Sędzia SN powołana z udziałem KRS po nowelizacji 2017 r. wyłączona ze sprawy

W dniu 19 stycznia 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy

skazanego P. Z. o wyłączenie SSN Anny dziergawki od rozpoznania sprawy II KS

59/25.

Uzasadniając ten wniosek obrońca podniósł okoliczność powołania

wymienionej sędzi na urząd sędziego Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowelizacją z 2017 r. i na

konsekwencję tego faktu dla stwierdzenia, że rozpoznanie sprawy przez Sąd

Najwyższy z jego udziałem oznaczałoby jej rozpoznanie w nienależytym składzie,

czego konsekwencją będzie wystąpienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej.

Wnioskodawca powołał się również na uchwałę połączonych Izb Sądu

II KS 59/25

2

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz.

7), z której wynika, że powołanie na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia

2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw, stanowi samoistną przesłankę do uznania, że w sprawie doszło do

nienależytej obsady Sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek jest zasadny.

Przemawia za tym potrzeba zapewnienia stronie postępowania karnego

dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd

Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą

trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-

1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu

w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie

sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana

uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład

Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło

orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20,

OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały

obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23

listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z

dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja

2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.

Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało

następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano

m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego,

który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową

II KS 59/25

3

Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do

sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest

ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95;

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z

dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego

2024 r., II KK 627/23).

Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

(dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce

(skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu

ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności (dalej: „EKPC”, „Konwencja”), udział w

procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od

władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak

powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i

bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt

284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16

września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z

dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr

49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp.

z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia

23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).

Poza tym, wnioskodawca zwrócił uwagę, że zarzut sformułowany w skardze

na wyrok sądu odwoławczego dotyczył zasiadania w jego składzie sędziego

powołanego w tej samej kwestionowanej przez obrońcę procedurze z udziałem

KRS po nowelizacji z 2017 r. W konsekwencji rozpoznając tę skargę sędzia

odnosiłaby się do oceny okoliczności, które dotyczą jej samej, co podważa jej

bezstronność w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

II KS 59/25

4

[J.J.]

[a.ł]

Małgorzata Gierszon