Wniosek o wyłączenie sędzi SN powołanej przez nową KRS nieuwzględniony

Pismem z dnia 24 marca 2025 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego),

pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych – A.S. i R.K., na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.

w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., „względnie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.”, wniósł o wyłączenie

SSN M.B. od rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygn. akt II KK 362/24. W

uzasadnieniu tego wniosku podniesiono, że Sędzia M. B. została powołana na

urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. i w

związku z tym udział SSN M.B. w rozpoznaniu kasacji, w której podniesiono zarzut

II KK 362/24

2

w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k., powodowałby konieczność zajęcia stanowiska odnośnie do okoliczności,

która bezpośrednio dotyczy SSN M.B. i jej procedury nominacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych o wyłączenie SSN M.B. nie

podlegał uwzględnieniu.

Z lektury uzasadnienia wniosku o wyłączenie wynika, że jego autor jako

podstawę żądania wyłączenia Sędzi M.B. wskazał okoliczność jej powołania na

urząd sędziego w procedurze nominacyjnej przeprowadzonej przed Krajową Radą

Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., podnosząc przy tym,

że okoliczność ta może rodzić wątpliwości co do zachowania standardów

niezawisłości i bezstronności przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, zwłaszcza

że analogiczny zarzut dotyczący wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej

określonej w art. 439 §1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu, został

podniesiony również w kasacji.

Przede wszystkim podnieść należy, że okoliczności dotyczące powołania na

urząd sędziego nie wchodzą w zakres stosowania art. 41 § 1 k.p.k., wskazanego

przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych w podstawie żądania wyłączenia. W

wyroku z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19 Trybunał Konstytucyjny uznał

bowiem, że „[a]rt. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. -

Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), stosowany odpowiednio

na podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.

U. z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o

wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której

wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020

r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej”. Z powyższych względów wniosek o wyłączenie

sędziego, w którym na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.

kwestionuje się niezawisłości i bezstronności sędziego tylko z powodu jego

II KK 362/24

3

powołania na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest niedopuszczalny z

mocy ustawy (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2024 r.,

I KO 52/23 i wiele innych).

Jednocześnie nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że zgodnie z art.

190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc

powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W doktrynie dominuje pogląd, że moc

powszechnie obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego powoduje, iż

wszystkie inne organy władzy publicznej, również organy władzy sądowniczej, mają

obowiązek przestrzegania i stosowania tych orzeczeń. W świetle powyższego

stwierdzić należy, że brak jest normatywnych podstaw do podważania

konstytucyjnego umocowania Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. oraz jej uprawnień do

wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, a także kwestionowania

ważności i skuteczności powołań sędziowskich dokonanych przez Prezydenta RP

w ramach przysługującej mu wyłącznej i nie podlegającej weryfikacji prerogatywy,

na podstawie rekomendacji udzielonej przez ten organ (zob. m.in.: postanowienie

TK z dnia 3 czerwca 2008 r., Kpt 1/08; wyrok TK z dnia 25 czerwca 2012 r., K 18/09;

wyrok TK z dnia 11 września 2017 r., K 10/17, OTK-A 2017, poz. 64).

Zauważyć również należy, że ponoszona przez wnioskodawcę rzekoma

wadliwość procedury nominacyjnej, w ramach której powołano SSN M.B. na urząd

sędziego Sądu Najwyższego, nie stanowi kodeksowej przesłanki wyłączenia

sędziego i nie może być weryfikowana w trybie art. 40 k.p.k. Poza tym zgodnie z

regułą nemo iudex in propria causa wyrażoną w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., sędzia nie

może orzekać w sprawie, jeśli sprawa dotyczy go bezpośrednio, co należy

interpretować w ten sposób, iż jest on osobiście, z uwagi na własny interes prawny,

zainteresowany jej wynikiem (zob. P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, KPK.

Komentarz, t. I, s. 240, Warszawa 2004). W świetle powyższego, zauważyć należy,

że w sprawie będącej przedmiotem wniosku nie zachodzi relacja, o której mowa w

art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., bowiem zarzut dotyczący wystąpienia bezwzględnej

przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady Sądu Apelacyjnego w

Warszawie nie dotyczy bezpośrednio SSN M.B. Co więcej, rozstrzygnięcie w tym

II KK 362/24

4

przedmiocie przez SSN M.B. w żadnej mierze nie wywiera wpływu na zakres Jej

uprawnień lub obowiązków prawnych. Słuszna jest zatem konstatacja, że Sędzia

M.B. nie ma własnego interesu w tym, jak ta sprawa zostanie rozstrzygnięta,

ponieważ nie dotyczy Jej w sposób bezpośredni, a jej wynik nie może wpłynąć w

jakikolwiek sposób na Jej prawa lub obowiązki.

Dodać też należy, że skoro art. 41 k.p.k. nie obejmuje swoim zakresem

badania okoliczności związanych z powołaniem na urząd sędziego, to tym samym

zarzut orzekania przez sędziego we własnej sprawie (zakaz nemo iudex in causa

sua) pozostaje na gruncie tego przepisu zupełnie bezprzedmiotowy.

Poza tym pozbawione podstaw prawnych jest sformułowanie w pkt 2

wniosku o wyłączenie od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN M.B. od

rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygn. akt II KK 362/24, wszystkich Sędziów Sądu

Najwyższego powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r., w tym kilku Sędziów wskazanych imiennie. Zauważyć

należy, że tak określony wniosek „na przyszłość” (in abstracto) nie spełnia

wymagań formalnych określonych przepisami procedury karnej, zwłaszcza że

część motywacyjna wniosku ograniczona została jedynie do stwierdzenia rzekomej

wadliwości procedury nominacyjnej Sędziów Sądu Najwyższego oraz kwestii

dotyczącej orzekania we własnej sprawie. Jednocześnie zauważyć należy, że

dotychczas złożono w sprawie kilka wniosków o wyłączenie sędziego

wyznaczonego do rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN M.B., powodując

niekończący się „łańcuch wyłączeń” i jednocześnie paraliż postępowania

wywołanego wniesioną w sprawie kasacją. Jest to sytuacja nie do zaakceptowania,

w szczególności w kontekście wcześniej zaprezentowanych rozważań.

W końcowych uwagach warto odnotować, że odwoływanie się przez

wnioskodawcę do rozstrzygnięć zapadłych w innych sprawach nie może odnieść

zamierzonego skutku, albowiem – zgodnie z zasadą samodzielności jurysdykcyjnej

wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.k. – sąd każdorazowo dokonuje samodzielnej i

autonomicznej oceny przesłanek wyłączenia sędziego w realiach konkretnej sprawy.

Nie ulega zatem wątpliwości, że powyższa zasada znajduje zastosowanie także na

gruncie przedmiotowego wniosku.

II KK 362/24

5

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w

postanowieniu.

[WB]

[a.ł]