Sąd Najwyższy nie wstrzymał wykonania kary skazanemu mimo zarzutu wadliwej obsady sądu

Do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy skazanego O. S., który

wyrok sądu odwoławczego zaskarżył „w zakresie pkt 2” na korzyść strony, którą

reprezentuje, podnosząc zarzut rażącego naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art.

457 § 3 k.p.k. na skutek nienależytego rozpoznania zarzutów podniesionych w

apelacji obrońcy w zakresie naruszenia art. 197 § 3 pkt 1 k.k. oraz art. 197 § 2 k.k.

II KK 143/26

2

W piśmie z dnia 13 listopada 2024 r. zatytułowanym „UZUPEŁNIENIE

KASACJI”, obrońca skazanego O. S. – niezależnie od podniesionych w kasacji

zarzutów – zasygnalizował, że „w postępowaniu doszło do rażącej obrazy prawa

procesowego w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej, co miało istotny

wpływ na jego treść, tj. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”, wskazując w tym względzie na

wystąpienie nienależytej obsady sądu odwoławczego. Jednocześnie w

przedmiotowym piśmie obrońca zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego orzeczenia w zakresie orzeczonej względem ww. skazanego kary.

Zasadność tego wniosku argumentował wystąpieniem sygnalizowanej w tym piśmie

bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jak również wagą uchybień podniesionych w

kasacji, wskazujących jego zdaniem „na duże prawdopodobieństwo uchylenia

zaskarżonego orzeczenia w celu przeprowadzenia postępowania sądowego z

uwzględnieniem praw skazanego”. Nadto obrońca podał, że wykonywanie

wieloletniej kary pozbawienia wolności może prowadzić do nieodwracalnych

skutków w życiu skazanego, jak również jego najbliższej rodziny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek obrońcy skazanego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego

wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie.

Na wstępie wypada wyjaśnić, iż okoliczność wznowienia postępowania

kasacyjnego przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 25 marca 2026 r., sygn.

akt II KO 178/24 – abstrahując od kwestii dopuszczalności takiego wznowienia

(vide zdanie odrębne SSN Zbigniewa Puszkarskiego do ww. postanowienia wraz z

przywołanym tam orzecznictwem i poglądami doktryny) – zaktualizowała potrzebę

merytorycznego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia

zaskarżonego kasacją wniesioną przez obrońcę O. S., i to niezależnie od tego, że

wniosek obrońcy o zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k. został

w postępowaniu wznowieniowym pozostawiony bez rozpoznania (zob.

postanowienie SN z dnia 23 lipca 2025 r., II KO 178/24).

Zgodnie z brzmieniem art. 532 § 1 k.p.k., w razie wniesienia kasacji Sąd

Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego

orzeczenia, którego wykonanie zależy od jej rozstrzygnięcia. Ustawodawca w art.

II KK 143/26

3

532 k.p.k. nie wskazał przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego

orzeczenia, niemniej jednak nie budzi żadnych wątpliwości, że rozwiązanie zawarte

w wyżej wymienionym przepisie winno mieć charakter wyjątkowy, albowiem

stanowi ono odstępstwo od zasady natychmiastowej wykonalności wyroków (vide

art. 9 § 2 k.k.w.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd,

zgodnie z którym zastosowanie wskazanej instytucji wymaga kumulatywnego

zmaterializowania się dwóch warunków. Pierwszym z nich jest wystąpienie

oczywistej zasadności zarzutów podniesionych w nadzwyczajnym środku

zaskarżenia. Z kolei drugim będzie wykazanie przez wnioskodawcę, iż dalsze

wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać wyjątkowo dolegliwe i nieodwracalne

dla skazanego skutki (zob. postanowienie SN z dnia 8 lutego 2022 r., II KO 111/21;

postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2022 r., III KK 495/21; postanowienie SN z

dnia 10 lutego 2022 r., IV KK 664/21; postanowienie SN z dnia 18 listopada 2021 r.,

III KK 391/21). Dopiero łączne spełnienie wskazanych wyżej warunków daje

asumpt do rozważenia zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego orzeczenia.

Odnosząc się do pierwszego z wymienionych kryteriów, należy stwierdzić, że

wstępna analiza kasacji wniesionej na korzyść O. S. nie pozwala dostrzec

ewidentnej, niejako „rzucającej się w oczy” wadliwości rozstrzygnięcia Sądu

Apelacyjnego w Warszawie, co potwierdza również stanowisko prokuratora zawarte

w odpowiedzi na kasację. Wprawdzie w odrębnym piśmie obrońca zasygnalizował

również wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej

obsady sądu ad quem, niemniej w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego

wskazywane uchybienie nie skutkuje automatycznie zaistnieniem przesłanki z art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k., natomiast zarzuty podniesione w kasacji ukierunkowane

zostały na krytykę kontroli odwoławczej i również nie są na tyle oczywiste, aby na

tym etapie przesądzać o ich zasadności czy niezasadności. Ocena uchybień

wskazywanych przez obrońcę wymaga szczegółowej i pogłębionej analizy akt

sprawy, którą Sąd Najwyższy przeprowadzi w chwili rozpoznania wniesionej kasacji.

Takiej oceny nie można bowiem dokonywać na etapie rozpoznania wniosku o

wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, tj. na przedpolu merytorycznego

rozpoznania kasacji w sytuacji, gdy podniesione zarzuty nie wskazują „na pierwszy

II KK 143/26

4

rzut oka”, a więc bez potrzeby głębszego wnikania w całokształt materiału

dowodowego zawisłej sprawy, na ich niewątpliwą zasadność.

Również drugi ze wskazanych warunków, niezbędnych do uwzględnienia

wniosku o wstrzymanie orzeczenia, nie został spełniony. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego słusznie zwraca się uwagę, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego

orzeczenia nie może znaleźć zastosowania, gdy jako przesłanki wskazywane są

m.in. okoliczności dotyczące sytuacji osobistej strony (np. stan jej zdrowia),

rodzinnej (obowiązek utrzymania rodziny), czy majątkowej (zapewnienie sobie lub

rodzinie środków utrzymania), gdyż tego rodzaju względy mogą być powołane we

wniosku o odroczenie wykonania kary lub udzielenie przerwy w jej odbywaniu (zob.

postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2022 r., III KK 241/22).

Reasumując, należało stwierdzić brak podstaw do uwzględnienia wniosku o

wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Podkreślić należy, iż

przedmiotowa decyzja w żadnej mierze nie przesądza o treści przyszłego

rozstrzygnięcia sądu kasacyjnego. Analiza podstaw oraz motywacji

przedstawionych przez obrońcę dokonywana jest tu w ograniczonym zakresie –

limitowanym jedynie kwestią rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego orzeczenia. Rozstrzygnięcie wniosku złożonego w oparciu o przepis

art. 532 § 1 k.p.k. nie stanowi swoistego prejudykatu w postępowaniu kasacyjnym,

dlatego też w żaden sposób nie rzutuje ono na kierunek przyszłego rozstrzygnięcia

odnośnie do oceny zasadności kasacji. Nie oznacza nawet, iżby procesowo

niedopuszczalne było w przyszłości uznanie zarzutów postawionych w kasacji za

oczywiście zasadne (zob. postanowienie SN z dnia 11 marca 2022 r., III KO 12/22).

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[J.J.]

[r.g.]

II KK 143/26

5