Sąd Najwyższy nie wstrzymał wykonania kary mimo kasacji o obsadę sądu

W kasacji, wniesionej przez obrońcę na rzecz skazanego A. T. , od wyroku

Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 15 października 2025 r.,

sygn. akt VI Ka 868/25, utrzymującego w mocy wyrok łączny Sądu Rejonowego w

Otwocku z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt II K 824/23, podniesiono zarzut

wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w

postaci nienależytej obsady Sądu II instancji. Skazany A. T. złożył wniosek (data

wpływu do SN - 30.06.2026 r.), w trybie art. 532 § 1 k.p.k., o wstrzymanie

II KK 209/26

2

wykonania zaskarżonego wyroku - do czasu rozpoznania kasacji. W uzasadnieniu

stanowiska wnioskodawca wskazał generalnie, że w warunkach izolacji nie ma

„należytej opieki medycznej” i „czasowe opuszczenie zakładu karnego mogłoby

poprawić jego zdrowie”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek złożony przez skazanego A. T. nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 532 § 1 k.p.k., w razie

wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego

orzeczenia, jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia

kasacji. Instytucja wstrzymania wykonania wyroku ma niewątpliwie charakter

wyjątkowy, wprowadza bowiem odstępstwo od zasady niezwłocznej wykonalności

prawomocnych orzeczeń (vide art. 9 k.k.w.), a wobec tego nie podlega wykładni

rozszerzającej, zaś sama czynność procesowa wniesienia kasacji, nie stanowi

dostatecznej podstawy do zastosowania tej szczególnej instytucji. Łączy się to

bowiem z faktem, że kasacja przysługuje od prawomocnego wyroku, a więc

orzeczenia objętego prawnym domniemaniem prawidłowości zawartych w nim

rozstrzygnięć. Wprawdzie przepis art. 532 § 1 k.p.k. nie formułuje przesłanek

przemawiających za podjęciem takiej decyzji, jednakże w orzecznictwie

prezentowane jest utrwalone stanowisko, że zastosowanie instytucji wstrzymania

wykonania orzeczenia, winno być uzasadnione szczególnymi i jednoznacznymi w

swej wymowie okolicznościami prowadzącymi do wniosku, że wykonanie

orzeczenia, przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej spowodowałoby dla skazanego

wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie nieodwracalne skutki. Do owych szczególnych

okoliczności należy zaliczyć rangę i charakter postawionych zarzutów kasacyjnych i

ich widoczną już prima facie zasadność, a w związku z tym wysokie

prawdopodobieństwo uwzględnienia wniesionej skargi, gdyż w takiej sytuacji

wykonanie orzeczenia przed rozpoznaniem kasacji, zwłaszcza w zakresie kary,

spowodowałoby dla skazanego zbyt poważne i nieodwracalne następstwa. Tego

rodzaju skutki mogą zaistnieć wówczas, gdy już pobieżna analiza wniesionej

kasacji świadczy o jej zasadności, a tym samym o konieczności uchylenia

zaskarżonego nią wyroku.

II KK 209/26

3

W świetle powyższych uwarunkowań, dokonując wstępnej kontroli kasacji

wniesionej na rzecz A. T. i nie przesądzając oczywiście ostatecznego

rozstrzygnięcia sprawy, które nastąpi po merytorycznym rozpoznaniu tej skargi,

Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uznania, że w sprawie zaistniały przesłanki

do zastosowania wyjątkowej instytucji z art. 532 § 1 k.p.k. Zresztą to wnioskodawca

powinien odrębnie, w powiązaniu z formułowanymi w kasacji zarzutami przedstawić

dodatkową argumentację i wykazać właśnie szczególnymi oraz jednoznacznymi w

swej wymowie okolicznościami, wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia

podniesionych zarzutów, a tym samym i nieodwracalnych skutków wykonania już

obecnie prawomocnie orzeczonej kary. Tymczasem w przedmiotowej sprawie

wskazanym wymogom nie sprostano, skoro skazany, poza zgłoszeniem

przedmiotowego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku (na

podstawie art. 532 § 1 k.p.k.), nie ujawnił owych szczególnych i jednoznacznych w

swej wymowie okoliczności wskazujących, że wykonanie kary przed rozpoznaniem

wniesionej skargi, spowodowałoby dla niego wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie

nieodwracalne skutki.

