Cztery opinie biegłego rewidenta. SN pozostawił kasację prokuratora bez rozpoznania

B. Z. został oskarżony o to, że:

„I. w dniu 09 lutego 2018 r. w P., będąc biegłym rewidentem, sporządził

niezgodną ze stanem faktycznym opinię o sprawozdaniu finansowym za rok 2017

II KK 396/25

2

M. (M.) sp. z o. o. z/s w W. i stanowiących podstawę jego sporządzenia księgach

rachunkowych tej jednostki prowadzonych niezgodnie z m. in. przepisami prawa

energetycznego; tj. o przestępstwo z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o

rachunkowości (Dz.U. t.j. 2023.120);

II. w dniu 14 marca 2019 r. w P. i W., będąc biegłym rewidentem, sporządził

niezgodną ze stanem faktycznym opinię o sprawozdaniu finansowym za rok 2018

M. (M.) sp. z o. o. z/s w W. i stanowiących podstawę jego sporządzenia księgach

rachunkowych tej jednostki prowadzonych niezgodnie z m. in. przepisami prawa

energetycznego; tj. o przestępstwo z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o

rachunkowości (Dz.U. t.j. 2023.120);

III. w dniu 10 marca 2020 r. w P. i W., będąc biegłym rewidentem, sporządził

niezgodną ze stanem faktycznym opinię o sprawozdaniu finansowym za rok 2019

M. (M.) sp. z o. o. z/s w W., stanowiących podstawę jego sporządzenia księgach

rachunkowych tej jednostki, prowadzonych niezgodnie z m. in. przepisami prawa

energetycznego; tj. o przestępstwo z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o

rachunkowości (Dz.U. t.j.2023.120);

IV. w dniu 12 marca 2021 r. w P., będąc biegłym rewidentem, sporządził

niezgodną ze stanem faktycznym opinię o sprawozdaniu finansowym za rok 2020

M. (M.) sp. z o. o. z/s w W. 1 stanowiących podstawę jego sporządzenia księgach

rachunkowych tej jednostki prowadzonych niezgodnie z m. in. przepisami prawa

energetycznego; tj. o przestępstwo z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o

rachunkowości (Dz.U. t.j.2023.120).

Sąd Rejonowy we Włodawie, wyrokiem z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt

II K 98/24:

- uznał B.Z. za winnego zarzuconych mu czynów opisanych w pkt I – IV aktu

oskarżenia, za każdy z nich wymierzając mu na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z

dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości karę 6 miesięcy pozbawienia wolności

oraz karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych po 150 zł;

- na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 86 § 1 i 2 k.k. połączył orzeczone

wobec oskarżonego kary jednostkowe, w ich miejsce wymierzając karę łączną roku

pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w wysokości 500 stawek

dziennych po 150 każda;

II KK 396/25

3

- na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 k.k. wykonanie

orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby

3 lat (pkt VI wyroku);

- na podstawie art. 39 pkt 8 k.k. w zw. z art. 43b k.k. orzekł środek karny w

postaci podania wyroku do publicznej wiadomości, poprzez wywieszenie go na

tablicy ogłoszeń Sądu Rejonowego we Włodawie na okres tygodnia (pkt VII

wyroku);

- na podstawie art. 41 § 1 k.k. nałożył na oskarżonego zakaz wykonywania

zawodu biegłego rewidenta na okres 5 lat (pkt VIII wyroku).

Sąd Okręgowy w Lublinie, po rozpoznaniu apelacji obrońcy, wyrokiem z dnia

24 czerwca 2025 r., sygn. akt V Ka 139/25:

I. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1. przyjął, że oskarżony działał nieumyślne;

2. zmienił kwalifikację prawną przypisanych oskarżonemu czynów na art. 78

ust. 2 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości;

3. na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył

postępowanie karne wobec oskarżonego na okres próby 2 lat;

4. na podstawie art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 43a § 1 k.k. orzekł od

oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 zł na rzecz Funduszu

Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej;

5. uchylił rozstrzygnięcia zawarte w pkt 7 i 8 zaskarżonego wyroku;

II. w pozostałej części utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.

Prokurator Prokuratury Rejonowej Poznań – Wilda w Poznaniu wniósł

kasację od wyroku Sądu Odwoławczego, zaskarżając go w całości na niekorzyść B.

Z. i zarzucając:

„1. Rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ

na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. i art. 424 pkt 1 i 2 k.p.k. poprzez

dokonanie przez Sąd Odwoławczy własnych, samodzielnych, lecz całkowicie

dowolnych, odmiennych od przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych na

podstawie okoliczności ujawnionych w toku rozprawy odwoławczej — tj. w oparciu

o uzupełniającą opinię biegłej sądowej z zakresu finansów, księgowości,

rachunkowości uzyskaną na zlecenie Sądu Okręgowego w Lublinie w zakresie

II KK 396/25

4

wniosków jakie powinny zawierać cztery opinie o sprawozdaniach finansowych M.

