Obwiniony bez polskiego prawa jazdy, z białoruskim w aktach. SN uchylił wyrok nakazowy

Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim wyrokiem nakazowym z dnia 2 kwietnia

2025 r., sygn. akt II W 169/25, uznał W.K. za winnego tego, że w dniu 7 kwietnia

2024 r. o godzinie 02:38 w miejscowości R. [...], pow. [...], woj. [...], kierował pojazdem

osobowym marki F. o nr rej. [...], po drodze publicznej bez wymaganych uprawnień,

II KK 479/25

2

tj. popełnienia czynu wyczerpującego dyspozycję art. 94 § 1 k.w., za co na podstawie

art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 24 § 1 i 3 k.w. wymierzył mu karę grzywny w wysokości

1.500 złotych. Działając na podstawie art. 94 § 3 k.w. w zw. z art. 29 § 1 i 2 k.w.

orzekł również wobec obwinionego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych na okres 6 miesięcy.

Wyrok nakazowy uprawomocnił się w dniu 1 maja 2025 r.

Kasację na korzyć obwinionego wniósł Prokurator Generalny, który

zaskarżając wyrok w całości zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 93 § 2 k.p.s.w., poprzez

nieuzasadnione przyjęcie, że występują przesłanki do rozpoznania sprawy

obwinionego w postępowaniu nakazowym, skutkiem czego W.K. został uznany za

winnego i ukarany za popełnienie w dniu 7 kwietnia 2024 r., wykroczenia

kwalifikowanego z art. 94 § 1 k.w., polegającego na prowadzeniu pojazdu

mechanicznego bez wymaganych do tego uprawnień, podczas gdy okoliczności

popełnienia zarzucanego obwinionemu czynu i jego wina, w świetle całokształtu

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego budziły uzasadnione wątpliwości,

w kontekście istnienia których zastosowanie trybu nakazowego było

niedopuszczalne”. Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

nakazowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Radzyniu Podlaskim do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zaważył, co następuje.

Wniesiona przez Prokuratora Generalnego kasacja jest oczywiście zasadna,

co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Zgodnie z art. 93 § 1 k.p.s.w. sąd na posiedzeniu może wydać wyrok

nakazowy w sprawach o wykroczenia, w których wystarczające jest wymierzenie

nagany, grzywny albo kary ograniczenia wolności, przy czym, w myśl § 2, orzekanie

w postępowaniu nakazowym może nastąpić jedynie wówczas, jeżeli okoliczności

czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.

Zasadnie zauważa skarżący, że w sprawie istnieje szereg wątpliwości natury

faktycznej i prawnej, które winny skutkować uznaniem, iż w jej realiach tryb nakazowy

nie był dopuszczalny.

Po lekturze akt sprawy zwrócić należy uwagę na następujące okoliczności:

II KK 479/25

3

- czynności wyjaśniające w sprawie o wykroczenie z art. 94 § 1 k.w. zostały

zainicjowane zawiadomieniem złożonym przez Główny Inspektorat Transportu

Drogowego, w związku z faktem, iż stacjonarne urządzenie rejestrujące wykroczenia

drogowe odnotowało, że osoba kierująca samochodem marki F. o nr rej. […] w dniu

7 kwietnia 2024 r., poruszając się po drodze krajowej […] w miejscowości R.,

przekroczyła dopuszczalną prędkość, ustalając, że pojazd ten jest zarejestrowany na

W.K.,

- do właściciela pojazdu skierowano zawiadomienie o czynnościach

prowadzonych w kierunku wykroczenia z art. 92a § 1 k.w., doręczając jednocześnie

druk oświadczenia o wyrażeniu zgody na przyjęcie mandatu karnego, o odmowie

przyjęcia mandatu, względnie wskazania osoby, której powierzono pojazd,

- W.K. oświadczył, że zapoznał się z treścią raportu urządzenia rejestrującego

i wyraził zgodę na przyjęcie mandatu karnego w wysokości 400 zł za opisane

wykroczenie z art. 92a § 1 k.w. (k – 3),

- w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców nie stwierdzono, aby W. K.

posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami; w ramach podejmowanych

czynności wyjaśniających, Główny Inspektorat Transportu Drogowego zwrócił się do

- właściwego dla miejsca pobytu W.K. - Starostwa Powiatowego w Ż. z zapytaniem,

czy wymieniony posiada prawo jazdy (k - 5 verte),

- Starostwo Powiatowe w Ż. poinformowało, że W. K. nie figuruje w ewidencji

tamtejszego starostwa dotyczącej osób posiadających uprawnienia do kierowania

pojazdami, osób bez uprawnień oraz osób przystępujących do wymiany

zagranicznego prawa jazdy (k - 6 verte),

- dokonane ustalenia stały się podstawą do złożenia zawiadomienia o

podejrzeniu popełnienia wykroczenia i skierowania do W.K. wezwania do

stawiennictwa w jednostce Policji w M. (k - 8); wezwanie to nie zostało odebrane,

nie udało się również doręczyć go za pośrednictwem dzielnicowego z Komendy

Powiatowej Policji w Ż., albowiem pod ustalonym adresem pobytu W. K. nikogo nie

zastano (k - 7),

- w trybie art. 54 § 7 k.p.s.w., odstąpiono od przesłuchania osoby, co do której

istnieje uzasadniona podstawa do skierowania przeciwko niej wniosku o ukaranie (k

