Kasacja obrońcy w sprawie gróźb z wiatrówką pozostawiona bez rozpoznania

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Hrubieszowie z dnia 25 kwietnia 2024 r.,

sygn. akt II K 749/23, oskarżonego R.P. uznano za winnego ciągu przestępstw z art.

190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k., za który wymierzono mu karę 4 miesięcy

pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby 3

lat. Nadto, zasądzono środki karne w postaci zakazu kontaktowania się z

pokrzywdzonym i zbliżania się do niego.

Po rozpoznaniu apelacji prokuratora, obrońcy oskarżonego i oskarżonego,

wyrokiem Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 24 lipca 2025 r., sygn. akt II Ka

399/24, zmieniono wyrok w ten sposób, że uchylono rozstrzygnięcia zawarte w jego

punktach I, II, III, oskarżonego uznano za winnego czynów z art. 190 § 1 k.k. w zw.

z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. oraz z art. 160 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2

k.k., za które orzeczono kary jednostkowe odpowiednio 2 miesięcy pozbawienia

wolności i 3 miesięcy pozbawienia wolności, które objęto węzłem kary łącznej 4

miesięcy pozbawienia wolności, a której wykonanie warunkowo zawieszono na

okres próby 3 lat. Nadto, zasądzono w związku z pierwszym z czynów środki karne

w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym i zbliżania się do niego, a w

pozostałym zakresie utrzymano wyrok w mocy.

Ustanowiona z urzędu w postępowaniu kasacyjnym obrońca oskarżonego

adw. A.S. wniosła kasację od wyroku Sądu odwoławczego, zaskarżając go w

całości i podnosząc:

„Zarzut 1 - rażące naruszenie art. 457§ 3 k.p.k. w zw. z art 424 § 1 pkt 1-2

k.p.k. polegające na tym, że Sąd odwoławczy sporządził uzasadnienie wyroku w

sposób rażąco niepełny, powierzchowny i nieodpowiadający wymogom ustawowym,

albowiem:

1. nie odniósł się w sposób merytoryczny do zarzutów zawartych w apelacji

obrońcy oskarżonego, oraz oskarżonego

2. nie wskazał, z jakich dowodów wywiódł ustalenia, że oskarżony rzeczywiście

kierował groźby zabójstwa wobec pokrzywdzonego,

II KK 540/25

3

3. nie przedstawił argumentacji, dlaczego uznał, iż po stronie pokrzywdzonego

wystąpiła obiektywna i uzasadniona obawa spełnienia gróźb,

4. nie uargumentował powodów zmiany kwalifikacji prawnej czynu na

przestępstwo z art. 160 k.k. a w szczególności nie podał z jakich powodów

uznał, że oskarżony swoim zachowaniem naraził pokrzywdzonego na

niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,

5. nie rozważył zarzutów dotyczących błędnej oceny zeznań pokrzywdzonego,

braku świadków potwierdzających kierowanie gróźb, a także sprzeczności

tych zeznań z dowodami złożonymi przez obronę

6. nie uzasadnił w wyroku z jakich powodów oddalił złożony przez obronę

wniosek dowodowy zmierzający do ustalenia braku możliwości

obiektywnego postrzegania zachowania oskarżonego przez

pokrzywdzonego (ograniczony widoku z uwagi na drzewa i usytuowanie

posesji), mimo że dowód ten mógł mieć kluczowe znaczenie dla ustalenia,

czy pokrzywdzony rzeczywiście widział zachowanie oskarżonego, gdy ten

miał do niego biec z wiatrówką podczas gdy pokrzywdzony jechał obok

posesji oskarżonego rowerem.

7. nie uzasadnił w wyroku oddalenia wniosku dowodowego o przesłuchanie

pokrzywdzonego w obecności psychologa celem stwierdzenia czy

wymieniony w prawidłowy sposób odtwarza i zapamiętuje zdarzenie.

Uzasadnienie Sądu odwoławczego ograniczyło się do lakonicznych

stwierdzeń, że brak świadków nie przesądza o braku zdarzenia oraz że

pokrzywdzony był osobą wiarygodną, nie popierając tego żadnymi argumentami ani

analizą dowodową. Tym samym Sąd II instancji nie wywiązał się z ustawowego

obowiązku wskazania motywów rozstrzygnięcia.

