Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za pobicie, sprawa wraca do Sądu Okręgowego

Ł.G. i S.W. stanęli pod zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 158§3 k.k.,

polegającego na tym, że:

- w dniu 8 maja 2022 roku w W. przy ul. [...], działając wspólnie i w

porozumieniu z D.M. wzięli udział w pobiciu M.H. w ten sposób, że szarpali, zadawali

ciosy pięściami i kopali po całym ciele powodując u pokrzywdzonego obrażenia

w postaci podbiegnięć krwawych i wybroczyn krwawych w tkance podskórnej głowy

i błonie śluzowej wargi górnej, podbiegnięć krwawych w mięśniach skroniowych,

otarcia naskórka na głowie, pasm wybroczyn krwawych w skórze twarzy, rany

tłuczonej na prawej ręce, zasinienia prawej kończyny górnej oraz skupiska

wybroczyn krwawych na skórze ręki lewej i zasinień na kończynach dolnych, które

naraziły M.H. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia

skutku określonego w art. 156§1 k.k. lub art. 157§1 k.k., podczas którego D.M. zadał

pokrzywdzonemu sześć ciosów narzędziem ostrokończystym w tułów i kończyny,

powodujące wstrząs krwotoczny skutkujący śmiercią pokrzywdzonego.

W tym samym postępowaniu R.W. stanął pod zarzutem popełnienia

przestępstwa z art. 239§1 k.k., polegającego na tym, że:

- w okresie od nieustalonego dnia, nie wcześniej niż od dnia 8 maja 2022 roku

do dnia 6 czerwca 2023 roku w W. utrudniał postępowanie karne prowadzone w

Prokuraturze Okręgowej w Warszawie za sygn. [...] w ten sposób, że udzielił pomocy

w ukrywaniu podejrzanemu w ww. sprawie i ściganemu listem gończym S.W.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2024r.,

wydanym w sprawie o sygn. akt XII K 194/23, Ł.G. i S.W. zostali uznani za winnych

popełnienia zarzucanych im występków, z tym ustaleniem, że działali wspólnie i w

porozumieniu z ustaloną osobą, i za czyn ten, przy zastosowaniu art. 4§1 k.k.,

wymierzono każdemu z nich kary po 7 lat pozbawienia wolności. Nadto, na podstawie

art. 47§1 k.k. Sąd orzekł od oskarżonych Ł.G. i S.W. na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej nawiązki w kwotach po 10.000

złotych.

II KK 207/26

3

Wskazanym wyrokiem R.W. również został uznany winnym popełnienia

zarzucanego mu czynu, za co, na podstawie art. 239§1 k.k. w zw. z art. 37a§1 k.k.,

wymierzono mu karę 5 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania

nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w

stosunku miesięcznym.

Orzeczenie to zostało zaskarżone apelacjami obrońców Ł.G. i S.W., w których

podniesiono zarzut wystąpienia w sprawie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z

art. 439§1 pkt 2 k.p.k. w związku z zasiadaniem w składzie orzekającym Sądu

Okręgowego sędziego powołanego na urząd w wadliwej procedurze nominacyjnej

przed organem nie spełniającym kryteriów konstytucyjnych wymogów stawianych

Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej KRS), a także zarzuty szeregu naruszeń

procedury karnej, prawa materialnego, poczynienia błędnych ustaleń faktycznych

oraz rażącej niewspółmierności kary.

R.W. wyroku nie skarżył.

Wyrokiem z dnia 1 października 2025r., sygn. akt II AKa 185/24, Sąd

Apelacyjny w Warszawie utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Aktualnie kasacje od ww. orzeczenia wywiedli obrońcy skazanego Ł.G. W

pierwszej z nich podniesiono zarzuty:

1. naruszenia art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k. polegające na

nierozważeniu w sposób należyty zarzutu apelacji, dotyczącego bezwzględnej

przyczyny odwoławczej, tj. art 439§1 pkt 2 k.p.k. polegającego na tym, iż

wyrok Sądu I instancji został wydany przez nienależycie obsadzony Sąd,

albowiem w składzie orzekającym zasiadała sędzia mianowana na swoje

stanowisko sędziowskie w wadliwej procedurze nominacyjnej przed organem

niespełniającym konstytucyjnych wymogów stawianych Krajowej Radzie

Sądownictwa, tj. SSO X. Y.;

