Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy A.W. i G.S. z Nowego Dworu Mazowieckiego

Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim postanowieniem z dnia 6 lipca

2026 r., sygn. akt II K 158/24, wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą

przekazania – w oparciu o przepis art. 37 § 1 k.p.k. – innemu sądowi równorzędnemu

sprawy A.W. i G.S. oskarżonych z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii i in. Uzasadniając wystąpienie sąd meriti wskazał, że po

wyłączeniu od orzekania w tej sprawie wszystkich sędziów pionu karnego tego Sądu

sprawa przydzielona została sędziemu orzekającemu w Wydziale Rodzinnym i

Nieletnich. Taka sytuacja – zdaniem sądu właściwego miejscowo – w odczuciu stron,

II KO 109/26

2

jak i opinii społecznej, może zostać potraktowana jako budząca wątpliwości z punktu

widzenia możliwości zapewnienia standardu rzetelnego i sprawnego procedowania.

Jak to podniesiono dalej w uzasadnieniu postanowienia, „sprawa ta ma bowiem

charakter skomplikowany pod względem faktycznym i prawnym, liczy aktualnie V

tomów, dotyczy możliwej odpowiedzialności karnej 2 oskarżonych mających także

współdziałać z innymi osobami w dokonaniu przestępstwa, a przydzielono ją

sędziemu, który na co dzień nie orzeka w sprawach karnych”. Powyższe może – w

ocenie Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim – ograniczyć sprawne

rozpoznanie sprawy, gdyż będzie wymagało od sędziego referenta już tylko nakładu

pracy związanego z koniecznością zapoznania się z przepisami prawa karnego oraz

kształtującymi się w tym zakresie poglądami doktryny oraz orzecznictwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Inicjatywa Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim na

uwzględnienie nie zasługuje.

Dla zastosowania wyjątkowej instytucji przewidzianej w art. 37 k.p.k.

konieczna jest konstatacja, że wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości.

Odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może

nastąpić m.in. tylko w razie zaistnienia sytuacji wskazującej, że nie jest możliwe

sprawne i skuteczne rozpoznanie przez ten sąd konkretnej sprawy.

W niniejszej sprawie żadna z opisanych w uzasadnieniu postanowienia

okoliczności nie upoważnia do wniosku, że interes wymiaru sprawiedliwości może

zabezpieczyć tylko jej przekazanie do rozpoznania innemu sądowi. Niedopuszczalne

byłoby bowiem przyjęcie – jako przesłanki podjętej na podstawie art. 37 k.p.k. decyzji

– założenia, że wyznaczony do jej rozpoznania sędzia nie będzie w stanie sprostać

wymogowi wnikliwego i sprawnego przeprowadzenia postępowania sądowego, a w

istocie do tego rodzaju obaw sprowadza się przedstawiona w uzasadnieniu

postanowienia argumentacja.

To prawda, że w niektórych sytuacjach Sąd Najwyższy (stosowne orzeczenia

powołano w treści uzasadnienia sądu występującego z inicjatywą) dopuszczał

możliwość przekazania sprawy na podstawie tego przepisu w podobnych jak w

niniejszym wypadku konfiguracjach, dotyczyło to jednak spraw o skomplikowanym

charakterze, wymagających od sędziego, niespecjalizującego się w sprawach

karnych, dodatkowego wyjątkowego nakładu pracy.

II KO 109/26

3

Tymczasem sprawa oskarżonych A.W. i G.S. do skomplikowanych nie należy.

Wprawdzie dotyczy dwóch osób, a do przesłuchania zostało zawnioskowanych 13

świadków, lecz procedowanie w niej wymaga w pierwszym rzędzie oceny dowodów,

co nie jest materią obcą żadnemu sędziemu, a tym bardziej specjalizującemu się w

sprawach rodzinnych, chociażby z uwagi na stosowanie przez taki sąd przepisów

ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.

Co więcej, przypomnieć należy, że sędzia będący referentem w tej sprawie

został - jak wszyscy inni sędziowie - powołany przez Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (art.

179 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 55 ustawy z dnia - Prawo o ustroju sądów

powszechnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 - dalej zwaną u.s.p.) sędziowie sądów

powszechnych są powoływani na stanowiska - sędziego sądu rejonowego, sędziego

sądu okręgowego oraz sędziego sądu apelacyjnego. Prezydent Rzeczypospolitej

Polskiej powołując do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim, równocześnie

wyznacza miejsce służbowe (siedzibę) sędziego. Oznacza to, że sędzia jest sędzią

danego sądu, w którego właściwości rzeczowej i miejscowej pozostaje rozstrzyganie

spraw określonej kategorii, nie zaś wydziału tego sądu. W konsekwencji - w świetle

tych regulacji - w pełni zasadne jest przekonanie, iż sędziowie są przygotowani do

orzekania w sprawach każdego rodzaju. Zawsze też, a tym bardziej w takiej jak

zaistniała w niniejszej sprawie sytuacji, zobowiązani są (w razie rzeczywistej

potrzeby) do uzupełniania swojej wiedzy i do podnoszenia swoich kwalifikacji (art.

82a § 1 u.s.p.). Powoływanie się zatem w przedmiotowym wniosku na "specjalizację

rodzinną" nie może stanowić argumentu świadczącego o jego zasadności (zob. w

tym przedmiocie postanowienie Sądu Najwyższego: 26 września 2018 r., IV KO

60/18; z dnia 23 sierpnia 2023 r., I KO 59/23; z dnia 22 stycznia 2025 r., III KO 193/24).

Odnosząc się z kolei do kwestii nadzwyczajnego nakładu pracy związanego z

rozpoznaniem tej sprawy co - wobec przytoczonych wyżej okoliczności związanych

z jej wielkością i przedmiotem - nie jawi się jako fakt oczywisty i mający rzeczywiste

znaczenie w postępowaniu objętym wnioskiem, przypomnieć należy o przepisie art.

47a § 5 u.s.p., który umożliwia sędziemu sprawozdawcy w tego rodzaju wypadku

zwrócenie się do prezesa sądu z wnioskiem o wstrzymanie przydziału kolejnych

spraw.

Na zakończenie przypomnieć należy, że akt oskarżenia w tej sprawie wpłynął

do Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim w dniu 16 kwietnia 2024 r., tj.

II KO 109/26

4

przeszło dwa lata temu. Dalsze odkładanie w czasie rozpoczęcia postępowania nie

tylko nie służy dobru wymiaru sprawiedliwości, lecz wręcz mu szkodzi.

Z tych względów postanowiono jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]