Zarzut 2 — rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k.

polegające na tym, że Sąd odwoławczy nie rozpoznał w należyty sposób zarzutów

apelacji obrońcy i oskarżonego, ograniczając się do ich formalnego odrzucenia, bez

realnego odniesienia się do ich treści. Sąd nie dokonał w uzasadnieniu wyroku

oceny:

1. zarzutu braku wiarygodnych dowodów potwierdzających grożenia

pokrzywdzonemu oraz braku po stronie pokrzywdzonego obiektywnych

II KK 540/25

4

obaw a także faktu, że pokrzywdzony nie potrafił wskazać w jakim kierunku

oskarżony oddał strzał i że zeznania pokrzywdzonego są mało wiarygodne i

zmienne.

Zarzut 3 - rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 160 § 1 k.k.

polegające na błędnym zastosowaniu tego przepisu przez Sąd odwoławczy, który -

zmieniając kwalifikację prawną czynu z art. 190 § 1 k.k. (groźby karalne) na art. 160

§ 1 k.k. (narażenie na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na

zdrowiu) - nie wykazał, w jaki sposób zachowanie oskarżonego wypełniło znamiona

tego przestępstwa. W szczególności Sąd nie wskazał, na czym miało polegać

realne narażenie pokrzywdzonego na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia.

Uzasadnienie ogranicza się do ogólnego stwierdzenia, że takie narażenie miało

miejsce, bez jakiegokolwiek odniesienia do ustaleń faktycznych czy oceny rodzaju

broni (wiatrówki), jej mocj i odległości, z jakiej rzekomo doszło do oddania strzału.

Zarzut 4 - naruszenie art. 7 kp.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegające na

dokonaniu przez Sąd odwoławczy oceny dowodów w sposób dowolny, a nie

swobodny, poprzez:

2. bezkrytyczne przyjęcie za wiarygodne zeznań pokrzywdzonego, pomimo

istnienia istotnych sprzeczności i braku potwierdzenia ich przez jakichkolwiek

świadków,

3. pominięcie dowodów przemawiających na korzyść oskarżonego, w

szczególności zeznań świadka W.P. potwierdzającego brak możliwości

widzenia przez pokrzywdzonego zdarzenia z użyciem wiatrówki z uwagi na

zasłonięcie posesji drzewami,

4. nieuwzględnienie faktu istniejącego od lat konfliktu sąsiedzkiego, który mógł

mieć wpływ na subiektywną interpretację zachowań oskarżonego przez

pokrzywdzonego.

ZARZUT 5 - rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny

wpływ na treść orzeczenia polegające na bezpodstawnym oddaleniu przez Sąd

odwoławczy wniosków dowodowych obrony i oskarżonego o:

1. dopuszczenie dowodu z oględzin nieruchomości (posesji oskarżonego)

na okoliczność wykazania, że pokrzywdzony nie miał możliwości widzenia

oskarżonego, który rzekomo miał biec w jego kierunku z wiatrówką, podczas gdy

II KK 540/25

5

pokrzywdzony jechał rowerem, z uwagi na zasłonięcie linii widoczności przez

drzewa i zabudowania,

2. dopuszczenie dowodu z ponownego przesłuchania pokrzywdzonego

w obecności psychologa, w celu oceny wiarygodności jego zeznań, z uwagi na wiek,

współistniejące choroby typowe dla tego wieku, a także fakt zmiany wersji

wydarzeń w toku postępowania.

Oddalenie powyższych wniosków dowodowych przez Sąd odwoławczy

naruszyło przepisy art. 170 § 1 pkt 2 i 5 , art. 170 § 1 a k.p.k., art. 167 k.p.k., art.

366 § 1 k.p.k., art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k., albowiem sąd nie wykazał w

uzasadnieniu wyroku, z jakich przyczyn uznał dowody te za nieistotne dla

rozstrzygnięcia, a ich przeprowadzenie mogło mieć istotny wpływ na ustalenia

faktyczne i wynik sprawy.

ZARZUT 6 - rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny

wpływ na treść orzeczenia polegające na błędnym wskazaniu przez Sąd

odwoławczy w formularzu wyroku, że oskarżyciel publiczny w apelacji zarzucał

naruszenie prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu z art. 190 k.k.,

podczas gdy w rzeczywistości wniesiona apelacja zawierała zarzut błędnych

ustaleń faktycznych, a nie zarzut naruszenia prawa materialnego, co doprowadziło

do wadliwego rozpoznania granic środka odwoławczego oraz stanowiło naruszenie

art. 433 § 1 i 2 k.p.k., art. 434 § 1 k.p.k., art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1

k.p.k., mające istotny wpływ na treść wyroku.

