Spór o prowokację i wulgaryzmy. SN oddalił kasację oskarżyciela prywatnego D.K.

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie wyrokiem z

dnia 17 stycznia 2025 r., sygn. akt V K 966/22, uniewinnił oskarżoną K. I. od

II KK 395/25

2

zarzutu popełnienia szczegółowo opisanych w wyroku trzech czynów z art.

216 § 1 k.k. oraz pięciu czynów z art. 217 § 1 k.k.

Po rozpoznaniu apelacji pełnomocnika oskarżyciela prywatnego D. K..

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt IX

Ka 470/25, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł pełnomocnik

pokrzywdzonego D. K., zaskarżając go w całości, zarzucając rażące naruszenie

przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 433

§ 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., art. 5 § 1 k.p.k., art.

410 k.p.k. oraz art. 425 k.p.k. poprzez:

„l.1. oparcie rozstrzygnięcia o fakty, które nie były przedmiotem

postępowania dowodowego w obu instancjach; w tym o fakty

obiektywnie nieistniejące (przede wszystkim rzekome wyjaśnienia

oskarżonej);

1.2. nieprawidłowe, niezupełne, powierzchowne i wadliwe dokonanie

oceny materiałów dowodowych w toku postępowania odwoławczego

oparte na niepełnej i wybiórczej ocenie tego materiału, sprzecznej z

zasadami obiektywizmu oraz logiki i doświadczenia życiowego

polegającego na wskazaniu przez Sąd odwoławczy, że:

- K. I. złożyła wyjaśnienia, z których wynika, że działania oskarżyciela

prywatnego miały charakter prowokacyjny i wyjaśnienia te miały

kluczowe znaczenie dla oceny poprawności wyroku Sądu I instancji,

- oskarżyciel prywatny podejmował działania, które uzasadniały

naganne zachowania oskarżonej,

1.2.1. alternatywnie - gdyby Sąd Najwyższy nie uznał powyższych

zarzutów za uzasadnione - stawiam zarzut rażącego naruszenia prawa

materialnego poprzez błędne zastosowanie norm prawnych określonych

II KK 395/25

3

w art. 216 § 3 k.k. oraz art. 217 § 2 k.k. przez Sąd II instancji polegające

na uznaniu, że rzekomo prowokacyjne zachowanie pokrzywdzonego

daje podstawę do uniewinnienia oskarżonej, podczas gdy takie

zachowanie daje wyłącznie podstawę do ewentualnego odstąpienia od

wymierzenia kary,

1.3. brak odniesienia się do większości zarzutów apelacyjnych

stawianych rozstrzygnięciu Sądu I Instancji;

1.4. dokonanie analizy zarzutów apelacyjnych, które zostały należycie

uzasadnione w sposób odbiegający od wymogu rzetelnej ich oceny

poprzez nieprawidłowe, niezupełne, powierzchowne i wadliwe ich

rozpoznanie oparte na niepełnej i wybiórczej ocenie materiału

dowodowego, sprzecznej z zasadami obiektywizmu oraz logiki i

doświadczenia życiowego;

1.5. brak uzasadnienia w zakresie uznania bezzasadności zarzutów

apelacyjnych, które Sąd Odwoławczy poddał ocenie;

co w konsekwencji doprowadziło do błędnej subsumcji poprzez

nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolę odwoławczą przez Sąd Odwoławczy

mającą istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia poprzez utrzymanie

wyroku Sądu I instancji w mocy”.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

odwoławczego oraz wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie do ponownego

rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego i

przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Oczywista bezzasadność zarzutów kasacyjnych skutkowała oddaleniem

kasacji na posiedzeniu w trybie opisanym w art. 535 § 3 k.p.k.

II KK 395/25

4

Skarżący w kasacji podniósł, że jego zdaniem w sprawie doszło do

naruszenia treści art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7

k.p.k., art. 5 § 1 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 425 k.p.k. Z uwagi na takie

ujęcie skarżący był zobowiązany do wykazania, że Sąd odwoławczy nie

rozpoznał zarzutów apelacyjnych lub nie dochował obowiązku należytego

uzasadnienia w zakresie zasadności lub niezasadności zarzutów apelacyjnych,

w których podniesiono naruszenie art. 7 k.p.k., 5 § 1 k.p.k., 410 k.p.k. oraz 425

k.p.k. W pierwszej kolejności należy jednak stwierdzić, że Sąd odwoławczy

działając, co do zasady w granicach zaskarżenia oraz podniesionych w apelacji

zarzutów (art. 433 § 1 k.p.k.), nie mógł naruszyć art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art.

