Sąd Najwyższy odrzucił skargę spółki o stawki opłaty podstawowej

II NSK 127/23

2

Postanowieniem z 31 maja 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie

VII AGz 97/23 z powództwa X. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.

(wcześniej […]) przeciwko Prezesowi Urzędu Transportu Kolejowego z udziałem

zainteresowanego P. Spółki Akcyjnej w W. o zatwierdzenie stawek jednostkowych

opłaty podstawowej, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu

Okręgowego w Warszawie z dnia 29 listopada 2022 r., XVII AmK 16/22, odrzucił

zażalenie na punkt pierwszy zaskarżonego postanowienia (pkt 1), oddalił zażalenie

w pozostałym zakresie (pkt 2) i odstąpił od obciążania powoda kosztami

postępowania zażaleniowego (pkt 3).

Od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie skargę kasacyjną

wywiódł powód, zaskarżając je w części, tj. w zakresie pkt 2. Zarzucił naruszenie

przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 47969

§ 2 k.p.c. w związku z art. 47969 § 1 k.p.c. (oraz art. 13b ust. 2 ustawy o transporcie

kolejowym) oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE oraz art. 168 § 1 k.p.c.

w związku z art. 380 k.p.c., art. 397 § 3 k.p.c. oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy

2001/14/WE.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący powołał się

na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz na oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c.).

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu

w Warszawie.

Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej

w całości, oddalenie wniosku powoda o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie

oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem

przepisanych.

Zainteresowany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, względnie o oddalenie skargi

kasacyjnej w całości, oddalenie wniosku powoda o rozpoznanie skargi kasacyjnej

II NSK 127/23

3

na rozprawie, w każdym przypadku zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przed przystąpieniem do omówienia przyczyn odrzucenia skargi kasacyjnej,

Sąd Najwyższy wyjaśnia motywy podjęcia postępowania w niniejszej sprawie.

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r., II NSK 127/23, na podstawie

art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam, Sąd Najwyższy zawiesił niniejsze

postępowanie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych,

usuwających wady procesowe, określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko

Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam zakreślonym.

Wskazane orzeczenia nie zostały w zakreślonym terminie lojalnie

przez ustawodawcę wykonane. Termin wyznaczony pierwotnie w wyroku

pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r.,

Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), upłynął bezskutecznie,

a 20 listopada 2024 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka, na wniosek Polski,

wyznaczył kolejny termin na wykonanie wyroku w sprawie Wałęsa przeciwko

Polsce (nr skargi 50849/21). Także ten termin upłynął bezskutecznie. W związku

z tym 17 listopada 2025 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka po raz kolejny

postanowił przedłużyć termin na wykonanie przez Polskę wyroku w sprawie Wałęsa

przeciwko Polsce (nr skargi 50849/21).

W związku z brakiem lojalnego wykonania przez ustawodawcę krajowego

wskazanych orzeczeń oraz w związku z brakiem wiarygodnych informacji

o perspektywie ich wykonania i wprowadzenia wymaganych zmian legislacyjnych

usuwających stwierdzone wady procesowe, wynikające z braku niezależności

Krajowej Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy ważąc konkurujące wartości uznał,

że dalsze oczekiwanie na usunięcie stwierdzonych wad procesowych

przez ustawodawcę nie jest korzystne dla stron ani uzasadnione, ponieważ może

skutkować naruszeniem obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

Rzetelne rozpoznanie sprawy wymaga zawsze lojalnego i wszechstronnego

II NSK 127/23

4

zbadania uwarunkowań prawnych i faktycznych sprawy, ale powinno następować

w rozsądnym terminie.

Nie oznacza to bynajmniej, że utraciły doniosłość ustalenia poczynione

w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2020 r.,

I NOZP 3/19, mającej moc zasady prawnej. W uchwale tej Sąd Najwyższy

przypomniał, że podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej jest wzajemne

zaufanie państw członkowskich, w szczególności przez przestrzeganie prawa UE.