2. naruszenia art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k. poprzez nieprawidłowe

rozpoznanie przez Sąd II instancji podniesionych w apelacji obrońcy zarzutów

obrazy przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k. poprzez dowolną, a nie

swobodną ocenę dowodów z zeznań świadków W.B., E.M., D.P., S.B. oraz

V.C. poprzez przyjęcie, iż zeznania ww. świadków są wiarygodne,

II KK 207/26

4

konsekwentne i spójne oraz dokonanie na ich podstawie ustaleń faktycznych,

podczas gdy zeznania ww. świadków są wewnętrznie sprzeczne oraz

sprzeczne z nagraniami z kamer monitoringu, w szczególności w zakresie

udziału Ł.G. w zdarzeniu, co nie znalazło odzwierciedlenia w zakresie wyroku

Sądu I instancji, zaś powyższe naruszenia doprowadziły do błędu w

ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, iż Ł.G. brał czynny udział

w pobiciu M.H. w ten sposób, że szarpał, zadawał ciosy pięściami i kopał po

całym ciele, podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego

jednoznacznie wynika, iż rola Ł.G. ograniczała się do jednokrotnej próby

uderzenia Pokrzywdzonego, a następnie do rozdzielania osób biorących

udział w zdarzeniu oraz zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych

polegającego na błędnym ustaleniu, iż oskarżony akceptował fakt użycia w

trakcie zdarzenia narzędzia ostrokrawędzistego, przy jednoczesnym braku

ustalenia przez Sąd, iż Ł.G. przewidywał lub mógł przewidzieć skutek w

postaci śmierci pokrzywdzonego, podczas gdy w trakcie gdy zdarzenie

przeniosło się pod bramę, Ł.G. nie brał udziału w pobiciu, lecz rozdzielał

uczestników zdarzenia, a tym samym był w tym czasie oddalony od miejsca,

w którym Pokrzywdzony został ugodzony nożem i nie wiedział, że takowe

narzędzie zostało użyte, przez co nie mógł wiedzieć o ekscesie jednego ze

sprawców, zaś w konsekwencji powyższego Sąd I instancji błędnie

zakwalifikował czyn zarzucany oskarżonemu jako czyn z art. 158 § 3 k.k.

podczas gdy nie zachodzą przesłanki do przyjęcia ww. kwalifikacji;

3. naruszenia art. 167 k.p.k. w zw. z art. 2§2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. poprzez

zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze

świadka D.M. oraz dopuszczenia dowodu z akt sprawy zawisłej przed Sądem

Okręgowym w Warszawie, w którym to postępowaniu D.M. występuje w

charakterze oskarżonego, co miało istotne znaczenie dla dokonania

prawidłowej oceny materiału dowodowego, w szczególności dla wyjaśnienia

wszystkich okoliczności sprawy, odtworzenia rzeczywistego przebiegu

zdarzenia, ustalenia dynamiki zajścia, wzajemnego położenia jego

uczestników, zakresu i charakteru działań poszczególnych osób, w tym

rzeczywistej roli Ł.G., skonfrontowania wersji przedstawianych przez

II KK 207/26

5

świadków z relacją bezpośredniego uczestnika zajścia, usunięcia

rozbieżności występujących w zeznaniach świadków co do liczby napastników

oraz sposobu ich działania, wyjaśnienia, czy i w jakim zakresie zachowanie

poszczególnych osób miało charakter aktywnego ataku, a czy polegało na

odpychaniu innych uczestników zdarzenia, przy czym zaniechanie

przeprowadzenia tych dowodów doprowadziło do oparcia ustaleń faktycznych

na materiale niepełnym, niezweryfikowanym z perspektywy osoby, której

zachowanie miało kluczowe znaczenie dla przebiegu i skutków zdarzenia, a

tym samym uniemożliwiło wszechstronne wyjaśnienie sprawy i dokonanie

rzetelnej, zgodnej z zasadą prawdy materialnej oceny odpowiedzialności

poszczególnych oskarżonych;

4. naruszenia art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. art. 457§3 k.p.k. w zw. z art. 424§2

k.p.k., poprzez rażąco nieprawidłowe utrzymanie przez Sąd II instancji

wymierzonej skazanemu przez Sąd I instancji rażąco niewspółmiernej kary

łącznej 7 lat pozbawienia wolności, podczas gdy orzeczona kara nie

uwzględnia należycie dyrektyw szczególnych wymiaru kary określonych

w art. 53 k.k., nie uwzględnia dyrektywy indywidualizacji kary oraz

różnicowania roli współoskarżonych, nie uwzględnia w dostatecznych stopniu

okoliczności łagodzących ustalonych przez Sąd, przez przecenienie

znaczenia okoliczności obciążających.

