Kasacja o zadośćuczynienie za niesłuszny areszt oddalona, 200 tys. zł zostaje

Sąd Okręgowy w Lublinie, wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV Ko 1082/21, po

rozpoznaniu sprawy z wniosku O. F. o zadośćuczynienie i odszkodowanie wynikłe z niewątpliwie

niesłusznego tymczasowego aresztowania w sprawie o sygn. akt IV K 334/19, zasądził od Skarbu

Państwa na rzecz wnioskodawcy kwotę 400 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę za

okres od 21 czerwca 2018 r. do 2 marca 2020 r., oddalając wniosek w pozostałej części.

II KK 389/25

2

Powyższy wyrok został zaskarżony apelacjami pełnomocnika wnioskodawcy,

prokuratora oraz pełnomocnika reprezentanta Skarbu Państwa – Prezesa Sądu

Okręgowego w Lublinie. Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 19 marca

2025 r., sygn. akt II AKa 470/23, zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że

kwotę zasądzonego zadośćuczynienia obniżył do 200 000 zł wraz z ustawowymi

odsetkami, utrzymując wyrok w mocy w pozostałym zakresie.

Kasację od wyroku sądu odwoławczego wywiódł pełnomocnik

wnioskodawcy, zaskarżając go na korzyść O. F. w części nieuwzględniającej

żądania zadośćuczynienia ponad kwotę 200 000 zł oraz w zakresie odmowy

zasądzenia odszkodowania. Skarżący zarzucił wyrokowi rażące naruszenie

przepisów prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a

mianowicie art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 445 §

1 k.c. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny okoliczności związanych z

niesłusznym pozbawieniem wolności i nienależytym uwzględnieniem

kompensacyjnego charakteru zadośćuczynienia.

Pełnomocnik podniósł, że Sąd Apelacyjny nieprawidłowo odniósł się do

uwarunkowań społeczno-ekonomicznych Ukrainy i Polski, co skutkowało

zasądzeniem kwoty rażąco niskiej. Zarzucił również wadliwą ocenę dowodów, w

tym zeznań wnioskodawcy i świadków (I. S. , O. R. i O. O. ) oraz dokumentacji

psychologicznej i akt sprawy o pobicie wnioskodawcy w areszcie, które

potwierdzały traumę, depresję i straty finansowe wnioskodawcy.

Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 §

3 k.p.k. poprzez brak rzetelnej kontroli instancyjnej i posłużenie się lakoniczną

argumentacją, a także naruszenie art. 322 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie

przy ustalaniu wysokości szkody materialnej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazanie

sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu apelacyjnym.

W pisemnych odpowiedziach na kasację zarówno Prokurator Okręgowy w

Lublinie, jak i reprezentant Skarbu Państwa – Prezes Sądu Apelacyjnego w

Lublinie, wnieśli o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

II KK 389/25

3

Kasacja pełnomocnika wnioskodawcy O. F. jest bezzasadna w stopniu

oczywistym, co skutkowało jej oddaleniem na posiedzeniu bez udziału stron w

trybie art. 535 § 3 k.p.k. Lektura nadzwyczajnego środka zaskarżenia oraz analiza

akt sprawy prowadzą do wniosku, że podniesione w niej zarzuty stanowią w istocie

niedopuszczalną próbę zainicjowania trzeciej instancji merytorycznej, nakierowanej

na ponowną ocenę materiału dowodowego oraz zakwestionowanie wysokości

przyznanego zadośćuczynienia, co wykracza poza ustawowe ramy kontroli

kasacyjnej.

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że w toku postępowania kasacyjnego nie

dokonuje się ponownej weryfikacji ustaleń faktycznych ani poprawności oceny

dowodów (art. 7 k.p.k.), a kontrola w zakresie wysokości zasądzonego

zadośćuczynienia jest dopuszczalna jedynie wtedy, gdy kwota ta jest rażąco

nienależyta – tj. w sposób oczywisty nieodpowiednia do rozmiaru doznanej

krzywdy. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny w Warszawie, modyfikując

orzeczenie Sądu pierwszej instancji, dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich

kryteriów miarkowania zadośćuczynienia, o których mowa w art. 445 § 1 k.c.