Z tego względu, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3

akapit pierwszy (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm.) – Państwa Członkowskie

powinny zapewnić na swym terytorium stosowanie i poszanowanie prawa

Unii Europejskiej oraz podejmować w tym celu środki służące zapewnieniu

wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji

Unii Europejskiej. Na Rzeczypospolitej Polskiej ciąży więc w dalszym ciągu

obowiązek zapewnienia Krajowej Radzie Sądownictwa niezależności.

Brak niezależności Krajowej Rady Sądownictwa jest przyczyną wątpliwości

co do niezależności niektórych składów orzekających w sądach krajowych.

Sąd Najwyższy odnotowuje przy tym, że sam Sąd Najwyższy nie może

samodzielnie rozwiązać problemu braku niezależności Krajowej Rady Sądownictwa,

chociaż również w okresie poprzedzającym wydanie wyżej wskazanych wyroków

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka, sędziowie Sądu Najwyższego mając na celu umożliwienie ustawodawcy

dostosowania ustawodawstwa do standardów prawa europejskiego, w reakcji

na uchwałę składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. BSA I-4110-1/20),

powstrzymywali się od orzekania (zob. postanowienie składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z 2 marca 2020 r., I NSW 1/20; postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lutego 2020 r., I NO 3/20; z 26 lutego 2020 r., I NO 190/19;

z 26 lutego 2020 r., I NSP 2/20; z 26 lutego 2020 r., I NSP 200/19; z 19 marca

2020 r., I NSP 11/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 14/20; z 19 marca 2020 r.,

I NSP 15/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 8/20; z 23 marca 2020 r., I NSW 4/20;

z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20; z 13 lutego 2020 r., I NO 187/19; z 23 marca

2020 r., I NSW 4/20; z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20). Także po wydaniu wyroku

II NSK 127/23

5

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r., C-718/21

oraz wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r.,

Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), Sąd Najwyższy podkreślał

konieczność podjęcia przez ustawodawcę koniecznych inicjatyw legislacyjnych

(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2024 r., I NKRS 76/21;

z 19 marca 2024 r., I NKRS 7/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 34/23; z 19 marca

2024 r., I NKRS 45/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 70/23; z 20 marca 2024 r.,

I NKRS 44/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 59/23; z 20 marca 2024 r.,

I NKRS 69/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 82/23; z 20 marca 2024 r.,

I NKRS 93/23; z 9 kwietnia 2024 r., II NSK 127/23; z 9 kwietnia 2024 r.,

II NSKP 11/23; z 11 kwietnia 2024 r., II NSKP 71/23; z 11 kwietnia 2024 r.,

II NSNc 470/23; z 11 kwietnia 2024 r., III CB 14/22; z 25 kwietnia 2024 r., I NB 6/22;

z 18 kwietnia 2024 r., I NSW 14/18; z 9 lipca 2024 r., I NSW 23/24; z 8 października

2024 r., I NO 34/23; z 10 października 2024 r., II NSNc 181/24; z 10 października

2024 r., II NSNc 151/24; z 10 października 2024 r., II NSNc 194/24;

z 10 października 2024 r., II NSNc 250/24).

Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia

12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186)

oraz art. 29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków Krajowej

Rady Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5).

Przechodząc do oceny formalnych podstaw dopuszczalności skargi

kasacyjnej, Sąd Najwyższy przypomina, że zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c.

do elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej należą:

1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem,

czy jest ono zaskarżone w całości czy w części;

2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie;

3) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem

zakresu żądanego uchylenia i zmiany.

