Po upływie terminu sąd utrzymał zarządzenie kary w zawieszeniu. SN umorzył postępowanie

Sąd Rejonowy w Łowiczu, wyrokiem z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II K

585/19, uznał K.M. za winnego przestępstwa z art. 183 § 1 k.k. popełnionego w

bliżej nieokreślonym okresie, jednak nie wcześniej niż 22 listopada 2018 r. i nie

później niż do dnia 23 lutego 2019 r. z wymierzeniem mu za to kary 10 miesięcy

pozbawienia wolności.

Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego od tego wyroku, Sąd

Okręgowy w Łodzi, wyrokiem z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt V Ka 1086/20,

zmienił zaskarżony wyrok m.in. w ten sposób, że warunkowo zawiesił wykonanie

orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności na okres 3 lat próby

zobowiązując go w tym czasie do informowania kuratora na piśmie raz na 6

miesięcy o jej przebiegu.

Sąd Rejonowy w Kozienicach, postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2025 r.,

sygn. akt II Ko 1185/24, na podstawie art. 75 § 2 k.k., zarządził wobec K.M.

wykonanie kary 10 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wskazanym

wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 30 czerwca 2020 r., zmienionym

powołanym wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r.

Postanowienie to zostało zaskarżone w całości przez skazanego.

Sąd Okręgowy w Radomiu, postanowieniem z dnia 12 września 2025 r.,

sygn. akt III Kzw 167/25, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Sądu

Rejonowego w Kozienicach.

Z kasacją od powyższego postanowienia wystąpił Rzecznik Praw

Obywatelskich, zaskarżając je w całości na korzyść skazanego. Skarżący zarzucił

mu rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 4 § 1 k.k.,

polegające na niezastosowaniu przez Sąd odwoławczy przepisu art. 75 § 4 k.k. w

brzmieniu obowiązującym w dniach od 22 listopada 2018 r. do 23 lutego 2019 r.

(tekst jednolity: Dz.U. z dnia 21 sierpnia 2018 r. poz. 1600), a więc w przedziale

II KK 480/25

3

czasu, w którym K.M. popełnił czyn mu przypisany wyrokiem Sądu Rejonowego w

Łowiczu z dnia 30 czerwca 2020 r. o sygnaturze akt II K 585/19, pomimo że ów

przepis był względniejszy dla skazanego K.M. w porównaniu do art. 75 § 4 k.k. w

brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania, a zatem w brzmieniu nadanym

ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2600, ze zm. z Dz.U. z 2023 r.

poz. 403; data wejścia w życie: 1 października 2023 r.), albowiem przewidywał

krótszy okres, w którym od zakończenia okresu próby można zarządzić wykonanie

kary (sześć miesięcy, a nie rok), co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, gdyż

skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia Sądu

I instancji o zarządzeniu wobec K. M. wykonania zawieszonej kary pozbawienia

wolności, w sytuacji gdy w dniu 26 maja 2025 r. upłynął termin, o którym mowa

powyżej, zaś na etapie międzyinstancyjnym wystąpiła obligatoryjna przesłanka do

umorzenia, na podstawie art. 15 § 1 k.k.w., postępowania wykonawczego

prowadzonego wobec skazanego K.M.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia

Sądu Okręgowego w Radomiu oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu

I instancji, a następnie umorzenie, na podstawie art. 15 § 1 k.k.w., postępowania

wykonawczego w stosunku do K.M.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna w całości, dlatego mogła być rozpoznana

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

W realiach sprawy okres próby, na jaki skazanemu zawieszone zostało

wykonanie kary pozbawienia wolności, upłynął w dniu 26 listopada 2024 r.

