcyjny.

Wprawdzie obrońca skazanego wskazała na okoliczności towarzyszące powołaniu

SSN Zbigniewa Kapińskiego (powołanie w ramach wadliwego postępowania

konkursowego, z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej w trybie

określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw), jednakże powołane okoliczności

towarzyszące powołaniu SSN Zbigniewa Kapińskiego mają charakter ogólny

i mogłyby określać ocenę dochowania standardu niezawisłości i bezstronności

w każdej sprawie rozpatrywanej przez każdego sędziego powołanego na urząd od

2018 r., co w oczywisty sposób ignoruje brzmienie art. 29 § 5 u.SN.

Argumentacja podniesiona we wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN

Zbigniewa Kapińskiego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie II KK

365/24 w istocie koncentruje się na – występującej zdaniem obrońcy skazanego –

systemowej nieprawidłowości powoływania sędziów, której wnioskodawca upatruje

w ukształtowaniu Krajowej Rady Sądownictwa na podstawie wymienionej wyżej

ustawy nowelizującej z dnia 8 grudnia 2017 r. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że

przez okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego w świetle art. 29 § 5 u.SN

należy rozumieć nie okoliczności o charakterze generalnym, odwołujące się do

systemowych (ustawowych) rozwiązań procesu powoływania sędziów (a zatem

w istocie okoliczności dotyczące sposobu ich powołania), lecz indywidualne

okoliczności powołania, odnoszące się do konkretnego sędziego objętego

wnioskiem o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i bezstronności.

II KB 6/26

5

Obrońca skazanego nie wskazał również żadnych okoliczności, które

wystąpiły po powołaniu SSN Zbigniewa Kapińskiego i mogłyby podważać zaufanie

do jego bezstronności i niezawisłości w sprawie II KK 365/24. Nie ulega wątpliwości,

że obrońca skazanego nie przedstawiła, a w konsekwencji również nie

uprawdopodobniła jakoby postępowanie SSN Zbigniewa Kapińskiego po powołaniu

na urząd sędziego Sądu Najwyższego – w szczególności jego czynności

jurysdykcyjne, prejurysdykcyjne, oświadczenia i wypowiedzi w sferze publicznej czy

inna działalność publiczna – świadczyły o braku niezawisłości i bezstronności.

Brak bezstronności oznacza stronniczość, to jest sprzyjanie jednej ze stron

jakiegoś sporu, a brak niezależności – zależność, czyli pozostawanie względem

kogoś w takiej relacji, że osoba ta ma wpływ na działania osoby od siebie zależnej.

Obrońca skazanego nie wyjaśniła, jak opisane przez nią okoliczności powołania

miałyby wpływać na Sędziego objętego wnioskiem – której stronie (i dlaczego)

miałby on sprzyjać, ani od kogo (i z jakich względów) miałby być zależny.

Argumentacja wniosku koncentrowała się na zarzutach o charakterze ogólnym i

systemowym, odnoszących się do modelu powoływania sędziów po 2017 r., a nie

do indywidualnych cech, zachowań lub decyzji konkretnego sędziego –

w okolicznościach sprawy SSN Zbigniewa Kapińskiego.

Wreszcie obrońca skazanego nie podała w jaki sposób kwestionowany przez

nią tryb powołania sędziów, w tym również SSN Zbigniewa Kapińskiego, mógłby

mieć wpływ na wynik sprawy. Niewystarczające jest bowiem poprzestanie na

stwierdzeniu, że okoliczności związane z powołaniem SSN Zbigniewa Kapińskiego

mogą doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności,

ponieważ został powołany na urząd po 2018 r. Niewystarczające jest również

ogólnikowe stwierdzenie, że sprawa była wykorzystywana do celów wizerunkowych

przez ówczesnych rządzących. Wyraźnie należy podkreślić, że wątpliwości co do

braku niezawisłego i bezstronnego orzekania nie mogą być również wywodzone

z wystąpienia tak ogólnikowo ujętych, wspólnych elementów dotyczących

okoliczności powołania SSN Zbigniewa Kapińskiego i sędziów rozpoznających

sprawę skazanego w postępowaniu apelacyjnym.

Braki te zgodnie z art. 29 § 10 zd. 1 u.SN stanowią podstawę do odrzucenia

wniosku.

II KB 6/26

6

6. Zgodnie z art. 29 § 10 u.SN odrzuceniu podlega wniosek niespełniający

wymagań, o których mowa w § 9, złożony po upływie terminu albo z innych

przyczyn niedopuszczalny. Wprawdzie w niniejszej sprawie wydane zostało

zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z upoważnienia Prezesa Sądu

Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej o przyjęciu wniosku, oczywiste jest

jednak, że dostrzeżenie niedopuszczalności wniosku na późniejszym etapie nie

wyłącza obowiązku jego odrzucenia (art. 29 § 5-6 u.SN w zw. z art. 430 § 1 k.p.k.).

Równie oczywiste jest, że sprawność i efektywność postępowania wymaga

dokonania kontroli dopuszczalności wniosku na możliwie wczesnym etapie

postępowania wnioskowego, bez konieczności angażowania w procedurę oceny

dopuszczalności całego składu wyznaczonego (wylosowanego) do dokonania

oceny merytorycznej. Gdyby jednak kontrola na wcześniejszym etapie okazała się

nieskuteczna, a niedopuszczalny wniosek trafił na posiedzenie wyznaczone w

trybie art. 29 § 15 u.SN, wówczas z tych samych powodów również powinien być

odrzucony, wówczas przez pięcioosobowy skład Sądu Najwyższego. W niniejszej

sprawie doszło do odrzucenia wniosku (a nie pozostawienia wniosku bez

rozpoznania, jak mógłby sugerować art. 430 § 1 k.p.k.), albowiem art. 29 § 10 u.SN

określający treść decyzji procesowej ma pierwszeństwo przed rozwiązaniami

przewidzianymi w przepisach stosowanej odpowiednio – na mocy art. 29 § 24 u.SN

– procedury karnej. W judykaturze Sądu Najwyższego rozstrzygnięto przy tym, że

art. 29 § 15 u.SN określa skład właściwy do merytorycznego rozpoznania wniosku,

natomiast w odniesieniu do rozstrzygnięć o charakterze formalnym (np. odrzucenia

wniosku) przepisów określających skład sądu poszukiwać należy w przepisach

właściwej procedury. W konsekwencji orzeczenie w sprawie wydał sąd w składzie

jednoosobowym przewidzianym w art. 30 § 1 in principio k.p.k. w zw. z art. 29 § 24

u.SN (postanowienie SN z 12 listopada 2025 r., I ZB 76/25).

7. Stosownie do art. 29 § 11 u.SN o odrzuceniu wniosku niespełniającego

wymagań, o których mowa w art. 29 § 9 u.SN, Sąd Najwyższy zawiadamia

właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik.

Uwzględniając siedzibę kancelarii adwokata składającego wniosek, należało zatem

zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką w W.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

II KB 6/26

7

(K.W.)

[r.g.]