Zarzut 7 - naruszenie prawa materialnego polegające na niezastosowaniu §

11 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w

sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej przez adwokata z urzędu a w konsekwencji błędnym ustaleniu

wysokości wynagrodzenia obrońcy z urzędu w postępowaniu odwoławczym

poprzez przyjęcie, że za dwa terminy rozprawy przysługuje jedynie dwukrotność

stawki 168 zł, zamiast stawki 840 zł przewidzianej dla obrony w postępowaniu

odwoławczym, co skutkowało zaniżeniem wynagrodzenia łącznie o kwotę 1.653,12

zł brutto (z VAT)”.

Podnosząc powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie

II KK 540/25

6

uchylenie obu wyroków i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego

rozpoznania, ewentualnie uniewinnienie oskarżonego, uchylenie orzeczenia w

części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu,

a także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie

zostały opłacone w całości ani w części oraz zwolnienie skazanego w całości z

ponoszenia opłaty za wniesienie kasacji.

W pisemnych odpowiedziach na kasację, prokurator Prokuratury Rejonowej

wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej, a pełnomocnik oskarżyciela

posiłkowego M.R. r. pr. T.K. – o oddalenie kasacji i zasądzenie kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jako niedopuszczalna z mocy ustawy nie podlega rozpoznaniu.

Przepis art. 523 § 2 k.p.k. stanowi, że „kasację na korzyść można wnieść

jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe

na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania”.

Ograniczenie to nie dotyczy jedynie kasacji wnoszonych w trybie art. 521 § 1 i 2

k.p.k. przez tzw. podmioty specjalne (Prokurator Generalny, Rzecznik Praw

Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka), a także tych wskazujących na wystąpienie

w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (por. art. 523 § 4 k.p.k.). W

konsekwencji kasacja na korzyść nie przysługuje stronie w wypadku skazania na

karę grzywny, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania, albo w razie odstąpienia od

wymierzenia kary, jak również w razie umorzenia lub warunkowego umorzenia

postępowania.

Opisana wyżej przeszkoda do wniesienia kasacji na korzyść R.P. wystąpiła

w niniejszej sprawie, skoro prawomocnie skazano go na karę pozbawienia wolności

z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W tych okolicznościach, skoro

wyznaczony z urzędu obrońca uznał, że istnieją podstawy do wniesienia w

przedmiotowej sprawie kasacji, powinien był oprzeć ją wyłącznie o zarzuty

stanowiące tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze. Tymczasem w sporządzonej

kasacji zarzucił wyrokowi Sądu odwoławczego inne naruszenia prawa

procesowego i materialnego, niemające tego statusu. Uchybił tym samym treści art.

II KK 540/25

7

523 § 2 i 4 pkt 1 k.p.k., ustanawiającym warunki wniesienia kasacji na korzyść

skazanego.

Wniosek obrońcy z urzędu o przyznanie na jego rzecz wynagrodzenia za

sporządzenie kasacji podlegał oddaleniu, ponieważ wynagrodzenie to nie

przysługuje mu ze względu na sporządzenie niedopuszczalnego z mocy ustawy

środka zaskarżenia (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada

2018 r., II KK 409/18 i powołane tam orzeczenia).

Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. należało zwolnić skazanego od ponoszenia

kosztów postępowania kasacyjnego, uwzględniając jego trudną sytuację materialną,

a także mając na uwadze względy słuszności, przemawiające za nieobciążaniem

kosztami postępowania skazanego, gdy nie miał on wpływu na wniesienie przez

obrońcę niedopuszczalnej kasacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12

kwietnia 2016 r., V KK 21/16). Tym samym koszty te należało przejąć na rachunek

Skarbu Państwa.

Z uwagi zaś na zawarcie w sporządzonej przez pełnomocnika oskarżyciela

posiłkowego odpowiedzi na kasację „wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych” należało zasądzić od Skarbu Państwa na

rzecz oskarżyciela posiłkowego M.R. kwotę 720 zł tytułem zwrotu wydatków

poniesionych w związku z ustanowieniem pełnomocnika w celu sporządzenia

odpowiedzi na kasację. Wprawdzie sporządzona odpowiedź rodzi wątpliwości co

do jej profesjonalizmu, skoro nie dostrzeżono w niej niedopuszczalności kasacji i

wniesiono o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej, jednak trzeba wziąć pod

uwagę, że przyjęcie kasacji przez Sąd odwoławczy generowało po stronie

oskarżyciela posiłkowego potrzebę zasięgnięcia pomocy pełnomocnika w celu

ustosunkowania się do jej treści, w tym również ewentualnej oceny jej

dopuszczalności, a zatem poniesienia kosztów, które niezależnie od jakości

podjętej przez pełnomocnika czynności należało mu w tej sytuacji zwrócić.

Wysokość wynagrodzenia ustalono w oparciu o § 11 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

II KK 540/25

8

[WB]

[r.g.]