- 10), a ponieważ W. K. nie wiedział o prowadzonych czynnościach w kierunku

II KK 479/25

4

wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., nie złożył również wyjaśnień na piśmie, do których

miał prawo zgodnie z art. 54 § 7 k.p.s.w.

Przedstawione powyższej okoliczności prowadzą do konkluzji, iż ze

zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że W. K. nie został zatrzymany do

kontroli drogowej i że nie figuruje on w systemach ewidencyjnych, jako osoba

posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami. Nie poczyniono jednak ustaleń w

kwestii pobytu obwinionego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wiedząc, iż jest

obywatelem Białorusi. Jest to o tyle kluczowe, że brak adnotacji w polskich

systemach informatycznych nie jest wystarczającą okolicznością w odniesieniu do

cudzoziemców, którzy nie będą figurować w stosownych rejestrach państwa

polskiego.

Trafnie podnosi Prokurator Generalny, że w oparciu o powyższe dane

możliwym jest jedynie wnioskowanie, że obywatel obcego państwa nie posiada

polskiego prawa jazdy, względnie, że posiadając uprawnienia do kierowania

pojazdami, wydane przez uprawniony organ innego państwa, nie dopełnił obowiązku

wynikającego z dyspozycji art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących

pojazdami (Dz. U. 2025, poz. 1676), jednakże pod warunkiem, że przebywał na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 6 miesięcy. Przepis ten stanowi, że

prawo jazdy wydane za granicą w postaci: międzynarodowego prawa jazdy,

określonego w Konwencji o ruchu drogowym, podpisanej w Genewie dnia 19

września 1949 r. (art. 4 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy o kierujących pojazdami) oraz krajowe

lub międzynarodowe prawo jazdy, określone w Konwencji o ruchu drogowym,

sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (art. 4 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy o

kierujących pojazdami) - stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania

odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w

okresie 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu.

Warunkiem wydania wyroku nakazowego jest to, aby okoliczności czynu i

wina obwinionego nie budziły wątpliwości, przy czym przez brak owych wątpliwości

należy rozumieć to, że nie ma ich zarówno odnośnie do sprawstwa danego czynu,

jak i winy obwinionego, a w rozpoznawanej sprawie przedstawione okoliczności

bezsprzecznie winny wzbudzić wątpliwości.

II KK 479/25

5

Opisane okoliczności sprzeciwiały się rozpoznaniu sprawy w postępowaniu

nakazowym, rodząc potrzebę ustalenia tego, czy obwiniony W. K. nie dysponując

polskim prawem jazdy, do posiadania którego nie był zobowiązany, nie posiadał

również zagranicznego prawa jazdy, przy jednoczesnej potrzebie ustalenia - jeżeli

posiadał zagraniczne prawo jazdy - czy na dzień popełnienia zarzucanego mu czynu,

tj. 7 kwietnia 2024 r., w świetle przywołanego przepisu ustawy o kierujących

pojazdami, pobyt wymienionego na terytorium Polski trwał dłużej, czy też krócej niż

6 miesięcy, albowiem dopiero upływ tego terminu determinowałby potrzebę wymiany

zagranicznego prawa jazdy na polskie. Wyrokowanie przed ustaleniem podstawowej

kwestii jaką niewątpliwie jest zagadnienie posiadania (lub nie) przez obwinionego

zagranicznego prawo jazdy i daty ważności tego dokumentu, było przedwczesne.

Konkludując, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i sprawę

przekazał Sądowi Rejonowemu w Radzyniu Podlaskim do ponownego rozpoznania,

w trakcie którego dokona on stosownych ustaleń, biorąc pod uwagę powyższe

wywody.

Na koniec zwrócić należy uwagę na przedłożony przez W. K. wraz z

wnioskiem o wywiedzenie kasacji przez Prokuratora Generalnego, wydruk wydanego

na jego nazwisko przez władze Republiki Białorusi, prawa jazdy ważnego od 25

sierpnia 2017 r. do 25 sierpnia 2027 r., stwierdzającego uprawnienia do kierowania

pojazdami kategorii B, C, AM (kopię załączono do kasacji).

[WB]

[r.g.]