Sędzia SN powołany z wniosku nowej KRS wyłączony z kasacji w sprawie karnej

Obrońcy skazanego S.T. wnieśli, w złożonych odrębnie wnioskach, o

wyłączenie sędziego A.B. od udziału w sprawie II KK 240/25.

W uzasadnieniu podniesiono konieczność przeciwdziałania wystąpieniu w

sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady sądu,

a to z uwagi na orzekanie w sprawie sędziego powołanego na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Podnosząc tę okoliczność,

obrońcy odwołali się do dotyczącego tej kwestii orzecznictwa Sądu Najwyższego –

a w szczególności uchwały połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-

1/2020 oraz uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22.

II KK 240/25

2

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wnioski są zasadne. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu,

jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Mając w polu widzenia

okoliczności podniesione we wnioskach stwierdzić trzeba, że sytuacja taka

zaistniała w niniejszej sprawie. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się bowiem, że wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki

sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej

sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. Oznacza to, że wykładnia ta powinna

umożliwiać także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do

naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45

ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Podkreśla się też, iż w sytuacji wystąpienia

ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji

wyłączenia sędziego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 marca

2024 r., IV KK 566/23; z dnia 5 marca 2024 r., III KK 437/23; z dnia 8 czerwca 2022

r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r., V

KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r.,

III KK 339/22).

Nie budzi wątpliwości, że sędzia A.B. na stanowisko sędziego Sądu

Najwyższego został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

określonym przywołaną wcześniej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

Na wadliwość procedury nominacyjnej prowadzonej na podstawie

znowelizowanej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa wielokrotnie wskazywano

w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości UE oraz

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w tym w wymienionej we wnioskach

obrońców uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/20, z której wynika, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba

powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

II KK 240/25

3

Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Podzielając pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, zauważyć trzeba, że „zgodnie z wyrokiem ETPC z dnia 22 lipca 2021

r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym

standard «niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą» w rozumieniu

art. 6 ust. 1 EKPC, udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego

organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą

z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i

ustawodawczej) powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak

powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i

bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC” (tak

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2024 r., III KK 568/23; zob.

też np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 marca 2024 r., III KK 437/23; z

dnia 21 lutego 2024 r., II KK 393/23; z dnia 4 października 2023 r., II KK 483/22).

Skoro zatem strona, kierując się powyższym, dostrzega wady w procedurze

powołania sędziego objętego wnioskami o wyłączenie na urząd sędziego Sądu

Najwyższego, które mogą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC,

a w konsekwencji również ryzyko uznania w przyszłości, że w jej sprawie wystąpiło

uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej ze względu na

nieprawidłową obsadę sądu, należało uznać złożone wnioski o wyłączenie

sędziego za zasadne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]