Wprawdzie zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 75 § 4 k.k., wprowadzonym na

mocy ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 2600) i obowiązującym od dnia 1

października 2023 r., zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w

ciągu roku od zakończenia okresu próby. Rzecz jednak w tym, że słusznie zwrócił

uwagę autor kasacji, że sytuację skazanego na gruncie rozpoznawanej sprawy

kształtuje art. 4 § 1 k.k. Czyn, za który został skazany K.M. popełniony został

bowiem w bliżej nieokreślonym okresie, jednak nie wcześniej niż 22 listopada 2018

r. i nie później niż do dnia 23 lutego 2019 r., a więc w czasie, gdy obowiązywał art.

II KK 480/25

4

75 § 4 k.k. w poprzednim brzmieniu, zgodnie z którym zarządzenie wykonania kary

nie może nastąpić później niż w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia okresu

próby. Przepisy wskazanej wyżej ustawy nowelizującej nie wyłączyły stosowania art.

4 § 1 k.k., który - co oczywiste - ma zastosowanie do regulacji części ogólnej

Kodeksu karnego. Oczywiste jest też, że brzmienie art. 75 § 4 k.k. sprzed

nowelizacji jest względniejsze dla sprawcy niż aktualne. Tym samym w

rozpatrywanej sprawie wydanie decyzji o zarządzeniu wykonania kary było

dopuszczalne w nieprzekraczalnym sześciomiesięcznym terminie biegnącym od

zakończenia okresu próby.

Zwrócić w tym miejscu trzeba uwagę, że stosownie do treści art. 178 § 5

k.k.w. postanowienia o zarządzeniu wykonania kary wydane na podstawie art. 75 §

2 i 3 k.k. stają się wykonalne z chwilą uprawomocnienia. Procedując więc w trybie

art. 75 § 2 k.k. w przedmiocie zarządzenia wykonania kary Sąd pierwszej instancji

wydał w analizowanej sprawie postanowienie z dochowaniem terminu określonego

w art. 75 § 4 k.k. w poprzednim brzmieniu, skoro uczynił to w dniu 9 kwietnia 2025

r., a więc przed upływem sześciu miesięcy od zakończenia okresu próby.

Odmiennie sytuacja wyglądała natomiast w odniesieniu do procedowania przez

Sąd odwoławczy, który orzekał w przedmiocie zażalenia na postanowienie Sądu a

quo w dniu 12 września 2025 r., a więc już po upływie sześciu miesięcy od

zakończenia okresu próby.

Upływ sześciu miesięcy od zakończenia okresu próby uniemożliwiał

zarządzenie wykonania kary warunkowo zawieszonej, a zatem wydanie

postanowienia w postępowaniu odwoławczym o utrzymaniu w mocy postanowienia

Sądu a quo było wadliwe, ponieważ - jak już wcześniej wskazywano - dopiero z

chwilą wydania orzeczenia przez sąd odwoławczy zarządzenie w tym przedmiocie

oparte o przepis art. 75 § 2 k.k. zyskiwało walor prawomocności (zob. np.

postanowienia SN: z dnia 20 czerwca 2013 r., I KZP 3/13 czy z dnia 21 marca 2017

r., IV KK 51/17). Sąd odwoławczy orzekając po upływie wskazanego okresu, w

którym możliwe było zarządzenie wykonania warunkowo zawieszonej kary

pozbawienia wolności, powinien był zatem uchylić postanowienie Sądu pierwszej

instancji i umorzyć postępowanie wykonawcze wobec skazanego.

II KK 480/25

5

Tym samym doszło do rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w

zarzucie kasacji. Miało ono przy tym istotny wpływ na treść zaskarżonego

postanowienia Sądu drugiej instancji, gdyż w jego konsekwencji doszło do

utrzymania w mocy orzeczenia zarządzającego wykonanie warunkowo zawieszonej

kary pozbawienia wolności w sytuacji, gdy zastosowanie normy z art. 4 § 1 k.k.

winno prowadzić do odmiennego orzeczenia, a to umorzenia postępowania

wykonawczego. Dlatego też należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz

utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu meriti i umorzyć postępowanie w

przedmiocie zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia

wolności.

Z tych względów należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Tomasz Artymiuk

Dariusz Świecki Andrzej Stępka

[WB]

[a.ł]