Ranga afirmowanego w kasacji zarzutu jest niewątpliwie wysoka. Rzecz

jednak w tym, że podobnie jak i przy innych uchybieniach, także i w odniesieniu do

naruszeń wskazujących na wystąpienie przesłanek z art. 439 § 1 k.p.k., zauważyć

należy, iż dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania prawomocnego

wyroku, prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji (konkretnego zarzutu)

musiałoby mieć charakter oczywistości (zob. postanowienia SN: z 15 maja 2024 r.,

I KK 125/24; z 4 lutego 2025 r., V KK 593/24; z 13 marca 2026 r., I KK 379/25; z 25

czerwca 2026 r., II KK 262/26). Tymczasem taka sytuacja w niniejszej sprawie nie

zaistniała, zaś kwestia ewentualnego wystąpienia bezwzględnej podstawy

odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wymaga przeprowadzenia wnikliwej analizy

nie tylko akt sprawy, ale także pogłębionych rozważań prawnych i faktycznych w

zakresie zarzucanej niewłaściwej obsady Sądu odwoławczego. Rzecz jasna takiej

gruntownej oceny nie można dokonywać na przedpolu merytorycznego

rozpoznania niniejszej kasacji, w sytuacji, gdy omawiana skarga nie podnosi tego

rodzaju argumentów, które w sposób wręcz oczywisty, a więc bez potrzeby

głębszego wnikania w całokształt materiału aktowego sprawy, wskazywałyby na

II KK 209/26

4

niebudzącą wątpliwości ich zasadność, a zatem już prima facie przekonywałyby o

dużym prawdopodobieństwie uwzględnienia kasacji.

Dostrzec także należy, że w pisemnej odpowiedzi na kasację obrońcy,

prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Nadto, w doktrynie oraz orzecznictwie od dawna podkreśla się, że instytucja

wstrzymania wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia nie może znaleźć

zastosowania, gdy jako przesłanki (jak w przedmiotowej sprawie) wskazywane są

okoliczności dotyczące sytuacji osobistej strony (np. stan jej zdrowia), rodzinnej,

czy majątkowej, gdyż te okoliczności mogą być bowiem powołane we wniosku o

odroczenie wykonania kary lub zarządzenie przerwy w jej odbywaniu (zob. D.

Świecki [red.], Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany,

LEX/el. 2026, art. 532, teza 8; postanowienia SN: 2 kwietnia 2004 r., V KK 70/04,

OSNwSK 2004/1, poz.681; z 21 czerwca 2022 r., III KK 241/22; z 14 lutego 2025 r.,

IV KK 520/24; z 16 lipca 2025 r., II KK 536/24; z 30 lipca 2025 r., V KK 283/25; z 21

października 2025 r., V KK 439/25). Nie negując zatem trudnej sytuacji osobistej A.

T. należy podnieść, że akcentowane we wniosku przesłanki, dotyczące stanu

zdrowia skazanego, mogą być wzięte pod uwagę w razie skorzystania z instytucji

prawa karnego wykonawczego, jaką jest odroczenie wykonania kary, bądź przerwa

w jej odbywaniu.

W tym stanie rzeczy, nie przesądzając w żadnym stopniu przyszłego

rozstrzygnięcia, które zapadnie po merytorycznym rozpoznaniu kasacji, Sąd

Najwyższy doszedł do przekonania, że na obecnym etapie postępowania brak jest

wystarczających podstaw przemawiających za uwzględnieniem wniosku skazanego

i zastosowania nadzwyczajnej instytucji przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k.

Niezależnie od decyzji odmownej na obecnym etapie postępowania, Sąd

Najwyższy wystąpił do administracji właściwej jednostki penitencjarnej z

zapytaniem o aktualny stan zdrowia skazanego. W obecnej chwili Sąd Najwyższy

nie dysponuję bowiem żadną informacją, by stan zdrowia skazanego A. T.

sprzeciwiał się odbywaniu przez niego kary. W zależności od uzyskanej odpowiedzi

zostaną podjęte stosowne czynności w sprawie.

Mając powyższe względy na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

II KK 209/26

5

[J.J.]

[a.ł]