W drugiej zaś wskazano na obrazę prawa karnego procesowego w postaci:

1. art. 437§2 k.p.k., art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k. w zw. z art. 439§1

pkt 2 k.p.k. poprzez nierzetelne i niepełne rozpoznanie zarzutu polegającego

na nienależytej obsadzie sądu z uwagi na to, iż w referentem sprawy przed

Sądem I instancji był sędzia SSO X. Y., co do którego z uwagi na wadliwy

proces nominacyjny prowadzi do stwierdzenia braku bezstronności i

niezależności sądu, a w konsekwencji do uznania nienależytej obsady sądu

orzekającego w I instancji, co skutkowało nieuzasadnionym utrzymaniem

w mocy wyroku Sądu I instancji,

2. art. 437§2 k.p.k., art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k. w zw. art. 41§1

k.p.k. w zw. z art. 439§1 pkt 2 k.p.k. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP

poprzez nierzetelne i niepełne rozpoznanie zarzutu dot. braku wyłączenia od

II KK 207/26

6

rozpoznania w sprawie w I instancji sędzi SSO X. Y. przez co doszło do

naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust.

1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka

i podstawowych wolności, co skutkowało nieuzasadnionym utrzymaniem

w mocy wyroku Sądu I instancji,

3. art. 437§2 k.p.k., art. 433§2 w zw. z art. 457§3 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 4

k.p.k. poprzez nierzetelne i niepełne rozpoznanie zarzutu dot. rażącej

niewspółmierności kary pozbawienia wolności do stopnia społecznej

szkodliwości czynu zarzucanego oskarżonemu oraz stopnia winy, jak również

do okoliczności zaistniałych w sprawie, w tym właściwości i warunków

osobistych oskarżonego jego postawy i zachowania po popełnieniu czynu,

co skutkowały nieuzasadnionym utrzymaniem w mocy wyroku Sądu I instancji.

Podnosząc tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego

rozpoznania w postępowaniu apelacyjnym.

W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie

wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że podniesione przez obrońców skazanego

zarzuty nienależytej obsady sądu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, tj.

wystąpienia w sprawie bezwzględnej przesłanki odwoławczej, okazały się zasadne.

Jednocześnie, charakter tego uchybienia spowodował, że Sąd Najwyższy ograniczył

rozpoznanie kasacji wyłącznie do nich w trybie art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.

Choć problematyka ta stanowiła przedmiot rozważań Sądu Odwoławczego,

uznać należało, że w omawianej przestrzeni doszło do naruszenia art. 433§2 k.p.k.

Kwestia prawidłowej obsady sądu, w którego składzie zasiadała sędzia SO X.

Y. stanowiła już dwukrotnie przedmiot badania przez Sąd Najwyższy w sprawach o

sygn. akt II KK 206/21 oraz II KK 86/26. Wobec okoliczności, że orzeczenie wydane

w pierwszej z przywołanych spraw zapadło w dniu 14 grudnia 2022r., uznać należało,

że zagadnienie to musiało być znane Sądowi Apelacyjnemu.

II KK 207/26

7

Z argumentacją przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w tej

przestrzeni nie można się zgodzić. O instytucjonalnej bezstronności i niezależności

sędzi X. Y. nie mogą bowiem świadczyć takie okoliczności, jak wieloletni staż

orzeczniczy w sądzie rejonowym, okoliczność, że sprawa dotyczyła „pospolitego

przestępstwa kryminalnego”, czy fakt, że były Minister Sprawiedliwości – Z.Z., czy

sędzia X.1 Y.1 nie pełnili swoich funkcji w momencie rozpoczęcia postępowania

sądowego w sprawie. Zasadnicze znaczenie ma bowiem nie sam fakt awansowania

sędzi X. Y. do Sądu Okręgowego ani powołanie jej na poszczególne funkcje w

określonym przedziale czasu, lecz okoliczności, w jakich do tego doszło.