457 § 3 k.p.k. w zakresie przepisów opisanych w art. 5 § 1 k.p.k., art. 410

k.p.k. oraz art. 425 k.p.k. Naruszenie tych przepisów nie były bowiem

podniesione w apelacji obrońcy. Przypomnieć jedynie należy, że w apelacji

skarżący podniósł wyłącznie obrazę art. 4 i 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k.,

5 § 2 k.p.k. oraz błąd w ustaleniach faktycznych.

Należy wziąć zatem pod uwagę wyłącznie kwestię ewentualnego

naruszenia przez Sąd odwoławczy art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.

w zw. z art. 7 k.p.k. Rzecz jednak w tym, że z uzasadnienia tego zarzutu

wynika de facto zakwestionowanie ustaleń faktycznych w sprawie. Niczym

innym jak polemiką co do faktów są twierdzenia dotyczące zachowania się

pokrzywdzonego – w szczególności podjęcia przez niego działań

prowokujących oskarżoną. Cały wywód, który rozpoczyna się na s. 16 kasacji,

stanowi analizę faktów oraz tego, jakich alternatywnych ustaleń faktycznych

można dokonać na podstawie przytoczonych dowodów. Świadczą o tym m.in.

następujące sformułowania skarżącego: „wbrew ustaleniom Sądu Okręgowego

pokrzywdzony nie prowokował żadnych zachowań oskarżonej”; „wbrew

wersji lansowanej przez Sąd Okręgowy oskarżona jest osobą, która ma pełną

swobodę, wręcz lekkość (śpiewny ton) w używaniu wielokrotnym wulgarnych

II KK 395/25

5

słów (…), jej zachowania nie są efektem jakiejś reakcji obronnej, ale mają

charakter ofensywny i zaczepny”; „błędem Sądu Okręgowego było ustalenie,

że zachowanie D. K. było prowokujące, bowiem nie odpuścił kłótni i

podjudzał oskarżoną celem jej podburzenia. Na załączonym nagraniu i video i

audio nie widać i nie słychać żadnej wypowiedzi pokrzywdzonego, którą

można by uznać za prowokującą i podburzającą”; „oskarżona (…) absolutnie

nie wygląda na przestraszoną i nękaną”.

Tymczasem w kasacji nie można podnosić zarzutu błędu w ustaleniach

faktycznych (art. 523 § 1 k.p.k. a contrario). Ponadto niedopuszczalne jest

kierowanie pod adresem sądu odwoławczego zarzutów opartych na

twierdzeniu o obrazie przepisów wyznaczających standardy prawidłowego

postępowania dowodowego, w szczególności art. 7 k.p.k., w zakresie, w jakim

nie odnoszą się one do przeprowadzonego przez ten sąd samodzielnie

postępowania dowodowego oraz „własnej” oceny zgromadzonego w sprawie

materiału dowodowego. Naruszenie ww. reguł jest bowiem możliwe przez sąd

odwoławczy tylko wówczas, gdy sąd ten prowadzi postępowanie dowodowe i

czyni na tej podstawie „własne” ustalenia faktyczne (zob. np. postanowienie

SN z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt V KK 74/25). Zarzuty kasacyjne

skarżącego są zatem bezzasadne nie tylko dlatego, że zmierzają do

zakwestionowania ustaleń faktycznych, ale także w sposób nieuprawniony

kwestionują standard postępowania dowodowego, pomimo że Sąd

odwoławczy nie dokonywał ustaleń faktycznych. Innymi słowy, zarzuty

kierowane są w rzeczywistości do Sądu I instancji, co na etapie postępowania

kasacyjnego jest niedopuszczalne.

Dla porządku należy zaznaczyć, że Sąd odwoławczy wyczerpująco i

wnikliwie odniósł się do zarzutów apelacyjnych, a także należycie je uzasadnił

(s. 6-10 wyroku Sądu odwoławczego z uzasadnieniem). Z całą pewnością

niepoparte faktami są twierdzenia obrońcy, jakoby odniesienie się do zarzutów

II KK 395/25

6

przez Sąd Okręgowy w Warszawie było „blankietowe, powierzchowne i

niestaranne”. Nieuprawniona jest sugestia (warto dodać, że niepoparta

jakimikolwiek merytorycznymi argumentami), że Sąd odwoławczy nie

uzasadnił rozstrzygnięcia o bezzasadności zarzutów apelacyjnych. Należy

również odnotować, że – wbrew zarzutowi 1.2.1 kasacji – Sąd odwoławczy

utrzymując w mocy wyrok Sądu I instancji nie mógł naruszyć treści art. 216 §

1 k.k. i art. 217 § 1 k.k.; stosował bowiem jedynie normy procesowe.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 636 §

3 k.p.k.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]

Barbara Skoczkowska