Sąd Najwyższy przekazał zażalenie M.M. na odmowę wszczęcia śledztwa innemu sądowi

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Janowie Lubelskim po rozpoznaniu

zawiadomienia M.M. postanowieniem z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt [...]

odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie „mającego miejsce w okresie od dnia 12

marca 2013 roku do dnia 17 marca 2025 roku w krótkich odstępach czasu, w

wykonaniu z góry powziętego zamiaru w T. oraz Z., woj. […] przekroczenia

uprawień i niedopełnienia obowiązków przez ustalonych sędziów, prokuratorów,

funkcjonariuszy Policji, geodetę i notariusza podczas wykonywania czynności w

postępowaniach prowadzonych Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Lubelskim za

sygn. I Ns 944/13,

II KO 64/26

2

I Ns 5822/13, I Ns 67/17,I Ns 540/19, Sądzie Okręgowym w Zamościu za

sygn. I S 34/20, I Ca 417/21, Prokuraturze Rejonowej w Tomaszowie Lubelskim za

sygn. PR Ds. […], PR Ds. […]. Ds. […] oraz związkowych postępowaniach o

charakterze nadzorczym w Sądzie Okręgowym w Zamościu oraz Sądzie

Rejonowym w Tomaszowie Lubelskim, w szczególności poprzez nierzetelne

prowadzenie postępowań, wydawanie niezasadnych końcowych decyzji

merytorycznych, poświadczenie nieprawdy w dokumentach co do okoliczności

mających znaczenie prawne, przy czym czynów tych dopuszczono się w związku z

braniem udziału w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnienie przestępstw,

na skutek czego działano na szkodę interesu prywatnego M.M., tj. o czyn z art. 231

§ 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zb. z art. 258 § 1 k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k. – wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu

zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.)”.

Postanowienie to zaskarżył M.M. Wniesione przez niego zażalenie zostało

przez prokuratora przyjęte i przekazane do rozpoznania właściwemu miejscowo

Sądowi Okręgowemu w Zamościu, z wnioskiem o jego nieuwzględnianie.

Postanowieniem z dnia 7 maja 2026 r., sygn. akt II Kp 158/26, Sąd

Okręgowy w Zamościu na podstawie art. 37 k.p.k. (powinno być: art. 37 § 1 k.p.k.)

zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie przedmiotowego zażalenia do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w

niniejszej sprawie „decyzja procesowa będąca przedmiotem kontroli dotyczy

sędziów Sądu Okręgowego w Zamościu”, wobec czego „wzgląd na

zagwarantowanie bezstronności sądu rozpoznającego sprawę uzasadnia

wystąpienie (…) do Sądu Najwyższego o jej przekazanie do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wystąpienie Sądu Okręgowego w Zamościu zasługuje na uwzględnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie wskazywano na

wyjątkowy charakter przepisu art. 37 k.p.k. (wcześniej niepodzielonego na jednostki

redakcyjne), jako dopuszczającego możliwość odstąpienia, ze względu na dobro

wymiaru sprawiedliwości, od fundamentalnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd

właściwy miejscowo. Akcentowano również, że przekazanie sprawy do rozpoznania

II KO 64/26

3

innemu sądowi równorzędnemu na podstawie tego przepisu może nastąpić m.in.

wtedy, gdy realnie występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione

przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym

sądzie. Sąd Okręgowy w Zamościu przedstawił argumenty przekonujące o

potrzebie przekazania sprawy z zażalenia M.M. do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu. Rzeczywiście, zasadnie można przyjąć, że doznałoby uszczerbku

dobro wymiaru sprawiedliwości, gdyby zażalenie to rozpoznał sąd miejscowo

właściwy. W takim wypadku sąd ten, tj. Sąd Okręgowy w Zamościu, oceniałby

prawidłowość decyzji prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie

sugerowanego przez autora zażalenia popełnienia przestępstwa m.in. przez

sędziego właśnie tego Sądu orzekającego w dotyczącej M.M. sprawie I Ca 417/21,

zatem zainteresowanego sposobem rozpoznania zażalenia. Jest więc wysoce

prawdopodobne, że pozostawienie sprawy w kognicji sądu miejscowo właściwego

prowadziłoby do pojawienia się, ze szkodą dla wymiaru sprawiedliwości, mających

cechę racjonalności głosów, podających w wątpliwość zdolność tego sądu do

bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy. Ogląd sprawy nasuwa

przekonanie, że byłoby to wręcz nieuniknione w przypadku autora zażalenia, który

pozostaje w przekonaniu, iż osoby podejmujące w prokuraturach i sądach

dotyczące jego decyzje, czynią to z naruszeniem prawa, a nawet popełniają

przestępstwa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy przekazał sprawę do

rozpoznania położonemu poza okręgiem apelacji lubelskiej Sądowi Okręgowemu w

Tarnobrzegu.

[WB]

[r.g.]