Sąd Najwyższy w niniejszym składzie prezentuje analogiczne stanowisko jak

zaprezentowane w uzasadnieniach przywołanych powyżej spraw, szczególnie

sprawy II KK 206/21. W uzasadnieniu tego wyroku zauważono między innymi, że:

„Pani sędzia, jeszcze jako sędzia Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego

Warszawy była delegowana przez Ministra Sprawiedliwości do orzekania w Sądzie

Apelacyjnym w Warszawie w okresie od dnia 1 września 2018r. do dnia 28 lutego

2019r. (k – 451). Późniejsze delegacje do orzekania w tym Sądzie były udzielane

przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie”. Choć w tym miejscu należy

zgodzić się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu orzeczenia Sądu Apelacyjnego,

że doszło do tego na podstawie stosownych przepisów ustawy Prawo o ustroju

sądów powszechnych, to jednocześnie umknął już uwadze tego Sądu fakt, że do

nowelizacji przepisów u.s.p. doszło w okresie przeprowadzania szeroko zakrojonej

przez władzę wykonawczą „reformy wymiaru sprawiedliwości”, drastycznie

ograniczającej kompetencje władzy sądowniczej, która w konsekwencji

doprowadziła do głębokiego kryzysu w polskim porządku prawnym, sięgającego

fundamentów funkcjonowania państwa prawnego.

Cytując dalej: „Pani sędzia była również delegowana przez Ministra

Sprawiedliwości do pełnienia czynności w Biurze Krajowej Rady Sądownictwa:

- w okresie od dnia 1 kwietnia 2019r. do dnia 30 września 2019r.

- w okresie od dnia 1 października 2019r. do dnia 21 marca 2020r.

- w okresie od 1 kwietnia 2020r. do dnia 30 września 2020r.

- od dnia 1 października 2020r. na czas nieokreślony

II KK 207/26

8

- w związku z powołaniem do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu

Okręgowego w Warszawie, Minister Sprawiedliwości w dniu 24 lutego 2021r.

utrzymał w mocy decyzję z dnia 10 września 2020r. o delegowaniu sędzi do pełnienia

czynności w Biurze Krajowej Rady Sądownictwa na czas niekreślony.

Pismem z dnia 16 listopada 2021r. Przewodniczący Krajowej Rady

Sądownictwa poinformował Sąd Najwyższy, że w okresie delegacji sędzia X. Y.

wykonywała i wykonuje obowiązki w odrębnej komórce organizacyjnej Biura Krajowej

Rady Sądownictwa – Sekretariacie Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów

Powszechnych. Do jej głównych obowiązków należy sporządzanie projektów

postanowień i pism o charakterze wizytacyjnym, analizowanie zasadności skarg

zawierających wnioski o wszczęcie postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów

oraz związana z tym analiza akt spraw sądowych oraz dokumentacji służbowej.

Warto zauważyć, że organy sądowe wielokrotnie wyrażały negatywne opinie co do

możliwości delegowania sędzi X. Y. do pracy w Biurze KRS, głównie ze względu na

potrzeby orzecznicze i braki kadrowe. Tymczasem w piśmie z dnia 15 kwietnia 2019r.

kierowanym do Szefa Biura Krajowej Rady Sądownictwa, sędzia X.1 Y.1, działając

jako Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, pełniący tę funkcję od

30 maja 2018r., wyraził przekonanie, że skala i charakter czynności wynikłych z

zatrudnienia Pani sędzi w Biurze KRS <nie daje możliwości podołania przez Panią

Sędzię obowiązkom orzeczniczym odpowiadającym wpływowi spraw do referatu w

rozmiarze wyższym niż 25 %. Pani Sędzia X. Y. została obciążona tuż po podjęciu

pracy bardzo złożonymi i czasochłonnymi czynnościami, polegającymi na weryfikacji

wstępnej skarg i wniosków kierowanych do Rzecznika, a wymagających analizy akt

spraw sądowych oraz dokumentacji służbowej. Działania te skutkują koniecznością

obecności Pani Sędzi w siedzibie Rzecznika Dyscyplinarnego każdego niemal dnia

– wyjąwszy wypadki orzekania>.

(…) Dodać jeszcze trzeba, że w okresie pełnienia przez sędziego X.1 Y.1

funkcji Prezesa Sądu Okręgowego w […], sędzia X. Y. powołana została do pełnienia

funkcji rzecznika prasowego ds. karnych, a nadto – dodatkowo – do pełnienia funkcji

rzecznika prasowego ds. rodzinnych i nieletnich w Sądzie Okręgowym w Warszawie”.

