Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania

Pismem z dnia 4 maja 2021 r. P. O. wniósł o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19

grudnia 2019 r., sygn. akt II AKa 231/19, utrzymującym w mocy wyrok Sądu

Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt V

K 10/18. Jako podstawę swojego wniosku wnioskodawca wskazał art. 540 § 1 pkt 2

k.p.k., podnosząc, że orzekające w jego sprawie Sądy nie oceniły właściwie jego

przyznania się do winy i niesłusznie nie zastosowały w stosunku do niego art. 60 k.k.,

II KO 57/26

2

choć były zobowiązane to uczynić, gdyż „złamał tzw. zasadę przestępczej

solidarności”; że nie oceniono jego postawy w oparciu o art. 175 k.p.k. oraz że Sąd

odwoławczy nie uwzględnił jego wniosku o sprowadzenie go na rozprawę

odwoławczą stosownie do regulacji art. 374 § 1, § 1a i § 2 k.p.k. Nadto, P. O. wniósł

o ustanowienie mu obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie

postępowania.

Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2021 r., II KO

49/21, wydanym w składzie z udziałem SSN Marka Motuka, odmówiono przyjęcia

osobistego wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej

bezzasadności. Po rozpoznaniu zażalenia P. O. na to postanowienie, Sąd

Najwyższy, postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2026 r., II KZ 50/21, na podstawie art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k., uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi

Najwyższemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Z treści osobistego wniosku o wznowienie postępowania wynika jego

oczywista bezzasadność. Dlatego też należało odmówić jego przyjęcia bez

wzywania do usunięcia jego braków formalnych.

Wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek

ściśle określonych w ustawie. Ich katalog zawierają przepisy art. 540 k.p.k., art. 540a

k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3 k.p.k. Z kolei w art. 545 § 3 k.p.k. ustawodawca

sformułował obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania z

punktu widzenia jego ewentualnej oczywistej bezzasadności. Z brzmienia tego

przepisu wprost wynika, że sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od

prokuratora, adwokata lub radcy prawnego, bez wzywania do usunięcia jego braków

formalnych, jeżeli z treści wniosku wynika jego oczywista bezzasadność. W

szczególności dotyczy to sytuacji, gdy we wniosku o wznowienie postępowania

powołuje się na okoliczności, które w ogóle nie mieszczą się we wskazanych

podstawach wznowienia postępowania.

Z taką sytuacją mamy właśnie do czynienia w przedmiotowej sprawie. W

złożonym wniosku P. O. podstaw do wznowienia postępowania upatruje w istocie w

treści art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k., skoro głównym jego zarzutem uczynił

stwierdzenie, że Sądy nie zastosowały „art. 60 k.k.”, a więc uregulowanego w tym

przepisie nadzwyczajnego złagodzenia kary, choć w ocenie autora wniosku były

zobowiązane to uczynić. Przypomnieć w tej sytuacji więc trzeba, że przepis art. 540

II KO 57/26

3

§ 1 pkt 2 lit. b k.p.k. przewiduje, iż postępowanie sądowe zakończone prawomocnym

orzeczeniem wznawia się, jeżeli dopiero po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe

fakty lub dowody, wskazujące na to, że skazanego skazano za przestępstwo

zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do

nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające

na nadzwyczajne obostrzenie kary. Wniosek o wznowienie postępowania oparty na

wskazanej podstawie może zatem okazać się skuteczny jedynie w sytuacji, gdy

wykazane w nim zostanie, że po wydaniu prawomocnego wyroku ujawnią się nowe

fakty lub dowody, które wskazują na zaistnienie wadliwości rozstrzygnięcia sądu we

wskazanym powyżej zakresie.

W sprawie niniejszej autor wniosku nie odwołuje się zaś do żadnych nowych

faktów czy dowodów, o jakich tu mowa. P. O. nawiązuje bowiem do jego przyznania

się do winy, a więc do okoliczności, która znana była orzekającym w sprawie Sądom

i została już przez nie oceniona oraz nie skutkowała zastosowaniem

nadzwyczajnego złagodzenia kary. Zatem wniosek o wznowienie sprowadza się w

istocie do zakwestionowania oceny Sądów w tym względzie, co nie może być

rozważane w kontekście wznowienia postępowania. Powodu do wznowienia nie

może stanowić również odwołanie się do art. 175 k.p.k., źle zastosowanego zdaniem

autora wniosku w kontekście jego przyznania się do winy. Otóż przepis ten stanowi

jedynie, że oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania

powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania

wyjaśnień, o czym należy oskarżonego pouczyć. Prawo to oskarżony w sprawie

zrealizował, składając wyjaśnienia określonej treści, a przy tym wskazany przepis nie

stanowi podstawy orzeczenia o karze, więc twierdzenia P. O. , że wadliwie nie

oceniono jego przyznania się do winy w oparciu o art. 175 k.p.k. są zupełnie

chybione. Z kolei kwestię udziału w rozprawie odwoławczej P. O. rozstrzygano nie

w oparciu o wskazywane we wniosku przepisy art. 374 § 1, § 1a i § 2 k.p.k., lecz po

myśli art. 451 k.p.k. Również i powyższe okoliczności w żadnym razie nie nawiązują

do podstaw wznowienia postępowania z art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy, wobec stwierdzenia, że z treści wniosku wynika

jego oczywista bezzasadność, zdecydował o odmowie jego przyjęcia. Podkreślenia

przy tym wymaga, że regulacja wstępnej kontroli wniosku o wznowienie

postępowania zawarta w art. 545 § 3 k.p.k. wprowadzona została po to, aby

wyeliminować konieczność przeprowadzania różnego rodzaju czynności

II KO 57/26

4

procesowych związanych z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie może

doprowadzić do wznowienia. Niezasadne jest więc wyznaczanie obrońcy z urzędu,

skoro wnioskodawca nie podał w swoim wniosku okoliczności, które mogłyby być

rozpatrywane w płaszczyźnie podstaw wznowienia postępowania.

Z tych też względów orzeczono, jak na wstępie.

[JJ.]

[a.ł]