Wyrok o napis „pedofil” na skrzynce pocztowej uchylony, sprawa wraca do sądu odwoławczego

II KK 486/25

2

B.M. została oskarżona o to, że w dniu 30 marca 2024 r. między godziną 10:00

a 12:00 na ul. [...] w W., znieważyła pokrzywdzonego A.R. słowem powszechnie

uznanym za obraźliwe, nazywając go „pedofilem”, w ten sposób, że zamieściła słowo

„pedofil” na jego skrzynce pocztowej, tj. o czyn z art. 212 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie wyrokiem z dnia 2

grudnia 2024 r., sygn. akt IV K 353/24, oskarżoną B.M. uniewinnił od zarzucanego

jej czynu, a na podstawie art. 626 § 1 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt. 1 k.p.k. zasądził od

oskarżyciela prywatnego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2.800,73 zł tytułem

kosztów procesu.

Apelację od tego wyroku wniósł oskarżyciel prywatny.

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2025 r., VI Ka 149/25, Sąd Okręgowy Warszawa-

Praga w Warszawie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy i zwolnił oskarżyciela

prywatnego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Od wyroku Sądu odwoławczego kasację wniósł pełnomocnik oskarżyciela

prywatnego A.R., zaskarżając go na niekorzyść oskarżonej.

Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. w zw. z art. 526 § 1 k.p.k. zarzucił rażące

naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k., poprzez nienależyte obsadzenie Sądu odwoławczego polegające

na wydaniu wyroku przez skład, w którym uczestniczył SSO X. Y., powołany na urząd

sędziego Sądu Okręgowego w Warszawie Uchwałą nr [...] z dnia [...].2019 r. na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a nadto zachodzą w stosunku do tego

sędziego indywidualne okoliczności, podważające tezę o możliwości zachowania

przez niego zasad bezstronności i niezawisłości.

W konkluzji pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasacja pełnomocnika okazała się być w sposób oczywisty zasadna w

zakresie podniesionego zarzutu wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej

z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. dotyczącej nienależytej obsady Sądu II instancji, w którego

II KK 486/25

3

składzie zasiadał Sędzia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie X. Y.,

powołany na urząd sędziego tego Sądu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa,

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. To

uprawniało do rozpoznania kasacji na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. i

uwzględnienia w całości, ponieważ na skutek stwierdzenia uchybienia

podniesionego w tej skardze, koniecznym stało się uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

Zgodnie z uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., BSA 14110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7): „Nienależyta obsada

sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z

przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w

składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie

powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość

procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia

standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.

Uchwała ta z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady prawnej i wiąże każdy

skład Sądu Najwyższego, dopóki nie nastąpi odstąpienie od niej w trybie art. 88 ust.

2 ustawy o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 622). Przyczyny związania

Sądu Najwyższego tą uchwałą zostały wskazane i szeroko omówione w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (przykładowo: w postanowieniach: z dnia 16

września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41; z dnia 23 listopada 2022 r.,

I KO 79/21, LEX nr 3518152; w wyrokach: z dnia 26 lipca 2022 r., III KK 404/21,

OSNK 2023, z. 5-6, poz. 22; z dnia 18 kwietnia 2024 r., II KK 434/23, LEX nr 3711569;

w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022,

z. 10, poz. 95; w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 2 czerwca 2022 r., w sprawie I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22).

II KK 486/25

4

W oparciu o treść uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia

23 stycznia 2020 r., a także na tle orzecznictwa, jakie wyrosło na jej gruncie, dokonać

należało oceny w stosunku do w/w Sędziego tych wszystkich okoliczności, które są

istotne w kontekście tzw. testu niezależności i bezstronności sędziego, którego istotą

jest zapewnienie stronie prawa do rozpoznania jej sprawy przez sąd niezależny i

bezstronny, a więc zrealizowanie jej prawa do rozpoznania sprawy przez sąd w

aspekcie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji.

