Sąd Najwyższy utrzymał odmowę przyjęcia kasacji skazanego na grzywnę

Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie z dnia

23 września 2024 r., sygn. akt V K 466/22, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego

w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt X Ka 1228/24, P. P. został skazany

na karę 200 stawek dziennych grzywny, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na

20 złotych. Orzeczenie Sądu odwoławczego zaskarżone zostało kasacją obrońcy

skazanego, w której zarzucono:

- rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 26 § 1 k.k.,

II KZ 41/26

2

- rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art.

457 § 3 k.p.k.,

- rażące naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2

k.p.k. polegające na zaakceptowaniu przez Sąd odwoławczy dowolnej oceny

materiału dowodowego.

Odwołując się do tych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie wyroków Sądów

obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2026 r., sygn. akt X WKK 39/26, Przewodniczący

X Wydziału Sądu Okręgowego w Warszawie odmówił przyjęcia kasacji wskazując,

że zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k., kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie

skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę

pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, a kara taka nie

została wobec skazanego orzeczona, a nadto w kasacji nie podniesiono zarzutu

zaistnienia uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.

Zarządzenie to zaskarżone zostało zażaleniem obrońcy skazanego.

Wprawdzie we wstępnej części środka odwoławczego nie sformułowano

zarzutów stawianych zarządzeniu, to jednak z jego uzasadnienia wynika, że

skarżący uważa, iż:

- zarządzenie wydane zostało z naruszeniem art. 530 § 2 k.p.k., ponieważ

przewodniczący wydziału nie ma uprawnienia do dokonywania merytorycznej

kontroli wniesionej kasacji, co w realiach sprawy miało miejsce poprzez stwierdzenie,

że nie zawiera ona zarzutu opartego na uchybieniach wymienionych w art. 439 k.p.k.;

- zarządzenie jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP

poprzez to, że pozbawia ono stronę prawa do sądu;

- zaskarżone zarządzenie narusza standard prawa do sądu wynikający z art.

6 europejskiej konwencji praw człowieka, a także pozostaje w sprzeczności z art. 13

tej konwencji, gwarantującym każdej osobie skuteczny środek ochrony prawnej.

W ocenie skarżącego, art. 523 § 2 k.p.k. nie powinien być interpretowany w

sposób prowadzący do wyłączenia kontroli Sądu Najwyższego w sprawach, w

których skarżący podnosi zarzuty dotyczące naruszenia fundamentalnych gwarancji

rzetelnego procesu.

W konsekwencji tych rozważań obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego

zarządzenia oraz przyjęcie kasacji do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

II KZ 41/26

3

Zażalenie jest oczywiście bezzasadne.

Zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k., kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie

skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę

pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie

to nie dotyczy podmiotów szczególnych wymienionych w art. 521 k.p.k., ani kasacji

wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. Skazanemu w

rozważanej sprawie nie wymierzono kary pozbawienia wolności bez warunkowego

zawieszenia jej wykonania, kasacja nie została wniesiona przez podmiot szczególny,

a w treści nadzwyczajnego środka zaskarżenia nie zarzucono uchybienia

wymienionego w art. 439 k.p.k., a więc nie została ona oparta na bezwzględnych

powodach uchylenia orzeczenia.

Stosownie do art. 530 § 2 k.p.k., prezes sądu (przewodniczący wydziału,

upoważniony sędzia) odmawia przyjęcia kasacji, jeżeli zachodzą okoliczności, o

których mowa w art. 120 § 2 lub 429 § 1 k.p.k., albo gdy kasację oparto na innych

powodach niż wskazane w art. 523 § 1 k.p.k. Przepis art. 429 § 1 k.p.k. stanowi, że

odmawia się przyjęcia środka odwoławczego (w rozważanym wypadku kasacji) m.in.

wówczas, gdy jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Obowiązkiem

przewodniczącego wydziału, rozważającego kwestię przyjęcia albo odmowy

przyjęcia kasacji, było zatem zbadanie, czy jest ona dopuszczalna w świetle

obowiązującego prawa. W zarządzeniu trafnie ustalono, że kasacja obrońcy

skazanego nie spełnia wymogów ustawowych, ponieważ skazanemu wymierzono

karę nieizolacyjną, a skarżący nie podniósł zarzutu znajdującego oparcie w

przepisach art. 439 k.p.k. Twierdzenie skarżącego, iż autor zarządzenia dokonał

niedopuszczalnej merytorycznej kontroli kasacji jest zupełnie chybione, ponieważ jej

ocena ograniczała się do stwierdzenia, że nie zaistniała sytuacja przewidziana w art.

523 § 4 pkt 1 k.p.k. (nie podniesiono zarzutu zaistnienia uchybienia z art. 439 § 1

k.p.k. (godzi się zauważyć, że zażaleniu skarżący wcale nie twierdzi, że taki zarzut

podniósł).

Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty związane z naruszeniem

przepisów konstytucyjnych i konwencyjnych, gwarantujących prawo do sądu i

skutecznego środka ochrony prawnej. Zgodność ograniczenia wnoszenia kasacji z

Konstytucją RP była przedmiotem analiz Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku

z dnia 17 maja 2004 r., SK 32/03 (OTK-A 2004/5/44) uznał, że jest ono zgodne z art.

II KZ 41/26

4

32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie

jest niezgodne z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Argumentacja zawarta w zażaleniu skarżącego nie przedstawia nowej

perspektywy konstytucyjnej oceny owego ograniczenia. W zakresie rozważań

w zaprezentowanej optyce wypada odesłać do obszernego uzasadnienia

cytowanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego (zob. też postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 17 maja 2017 r., IV KZ 10/17; z dnia 19 lipca 2017 r., V KZ

32/17 i z dnia 21 maja 2020 r., II KZ 52/19). W uzasadnieniu wskazanego wyroku

Trybunału Konstytucyjnego zwrócono także uwagę, że omawiana regulacja nie

została zakwestionowana w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Na sprzeczność z przepisami konwencji nie wskazuje także aktualne orzecznictwo

Trybunału, w tym judykaty przywołane w uzasadnieniu zażalenia.

Kierując się powyższym, orzeczono jak na wstępie.

SSN Waldemar Płóciennik

[J.J.]

[a.ł]