Argumentacja skarżącego, jakoby Sąd odwoławczy pominął traumatyczne

okoliczności zatrzymania, pobicie wnioskodawcy w areszcie (potwierdzone

wyrokiem wobec innego osadzonego) czy załamanie psychiczne O. F. , nie

znajduje potwierdzenia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd

Apelacyjny dostrzegł te drastyczne okoliczności, jednakże uznał, że kwota 400.000

zł, zasądzona przez Sąd Okręgowy, wykraczała poza kompensacyjny charakter

świadczenia i prowadziłaby do nieuzasadnionego wzbogacenia wnioskodawcy.

Przyznana ostatecznie kwota 200.000 zł za okres niespełna dwóch lat pozbawienia

wolności (co daje średnio ok. 10.000 zł za każdy miesiąc izolacji) stanowi realną,

ekonomicznie odczuwalną wartość i w żadnym razie nie może być uznana za kwotę

symboliczną czy rażąco zaniżoną, nawet przy uwzględnieniu szczególnego

nasilenia cierpień fizycznych i moralnych wynikających z przemocy

wewnątrzoddziałowej.

Nietrafny jest zarzut dotyczący niewłaściwego odniesienia się do realiów

ekonomicznych Ukrainy. Sąd odwoławczy słusznie przyjął, że poziom stopy

życiowej w kraju pochodzenia wnioskodawcy może stanowić jedynie kryterium

II KK 389/25

4

pomocnicze, a nie decydujące. Kluczowe jest, że zdarzenie rodzące

odpowiedzialność Skarbu Państwa miało miejsce na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, jednak zadośćuczynienie musi być relatywizowane do ogólnych warunków

gospodarczych, aby nie stało się instrumentem spekulacyjnym. Sąd Apelacyjny

prawidłowo wyważył te aspekty, odrzucając skrajne stanowiska stron. Również

powołanie się na sprawę innego wnioskodawcy (M. S. ) nie mogło odnieść skutku,

gdyż wysokość zadośćuczynienia jest zawsze wypadkową indywidualnych

okoliczności danej sprawy, a orzecznictwo w podobnych przypadkach ma charakter

jedynie orientacyjny, nie wiążąc sądu w sposób sztywny. Sąd odwoławczy wykazał

przy tym logicznie, że fakt równoległego wykonywania kar pozbawienia wolności w

innych sprawach, choć nie wyłącza roszczenia, to jednak obiektywnie wpływa na

ocenę stopnia dolegliwości samej izolacji, co jest zgodne z utrwaloną linią

orzeczniczą.

W zakresie oddalenia roszczenia o odszkodowanie, Sąd Najwyższy podziela

stanowisko sądów obu instancji, iż wnioskodawca nie sprostał ciężarowi dowodu

(art. 6 k.c.). Same twierdzenia o handlu samochodami, niepoparte żadną

dokumentacją finansową, umowami czy dowodami odprowadzania podatków,

słusznie uznano za niewystarczające do uznania szkody za udowodnioną.

Zarzut naruszenia art. 322 k.p.c. jest bezzasadny, gdyż przepis ten znajduje

zastosowanie dopiero wtedy, gdy samo powstanie szkody jest bezsporne, a jedynie

jej ścisłe wyliczenie jest niemożliwe lub nader utrudnione. W niniejszej sprawie

Sądy uznały, że wnioskodawca w ogóle nie wykazał, aby w dacie aresztowania

uzyskiwał realne dochody o stałym charakterze, które utracił na skutek

aresztowania. Zeznania świadków, jako ogólnikowe i oparte na przypuszczeniach,

nie mogły stanowić przeciwwagi dla braku jakichkolwiek "twardych" dowodów

materialnych.

Reasumując, kontrola instancyjna przeprowadzona przez Sąd Apelacyjny w

Warszawie odpowiadała wymogom art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k.

Uzasadnienie wyroku jest obszerne, logiczne i szczegółowo odnosi się do

wszystkich zarzutów apelacyjnych. Autor kasacji, forsując własną wizję

"sprawiedliwego" zadośćuczynienia, nie wykazał rażącego naruszenia prawa, które

mogłoby skutkować uchyleniem prawomocnego wyroku.

II KK 389/25

5

Z tych względów orzeczono o oddaleniu kasacji jako oczywiście

bezzasadnej.

[J.J.]

[a.ł]