Sąd Najwyższy uchylił wyrok wobec T.B., bo wniosek o skazanie pominął obowiązkowe zakazy

T.B. został oskarżony o to, że w okresie od 7 lipca 2024 r. do 22 października

2024 r. w B., woj. […], na dysku twardym swojego komputera i telefonie komórkowym

posiadał treści pornograficzne z udziałem małoletnich oraz za pomocą komputera z

II KK 96/26

2

dostępem do sieci Internet, używając programu do wymiany danych typu Peer to

Peer (P2P) o nazwie […], służącego do bezpośredniej wymiany plików tzw. torrentów

w sieci Peer to Peer rozpowszechniał przechowywane na dysku twardym […]

swojego komputera m-ki L. model […] treści pornograficzne w ilości 78 plików

graficznych oraz 518 plików video z udziałem małoletnich, tj. o czyn z art. 202 § 3 k.k.

Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 431/25, wydanym w trybie

art. 387 § 2 k.p.k., na wniosek oskarżonego, za zgodą prokuratora, Sąd Rejonowy w

Zamościu, po rozpoznaniu sprawy T.B.:

1. oskarżonego uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu

wyczerpującego dyspozycję art. 202 § 3 k.k. i za to na podstawie art. 202 § 3

k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności,

2. na podstawie art. 43a § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek kamy w

postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 15 000 złotych,

3. na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary

pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 22

października 2024 r. od godz. 08:00 do dnia 24 czerwca 2025 r. przyjmując,

że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równoważny

jednemu dniowi kary pozbawienia wolności,

4. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe.

Wyrok uprawomocnił się w dniu 2 lipca 2025 r., bez postępowania

odwoławczego.

Od powyższego wyroku kasację na niekorzyść skazanego wywiódł

Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść

orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie

art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k., poprzez niezasadne uwzględnienie wadliwego

wniosku oskarżonego T.B. o skazanie go bez przeprowadzenia postępowania

dowodowego i wydanie wyroku skazującego, za popełniony w okresie od 7

lipca 2024 r. do 22 października 2024 r. czyn zakwalifikowany z art. 202 § 3

k.k. pomimo, że:

- wniosek w zakresie propozycji kary i środka karnego, wymierzonych w

związku ze skazaniem na podstawie art. 202 § 3 k.k., nie zawierał propozycji

orzeczenia środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub

określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów lub

II KK 96/26

3

działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich

lub opieką nad nimi, co skutkowało wydaniem zaskarżonego wyroku z rażącą

i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą przepisu prawa materialnego, a

mianowicie art. 41 § 1 a pkt 2 k.k. w sytuacji, gdy z treści tego przepisu wynika,

że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub

obyczajności na szkodę małoletniego, orzeczenie tego środka karnego na

czas określony albo dożywotnio jest obligatoryjne;

- wniosek w zakresie propozycji kary i środka karnego, wymierzonych w

związku ze skazaniem na podstawie art. 202 § 3 k.k., nie zawierał propozycji

orzeczenia środka karnego w postaci zakazu przebywania w określonych

środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami,

zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca

pobytu bez zgody sądu, co skutkowało wydaniem zaskarżonego wyroku

również z rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą przepisu prawa

materialnego, a mianowicie art. 41a § 2 k.k. w sytuacji, gdy z treści tego

przepisu wynika, że w razie skazania na karę pozbawienia wolności bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności

seksualnej lub obyczajności, orzeczenie takiego środka karnego jest

obligatoryjne.

W konsekwencji autor środka zaskarżenia wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w

Zamościu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się zasadna w stopniu określonym w treści art. 535 § 5 k.p.k.

Trafnie bowiem podniesiona została wadliwość wyroku, implikowana wystąpieniem

naruszeń prawa materialnego.

W nawiązaniu do istoty orzekania w trybie art. 387 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy

notorycznie akcentuje w orzecznictwie, że obowiązkiem sądu jest gruntowna

weryfikacja występowania wszystkich warunków jego dopuszczalności. Jednym z

nich jest zgodność wniosku zgłoszonego z obowiązującymi przepisami prawa

karnego materialnego. W sytuacji, w której treść wniosku tychże regulacji prawnych

nie respektuje, niewątpliwym obowiązkiem sądu jest bądź to uzależnienie decyzji o

II KK 96/26

4

jego uwzględnieniu od dokonania zmiany konwalidującej dostrzeżoną wadliwość (art.