Większość wykonywanych funkcji powierzanych było zatem sędzi X. Y. przez

osoby pełniące funkcje w strukturach władzy wykonawczej, czy też pełniące

II KK 207/26

9

obowiązki polegające na prowadzeniu postępowań dyscyplinarnych, a więc

szczególnie zaangażowane we wspomnianą wyżej „reformę sądownictwa”. Bez

znaczenia pozostaje fakt późniejszego jej odwołania z pełnionych funkcji przez te

same osoby.

Zdaniem Sądu Najwyższego już na tej podstawie, w ocenie niezależnego

i obiektywnego obserwatora, powstać mogło uzasadnione wskazanymi powyżej

faktami przeświadczenie, że sędzia zawdzięczająca szybką karierę zawodową oraz

liczne dodatkowe funkcje i stanowiska, łączące się z dodatkową gratyfikacją

finansową, będzie w swojej ocenie ponadprzeciętną miarą związana z władzą

wykonawczą, w stopniu, który przesądza o braku jej bezstronności.

Przyznać ponadto należy rację skarżącemu, wskazującemu, że odwołanie się

przez Sąd Apelacyjny do niepolitycznego charakteru sprawy pozostaje irrelewantne

prawnie oraz że standard sądu bezstronnego i niezależnego nie jest kategorią

stopniowalną w zależności od rodzaju sprawy ani jej społecznego odbioru.

Ponad wszystko powyższe odrębnego podkreślenia wymaga, że jak wynika

z informacji udostępnionych przez Sejm RP, Sędzia X. Y. złożyła w 2022r. podpisy

na listach poparcia: J.D., J.M., M.N., Ł.P., R.P. i S.Z.

Udzielając tak wszechstronnego i zdecydowanie ponadprzeciętnego poparcia

tzw. Krajowej Radzie Sądownictwa w kształcie w jakim ona funkcjonowała po 2018

roku oraz poszczególnym jej członkom, Sędzia X. Y. zademonstrowała pełne

poparcie dla tego niekonstytucyjnego organu i takąż akceptację zmian związaną z

bezprawnym ograniczeniem suwerenności władzy sądowniczej przez politycznie

motywowanych przedstawicieli władzy wykonawczej.

Podsumowując powyższe wywody przyjąć należy, że Sąd z udziałem sędzi X.

Y. nie był należycie obsadzony w rozumieniu art. 439§1 pkt 2 k.p.k., gdyż nie spełnia

ona nawet minimalnego standardu instytucjonalnej bezstronności i niezależności

wymaganych przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji

Praw Człowieka i art. 47 Karty Praw Podstawowych.

W związku ze stwierdzeniem zachodzenia tej bezwzględnej przesłanki

odwoławczej i to na etapie postępowania przed sądem I instancji, wyrok Sądu

Apelacyjnego, a także utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie,

należało uchylić wobec Ł.G.

II KK 207/26

10

Jednocześnie, dostrzegając, że te same względy, co omówione wyżej,

odnoszą się również do skazanego w tej samej sprawie S.W. na podstawie art. 435

k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. należało uchylić zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim

w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie i co do tego skazanego oraz

przekazać sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w

postępowaniu I-instancyjnym.

Sąd Najwyższy nie miał natomiast, z tych powodów, możliwości wzruszenia

wyroku wobec R.W., który nie zaskarżył wyroków zapadłych co do niego, nie tylko

kasacją, ale również apelacją.

Zważywszy na przyczynę uchylenia zaskarżonego wyroku przedwczesne

byłoby ocenianie przez Sąd Najwyższy zasadności pozostałych zarzutów

podniesionych w kasacji. Będą one musiały stać się przedmiotem oceny

w ponowionym postępowaniu prowadzonym przez prawidłowo obsadzony Sąd

Okręgowy.

Procedując powtórnie Sąd ten winien rozpoznać sprawę w składzie nie

rodzącym wątpliwości co do jego niezależności, niezawisłości i bezstronności, a więc

w składzie spełniającym wymóg „sądu ustanowionego ustawą”.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na

wstępie.

Jerzy Grubba

Piotr Mirek

Paweł Wiliński

[WB]

[r.g.]