w W. za lata 2017-2020 sporządzone przez oskarżonego B.Z. i na tej podstawie

arbitralne, niczym nieuzasadnione przyjęcie, że biegły rewident w zakresie

zarzuconych jemu czynów działał nieumyślnie, co znalazło odzwierciedlenie w

jedynym zdaniu w uzasadnieniu wyroku, iż „to z tej opinii według Sądu wynika w

sposób oczywisty, że działanie oskarżonego objęte zarzutami miało charakter

nieumyślny” oraz brak jakiegokolwiek wyjaśnienia przez Sąd na czym oparł swoje

przekonanie; a także poprzez zaniechanie przez Sąd II instancji dokonania i

przedstawienia w uzasadnieniu wyroku wnikliwej, rzetelnej i kompleksowej oceny

materiału dowodowego, w szczególności pozyskanego w postępowaniu

odwoławczym w postaci uzupełniającej opinii biegłej, którego uzyskanie skutkowało

diametralną zmianą oceny działania oskarżonego i kluczową zmianą wyroku Sądu I

instancji, a nie zostało w żaden logiczny, pełny, zrozumiały sposób wyjaśnione

przez Sąd II instancji w uzasadnieniu, które odnosi się do postępowania

dowodowego tylko na k. 5 uzasadnienia i obejmuje 4 akapity zawierające tylko

ogólnikowe i lakoniczne stwierdzenia Sądu, co uniemożliwia de facto ocenę

wywodów i wnioskowania dokonanego przez Sąd, a także odniesienie się do

poczynionych ustaleń, albowiem są one w rzeczywistości niezasadne, niczym

niepoparte i w żaden sposób nie wyjaśnione zarówno w zakresie oceny znamion i

działania oskarżonego, jak i oceny oraz analizy spełniania przesłanek koniecznych

do zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania oraz

najistotniejszego - uchylenia zakazu wykonywania zawodu biegłego rewidenta na

okres 5 lat.

2. Rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mogące mieć istotny

wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 213 § 1 k.p.k., polegające na wydaniu

wyroku w oparciu o nieaktualne od 10 miesięcy dane o karalności oskarżonego i

niepozyskanie bieżących danych o karalności oskarżonego, co skutkowało

arbitralnym uznaniem w oparciu o informacje o karalności z 01.08.2024 r., iż w

chwili wyrokowania w dniu 24.06.2025 r. był on nadal osobą niekaraną, w tym za

przestępstwa umyślne, co stanowi kluczową przesłankę przy stosowaniu art. 66 § 1

k.k.

II KK 396/25

5

3. Rażące naruszenie prawa materialnego, mogące mieć istotny wpływ na

treść orzeczenia, tj. art. 66 k.k. zastosowanego przez sąd odwoławczy, polegające

na błędnym przyjęciu, że stopień winy oraz społeczna szkodliwość czynów

popełnionych przez B. Z. nie są znaczne, co skutkowało warunkowym umorzeniem

postępowania prowadzonego przeciwko niemu postępowania na podstawie art. 66

§ 1 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego prowadzić musi do wniosku, że stopień winy i społeczna szkodliwość

popełnionych przez oskarżonych przestępstw są wysokie i w konsekwencji nie są

spełnione przesłanki uzasadniające warunkowe umorzenie postępowania.”

Podnosząc powyższe, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

W pisemnej odpowiedzi na kasację prokuratora, obrońca wniósł o

pozostawienie jej bez rozpoznania z uwagi na niedopuszczalność z mocy ustawy,

ewentualnie o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jako niedopuszczalna z mocy ustawy, nie podlega rozpoznaniu.

Przepis art. 523 § 3 k.p.k. stanowi, że „kasację na niekorzyść można wnieść

jedynie w razie uniewinnienia oskarżonego albo umorzenia postępowania”. Stoi to

na przeszkodzie wniesieniu przez stronę kasacji na niekorzyść, jeżeli doszło do

skazania albo warunkowego umorzenia postępowania względem oskarżonego.

Ograniczenie to nie dotyczy jedynie kasacji wnoszonych w trybie art. 521 § 1 i 2

k.p.k. przez tzw. podmioty specjalne (Prokurator Generalny, Rzecznik Praw

Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka), a także tych wskazujących na wystąpienie

w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (por. art. 523 § 4 k.p.k.). Nie ulega

przy tym wątpliwości, że gwarancyjny zapis art. 523 § 3 k.p.k., że „kasację na

niekorzyść można wnieść jedynie w razie uniewinnienia oskarżonego albo

umorzenia postępowania", nie może być interpretowany w sposób rozszerzający

(por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 9 stycznia 2024 r., II KK

526/23).

Kasacja wywiedziona w niniejszej sprawie przez prokuratora na niekorzyść

oskarżonego od wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne, nie

II KK 396/25

6

podnosi uchybień stanowiących bezwzględne przyczyny odwoławcze, lecz opiera

się na zarzutach naruszenia prawa procesowego innej rangi. Nie spełnia zatem

ustawowych kryteriów dopuszczalności.

Przepis art. 531 § 1 k.p.k. nakazuje pozostawić bez rozpoznania przyjętą

kasację, jeżeli jej przyjęcie nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu

lub gdy nie odpowiada ona przepisom wymienionym w art. 530 § 2 k.p.k.

Przepisami tymi są art. 120 § 2, art. 429 § 1 i art. 523 § 1 k.p.k. W art. 429 § 1 k.p.k.

mowa o sytuacji, gdy środek odwoławczy (w tym przypadku kasacja) został

wniesiony po terminie lub przez osobą nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z

mocy ustawy. Z tą ostatnią okolicznością mamy do czynienia w niniejszym

postępowaniu, ponieważ Kodeks postępowania karnego w art. 523 § 3 k.p.k. (przy

uwzględnieniu wyjątków zawartych w § 4) zabrania wnoszenia kasacji na

niekorzyść od wyroku warunkowo umarzającego postepowanie karne.

Mając na względzie treść przytoczonych wyżej przepisów, Sąd Najwyższy

zobowiązany był pozostawić kasację prokuratora bez rozpoznania, kosztami

postępowania kasacyjnego obciążając Skarb Państwa.

Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[r.g.]