Sędzia SN powołany w spornej procedurze wyłączony od rozpoznania kasacji

Do referatu sędziego SN M.S. wpłynęła sprawa II KK 576/22. Obrońca

wskazał, że pozostawienie sprawy w referacie tego sędziego będzie wiązało się z

wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k., albowiem został on nominowany do urzędu na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. i

nie spełnia wymaganej instytucjonalnej bezstronności a jego udział w rozpoznaniu

kasacji będzie prowadził do naruszenia standardu niezawisłości rozumieniu art. 45

ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 EKPCz oraz art. 19

ust. 1 TUE.

Wniosek okazał się zasadny.

II KK 576/22

2

Jest bezsporne, że pan M.S. został powołany na stanowisko sędziego Sądu

Najwyższego Izby Karnej na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 10

października 2018 r. poprzedzonego rekomendacją Krajowej Rady Sądownictwa w

składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r., wydanej w dniu 28 sierpnia 2018 r.

(uchwała nr 331/18) ostatecznie uznanej za nieważną w dniu 11 października 2021

r. przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wadliwość tej procedury omówiona została

w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w

uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP

2/22, wynika też z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP,

art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą powołanych przepisów

jest zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego, niezależnego i niezawisłego

sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony ustawą. W omawianej sprawie

złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie wskazuje w sposób oczywisty, że

strona dostrzegła wady w procedurze powołania na stanowisko sędziego SN M.S.,

które będą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby orzekał

co do wniesione przez obrońcę kasacji. Badanie zasadności wniosku należało

poprzedzić dywagacją, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC

wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I

KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to

skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu

Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym

i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez

bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC,

ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie

stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r.,

nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr

57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr

1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a punkt widzenia Sądu

Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022 r., III KK 339/22

głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie

Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności badania

II KK 576/22

3

bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku, wypracowanego

w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło zasadności twierdzenia, że

realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1

Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych wymagało

wyłączenia od rozpoznania sprawy II KK 576/22 pana M.S.

Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do

bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a

także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków

prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3

k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością

odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Dlatego orzeczono jak wyżej.

[WB]

[a.ł]