Trafnie zwraca się uwagę, że kwestia ta musi być przedmiotem ocen wtedy,

gdy konkretni sędziowie nie tylko swoją karierę orzeczniczą zaczynali, bądź

kontynuowali w oparciu o decyzje Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w

trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, ale brali aktywny udział

we wspieraniu wszelkich „reform” wymiaru sprawiedliwości po roku 2015 i

utożsamiali się z wyrażanymi przez ówcześnie rządzących kierunkami zmian.

Wskazuje się zasadnie, że zagadnienie to nabiera dodatkowego wymiaru w

przypadku tych sędziów, którzy nie tylko uczestniczyli w bezprawnej procedurze

przed niekonstytucyjnym organem, jakim jest wspomniana Rada, ale ponadto

przyjmowali stanowiska z rąk Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego i

swoimi działaniami w pełnym zakresie popierali te wszelkie decyzje czy zmiany, które

następnie były jednoznacznie uznawane przez organy międzynarodowe za

naruszające gwarancje prawa do niezależnego sądu ustanowionego ustawą. Ich

kariery w strukturze sądownictwa powszechnego były nietypowe o tyle, że awanse

do sądów wyższych instancji lub na stanowiska funkcyjne miały bezprecedensowo

szybki charakter (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2024 r., III KK

470/23, LEX nr 3715379).

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym co do niniejszej kasacji podziela

wnioski wyprowadzone w sprawach: II KK 489/21 (wyrok z dnia 14 czerwca 2023 r.);

II KK 55/23 (wyrok z dnia 28 września 2023 r.); II KK 463/23 (wyrok z dnia 14 lutego

2024 r.) i II KK 290/24 (wyrok z dnia 25 lutego 2025 r.), w których Sąd Najwyższy dał

wyraz przekonaniu, że Sędzia SO X. Y. nie daje gwarancji instytucjonalnej

bezstronności, a w konsekwencji sąd, w którego składzie zasiadał, jest sądem

II KK 486/25

5

obsadzonym nienależycie w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W tych orzeczeniach

Sąd Najwyższy uznał, że analiza rozwoju kariery sędziowskiej Sędziego SO X. Y. w

latach 2018-2023 rozpatrywana przez pryzmat sytuacji ogólnoustrojowej i

sądowniczej w naszym kraju trwającej od 2017 roku, pozwalała na stwierdzenie, iż

jego nietypowo szybkie postępy w karierze zawodowej zawdzięczał znalezieniu się

w gronie sędziów cieszących się szczególnym zaufaniem ze strony ówczesnego

kierownictwa resortu sprawiedliwości, który był inicjatorem zmian ustawowych

ukierunkowanych na podporządkowanie sędziów władzy politycznej. Okoliczności

świadczące o braku zachowania standardu niezawisłości i bezstronności sądu

orzekającego z udziałem Sędziego SO X. Y., a tym samym braku zapewnienia

oskarżonemu prawa do rzetelnego procesu w rozumieniu art. 6 ust. 1 Europejskiej

Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Sąd Najwyższy szczegółowo

omówił w powyżej wymienionych sprawach i nie ma potrzeby powtarzania tych

argumentów obecnie. Mając na uwadze te okoliczności, w pełni należy zgodzić się z

tezą Sądu Najwyższego zawartą w wyroku z dnia 14 czerwca 2023 r., w sprawie II

KK 489/21, zgodnie z którą: „oprócz wadliwości samego powołania sędziego X. Y.

do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, wynikającej z uzyskania

nominacji do tego Sądu w następstwie udziału w konkursie przed Krajową Radą

Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., Sędzia ten w kolejnych latach poczynając od

2017 r. pełnił szereg funkcji, których uzyskanie było uzależnione bezpośrednio od

decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz podejmował działania, które można ocenić jako

brak respektowania orzecznictwa trybunałów europejskich odnoszącego się do

prawa do sądu niezależnego, niezawisłego, ustanowionego ustawą”.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i

sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu dla Warszawy-Pragi w Warszawie do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, przy czym Sąd ten

rozstrzygnie sprawę w składzie gwarantującym realizację prawa do rzetelnego

procesu, we wszystkich jego aspektach.

Marek Pietruszyński

Andrzej Stępka

Dariusz Świecki

[WB]

II KK 486/25

6

[r.g.]