Zniszczona teczka pracy nie przesądziła o lustracji. SN oddalił kasację J. K.

II KK 3/26

2

Sąd Okręgowy w Lublinie, wyrokiem z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt IV K

402/24, po rozpoznaniu wniosku prokuratora Oddziałowego Biura Lustracyjnego

Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie, stwierdził, że J. K., syn F. i G., urodzony

[...] 1966 r. w D., złożył w dniu 25 lutego 2008 r. w R. niezgodne z prawdą

oświadczenie lustracyjne. Na podstawie przepisów ustawy o ujawnianiu informacji o

dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990, Sąd orzekł

wobec lustrowanego utratę prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senatu i

Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach organów jednostek samorządu

terytorialnego na okres 3 lat, a także zakaz pełnienia funkcji publicznych, o których

mowa w art. 4 pkt 2–57 i 61 przywołanej ustawy, na okres 3 lat.

Powyższe orzeczenie zaskarżył obrońca lustrowanego. Sąd Apelacyjny w

Lublinie, wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2025 r., sygn. akt II AKa 166/25, utrzymał w

mocy zaskarżone orzeczenie Sądu Okręgowego w Lublinie.

Kasację od wyroku sądu odwoławczego wywiódł obrońca J. K., zaskarżając

orzeczenie w całości na korzyść lustrowanego. Autor kasacji, powołując się na

przepisy art. 523 § 1 k.p.k. oraz art. 526 § 1 k.p.k., zarzucił wyrokowi rażące

naruszenie przepisów prawa procesowego, mogące mieć wpływ na treść

orzeczenia, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez

przeprowadzenie nierzetelnej kontroli odwoławczej, w tym niepełne rozważenie

zarzutów, w szczególności zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. i art. 3a ust. 1 zgłoszonych w

środku odwoławczym złożonym przez obrońcę, co potwierdza pisemne

uzasadnienie sądu odwoławczego sporządzone niezgodnie z wymogami art. 457

k.p.k. Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w Lublinie oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Okręgowego

w Lublinie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej

instancji.

W odpowiedzi na kasację Prokurator Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN

w Lublinie wniósł o jej oddalenie na posiedzeniu jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja obrońcy J. K. okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co

skutkowało jej oddaleniem na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

II KK 3/26

3

Przede wszystkim należy przypomnieć, że kasacja jest nadzwyczajnym

środkiem zaskarżenia, którego cel i ramy ściśle określa ustawa procesowa.

Zgodnie z art. 519 k.p.k., kasację można wnieść wyłącznie od prawomocnego

wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie, a jej podstawą, stosownie

do brzmienia art. 523 § 1 k.p.k., mogą być jedynie uchybienia wymienione w art.

439 k.p.k. lub inne rażące naruszenia prawa, które mogły mieć istotny wpływ na

treść orzeczenia. Kluczowe dla zrozumienia istoty tego środka jest to, że kasacja

nie pełni roli kolejnej instancji odwoławczej, pozwalającej na ponowne,

merytoryczne kwestionowanie ustaleń faktycznych czy sposobu oceny dowodów

dokonanego przez sądy powszechne. Taka próba, podejmowana pod pretekstem

stawiania zarzutów procesowych, jest niedopuszczalna, gdyż sprowadzałaby

postępowanie przed Sądem Najwyższym do roli "trzeciej instancji", co stoi w

wyraźnej sprzeczności z jej prawną naturą i funkcją. Jak wielokrotnie podkreślano w

utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, niedopuszczalna jest na etapie

postępowania kasacyjnego kontrola zasadności poczynionych ustaleń faktycznych,

kontestowanych wprost lub też pod pozorem zarzutu naruszenia prawa

procesowego.

Analiza zarzutów sformułowanych przez obrońcę prowadzi do wniosku, że

pomimo powołania się na obrazę art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k.,

skarżący w rzeczywistości dąży do zakwestionowania ustaleń faktycznych

dotyczących współpracy lustrowanego z organami bezpieczeństwa państwa, a

konkretnie faktu podjęcia tej współpracy i realizacji zadań operacyjnych. Autor

kasacji skoncentrował się na podważaniu wiarygodności zeznań świadka K. B.,

oficera WSW, w zakresie okoliczności wypłaty lustrowanemu kwoty 2000 zł,

podnosząc, iż zeznania te mają charakter subiektywny i nie znajdują potwierdzenia

w "materiałach twardych", takich jak teczka pracy, która uległa zniszczeniu. Tak

sformułowana argumentacja stanowi klasyczny przykład polemiki z oceną

dowodów, która została już prawomocnie zweryfikowana w toku kontroli

instancyjnej. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do tego, aby dokonywać ponownej

analizy dowodów, które były przeprowadzane i oceniane bezpośrednio przed

Sądem Okręgowym, a następnie poddane rzetelnej kontroli Sądu Apelacyjnego.

Weryfikacja tego, czy dany świadek był "subiektywnie zainteresowany" określoną

II KK 3/26

4

wersją zdarzeń, należy do sfery swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.), a ta – o

ile nie jest rażąco nielogiczna lub sprzeczna z zasadami wiedzy – pozostaje poza

zakresem kontroli kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutu nierzetelnej kontroli odwoławczej, należy

stwierdzić, iż jest on całkowicie chybiony. Sąd Apelacyjny w Lublinie odniósł się do

zarzutów apelacji w sposób wymagany przez art. 457 § 3 k.p.k., wskazując powody,

dla których uznał ustalenia sądu pierwszej instancji za trafne. Okoliczność, że Sąd

odwoławczy nie podzielił argumentacji obrońcy co do braku dowodów materialnych,

nie oznacza naruszenia przepisów postępowania. W procesie lustracyjnym,

podobnie jak w każdym innym procesie karnym, brak dokumentacji archiwalnej (np.

z powodu jej zniszczenia) nie uniemożliwia czynienia ustaleń faktycznych na

podstawie innych dowodów, w tym zeznań świadków, o ile ich ocena pozostaje pod

ochroną art. 7 k.p.k.

Skarżący nie wykazał, aby kontrola ta była dotknięta rażącą wadą; w istocie

ograniczył się do powtórzenia argumentacji przedstawionej uprzednio w apelacji, co

w postępowaniu przed Sądem Najwyższym musi być uznane za nieskuteczne.

Kasacja nie może być powieleniem apelacji skierowanym do innego adresata.

Brak merytorycznej argumentacji wykraczającej poza sferę faktów i

dowodów sprawia, że nadzwyczajny środek zaskarżenia w niniejszej sprawie nie

spełnił minimalnych wymogów pozwalających na uznanie go za zasadny.

[J.J.]

[r.g.]