387 § 3 k.p.k.), bądź też rozpoznanie w dalszym ciągu sprawy na zasadach ogólnych

(tak też powołane w kasacji wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2014 r.,

sygn. akt V KK 367/13, z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt V KK 172/18, z dnia 5

grudnia 2023 r., sygn. akt I KK 372/23, z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt IV KK

289/24, z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt I KK 335/25, z dnia 11 grudnia

2025 r., sygn. akt V KK 492/25).

Sąd Rejonowy w Zamościu temu obowiązkowi nie sprostał, albowiem

uwzględnił propozycję oskarżonego i nie dostrzegł, że wniosek nie obejmował

środków karnych, których orzeczenie - w związku ze skazaniem za występek z art.

202 § 3 k.k. - miało charakter obligatoryjny.

Stosownie do treści art. 41 § 1a k.k., sąd orzeka zakaz zajmowania wszelkich

lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo

działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z

opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio między innymi w razie skazania

za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę

małoletniego. W związku z tym, że przypisany oskarżonemu czyn stanowił taki typ

przestępstwa, sąd meriti zobligowany był zastosować ten przepis. Dodać należy, że

obowiązku tego nie wyłącza fakt, iż sprawca przestępstwa przeciwko wolności

seksualnej uprzednio nie zajmował tego rodzaju stanowiska lub nie wykonywał

określonego w tym przepisie zawodu oraz, że popełniony przez niego czyn nie

pozostawał w związku z funkcjonalnym zakresem prowadzonej przez niego

działalności (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt I KK

172/24, z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt I KK 281/24, z dnia 23 lipca 2024 r.,

sygn. akt III KK 87/24). T.B. został skazany za przestępstwo z art. 202 § 3 k.k.

Przedmiotem ochrony w przypadku typów czynów zabronionych opisanych w

dyspozycji przywołanego przepisu jest wolność seksualna małoletnich. Przesłanka

zastosowania zakazu przewidzianego w art. 41 § 1a pkt 2 k.k. wchodzi w grę w razie

skazania za którekolwiek z przestępstw określonych w rozdziale XXV Kodeksu

karnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt III KK

57/24). Oznacza to, że na sądzie meriti ciążył obowiązek orzeczenia wobec

oskarżonego zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk,

wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z

II KK 96/26

5

wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas

określony albo dożywotnio. Tego rozstrzygnięcia zaskarżony wyrok nie zawierał.

Trafnie dostrzegł skarżący również drugie istotne uchybienie polegające na

rażącej obrazie art. 41a § 2 k.k. Przepis ten w zdaniu pierwszym stanowi, że sąd

orzeka zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,

kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub

opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakaz

okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, w razie

skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej

wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności.

Skazanie w niniejszej sprawie spełniało te kryteria. Brzmienie powyższego przepisu

przesądza więc, że w przypadku zaktualizowania się przesłanek określonych w art.

41a § 2 k.k. zastosowanie przez sąd wskazanego środka karnego było także

obligatoryjne, a zaskarżony wyrok go nie obejmował.

Brak właściwej weryfikacji wniosku złożonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k., a co

za tym idzie pominięcie w wyroku powyższych rozstrzygnięć co do środków karnych

stanowił rażące naruszenie prawa materialnego, a wpływ tego uchybienia na treść

zapadłego orzeczenia był niewątpliwy. W rezultacie prawidłowego uwzględnienia

przy wyrokowaniu treści przywołanych powyżej przepisów kształt orzeczenia byłby

wszak zasadniczo odmienny, co rzutowałoby na sytuację prawną oskarżonego oraz

realizację celów kary w zakresie odnoszącym się do zasad prewencji indywidualnej.

Konsekwencją tego naruszenia był stan, w którym wyrok skazujący nie stanowił

adekwatnej reakcji karnej na inkryminowane zachowanie, a oskarżony odniósł w tym

postępowaniu nieuprawnioną korzyść.

Stwierdzenie przedmiotowych uchybień skutkowało uchyleniem

zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu w Zamościu do

ponownego rozpoznania, w ramach którego w pierwszej kolejności podjęta zostanie

należyta kontrola wniosku złożonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k. W przypadku

niemożności konwalidacji jego niewątpliwych braków i związanej z tym niemożności

wyrokowania na tej podstawie, sprawa będzie procedowana za zasadach ogólnych.

[WB]

[r.g.]

II KK 96/26

6