Skarga kasacyjna powinna zawierać wszystkie elementy konstrukcyjne

pod rygorem jej odrzuceniem a limine (por. m. in. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 21 lipca 2006 r., III CZ 41/06; z 8 maja 2008 r., V CZ 26/08;

II NSK 127/23

6

z 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12; z 14 stycznia 2016 r., I CZ 116/15;

z 31 sierpnia 2021 r., II CSK 81/21; z 8 marca 2023 r., I CSK 4727/22), z tym że

samo literalne ujęcie skargi nie ma rozstrzygającego znaczenia w każdym

przypadku (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 30 września 2016 r.,

I CZ 54/16; z 30 września 2016 r., I CZ 54/16; z 24 kwietnia 2018 r., V CZ 25/18;

postanowienie Sądu Najwyższego z 4 października 2022 r., I NSNc 725/21;

wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2022 r., I NSNc 748/21).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wniosek kasacyjny

musi odpowiadać wskazanemu zakresowi zaskarżenia wyroku Sądu drugiej

instancji, albowiem determinuje zakres orzekania przez Sąd Najwyższy i zakres

dopuszczalnej ingerencji Sądu Najwyższego w prawomocne orzeczenie sądu

drugiej instancji. Skarga kasacyjna, w której wniosek kasacyjny nie odpowiada

zakresowi zaskarżenia podlega odrzuceniu przez Sąd Najwyższy na podstawie

art. 3986 § 3 w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. bez wzywania do uzupełnienia

tego braku, albowiem nie jest rolą Sądu Najwyższego rekonstruowanie wymagań

konstrukcyjnych skargi, które powinny być jednoznacznie w niej sformułowane

(postanowienie Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2025 r., I CSK 813/24;

por. również m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 2 października 2007 r.,

V CSK 309/07; z 3 czerwca 2016 r., IV CSK 796/15; z 19 marca 2021 r.,

II CSK 406/20).

W realiach sprawy sformułowany przez skarżącego zakres zaskarżenia

jest sprzeczny z wnioskiem kasacyjnym. Skarżący objął zakresem zaskarżenia

jedynie część postanowienia Sądu drugiej instancji, tj. wyłącznie pkt 2, natomiast

we wniosku kasacyjnym zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości.

Tego rodzaju brak skargi kasacyjnej ma charakter nieusuwalny (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 12 października 2007 r., V CSK 309/07; z 9 marca 2021 r.,

II CSK 406/20; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1066/23; zob. również postanowienia

Sądu Najwyższego: z 3 lipca 2024 r., II NSK 129/23; z 19 września 2024 r.,

II NSK 46/24; z 26 września 2024 r., II NSK 13/24; z 9 października 2024 r.,

II NSK 1/24; z 16 października 2024 r., II NSK 31/24; z 16 października 2024 r.,

II NSK 16/24; z 12 grudnia 2024 r., II NSK 65/24; z 17 grudnia 2024 r., II NSK 76/24;

z 17 grudnia 2024 r., II NSK 107/23).

II NSK 127/23

7

W związku z powyższym Sąd Najwyższy kierując się podstawowymi

zasadami prawa procesowego uznał, że jego rolą nie jest konstruowanie skargi

kasacyjnej w zastępstwie skarżącego, ani tym bardziej podejmowanie decyzji

za skarżącego, co i w jakim zakresie należy zaskarżyć oraz z jakim skutkiem.

Na marginesie Sąd Najwyższy wyjaśnia, że nawet gdyby skarga kasacyjna

zawierała konstrukcyjne elementy, to nie mogłaby zostać przyjęta do rozpoznania.

Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego wielokrotnie wyrażany był pogląd, że jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, to skarga nie może być jednocześnie w tym

zakresie oczywiście uzasadniona (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 26 listopada 2013 r., I UK 291/13; z 20 marca 2014 r., I CSK 343/13; z 17 lipca

2019 r., III CSK 148/19; z 18 listopada 2020 r., III PK 192/19; z 2 listopada 2022 r.,

I CSK 1170/22; z 29 grudnia 2022 r., I CSK 1458/22; z 25 lipca 2024 r.,

I CSK 1891/23). Powołanie się przez skarżącego na występowanie w sprawie

istotnego zagadnienia prawnego, wyklucza możliwość przyjęcia, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w ramach naruszenia tych samych

przepisów.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c.

w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 4 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 14 ust. 2 pkt 3

w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 118).

[kf]

[a.ł]

II NSK 127/23

8