Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego z kasacji

Pismem z 1 sierpnia 2026 r. pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej R.G.,

powołując się na przepisy art. 41 § 1 k.p.k., wniosła o wyłączenie SSN M.S. od

rozpoznania sprawy kasacyjnej II KK 222/26. Wnioskodawczyni wskazała, że

zachodzi po stronie tego sędziego niewzruszalne domniemanie braku

instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności uzasadniona wątpliwość

co do bezstronności. Jako powód rzeczonej wątpliwości wnioskodawczyni wskazała

fakt powołania sędziego na urząd SSN na podstawie rekomendacji Krajowej Rady

Sądownictwa, ukształtowanej na postawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018

r. poz. 3).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

II KK 222/26

2

Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy w tym składzie nie podziela

stanowiska, iż udział w rozpoznaniu sprawy sędziego Sądu Najwyższego, który na

ten urząd został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), wywołuje sam

przez się i w każdym przypadku stan nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k. W tym miejscu odwołać się należy do wiążącego charakteru wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. sygn. akt U 2/20, w którym

jednoznacznie wykluczył objęcie zakresem tego przepisu wskazanych okoliczności

powołania sędziego na urząd, uznając uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r.

w sprawie BSA I-4110-1/20, za niezgodną z Konstytucją RP (OTK ZU A/2020 poz.

61) z uwagi na jej prawotwórczy charakter.

Na uwadze należy mieć również treść wyroków Trybunału Konstytucyjnego

z 21 listopada 2021 r. w sprawie K 6/21 i z 10 marca 2022 r. w sprawie K 7/21,

zakazujących wykorzystywanie art. 6 ust. 1 EKPCz jako przesłanki ustalenia

standardu prawa do sądu, a co za tym idzie kontroli prawidłowości przebiegu

procedury nominacyjnej i jej wpływu na skuteczność powołania, a zatem oceny

wykonywania przez Prezydenta RP prerogatywy konstytucyjnej z art. 179 w związku

z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP (K 7/21). W konsekwencji wykluczających

kwestionowanie samego votum sędziowskiego nawet w części, które stanowi

nieodłączny element wykonywania władzy sędziowskiej (zob. wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r. w sprawie P 22/19).

Zważywszy na treść powyższych wyroków Trybunału Konstytucyjnego trzeba

podkreślić, iż art. 8 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Konstytucja jest najwyższym

prawem Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia

Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne,

Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie, nie był zatem związany uchwałą

składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, a tym bardziej

sądów międzynarodowych, zwłaszcza Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, nie

II KK 222/26

3

tylko ze względu na ich deklaratoryjny charakter, ale przede wszystkim na

charakteryzujący system prawa civil law brak precedensów i obowiązek stosowania

norm prawa stanowionego, stosownie do art. 7 Konstytucji RP. Treść normy art. 41

§ 1 k.p.k. wymaga zaś, aby wątpliwości co do bezstronności sędziego były

uzasadnione, w związku z tym tego rodzaju okoliczności muszą być wykazane

konkretnymi, nawiązującymi do realiów tej właśnie, indywidualnej sprawy,

argumentami. Przepis art. 41 § 1 k.p.k. stanowi bowiem jednoznacznie, że sędzia

ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Takich

argumentów rzeczony wniosek nie zawiera. Tymczasem brak jest również podstaw

do twierdzenia, że sam fakt, iż sędzia Sądu Najwyższego został powołany

w kwestionowanej we wniosku procedurze rodzi uzasadnione wątpliwości co do

bezstronności sędziego.

Niezależnie od powyższego, przypomnieć również należy, iż nawet

w przywołanej derogowanej uchwale Sądu Najwyższego, w myśl przedstawionej w

niej wykładni tego przepisu, warunkiem skuteczności takiego zarzutu było wykazanie,

iż wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do

naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności. Wniosek nie mógł zatem okazać się skuteczny, gdyż jego autor nie

wskazał na istnienie okoliczności uzasadniających wątpliwości, że proces powołania

wymienionego wyżej sędziego prowadził in concreto do naruszenia konstytucyjnego

i konwencyjnego standardu niezawisłości i bezstronności sądu. W szczególności,

by okoliczności powołania albo osoby trzecie miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Podkreślić nadto wypada, iż status sędziego ma charakter jednorodny i nie

podlega różnicowaniu w żadnym aspekcie, chociażby dlatego, że pochodzi z tego

samego źródła, powołania na urząd przez Prezydenta RP, który powołując go na

urząd - inaczej nadając prawo jurysdykcji, zapewnia mu niezbędną demokratyczną

legitymizację oraz legitymizację całej władzy sądowniczej. To nadanie tytułu do

wykonywania władzy sądowniczej ucieleśnia prawo wskazanej osoby do

wykonywania władzy sądowniczej i kreuje nierozerwalną łączność każdego

II KK 222/26

4

powołanego sędziego z Rzecząpospolitą. Ten «stosunek kreacyjny», ma swe źródło

w prawie konstytucyjnym (P. Czarny, Realizacja konstytucyjnych kompetencji

Prezydenta RP w odniesieniu do sądów i Krajowej Rady Sądownictwa. Uprawnienia

kreacyjne Prezydenta wobec sądów, [w:] M. Grzybowski (red.), System rządów

Rzeczypospolitej Polskiej. Założenia konstytucyjne a praktyka ustrojowa, Warszawa

2006). Dlatego wskazany warunek odnosi się w równej mierze do sędziów sądów

powszechnych, wojskowych, administracyjnych i sędziów Sądu Najwyższego.

Zważywszy powyższe, zwłaszcza treść art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, stwierdzić

zasadnie należy, iż argumentacja oparta na tezie, że sąd z udziałem sędziów

powołanych w kwestionowanym trybie nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy

i nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, nie mogła zostać uznana za

trafną. Z tych względów wniosek obrońcy skazanego był niedopuszczalny z mocy

ustawy, co obligowało Sąd Najwyższy do pozostawienia go bez rozpoznania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[WB]

[a.ł]