SN odmówił przyjęcia skargi UOKiK w sporze o wykorzystanie przewagi kontraktowej

Wyrokiem z 27 stycznia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie

z powództwa E. S.A. w K. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i

Konsumentów o wykorzystanie przewagi kontraktowej, oddalił apelację (pkt I) oraz

rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt II).

II NSK 19/26

2

Wyrok został zaskarżony przez pozwanego. Jako uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany wskazał, że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona oraz w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne.

Powód złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi

kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie podlegała przyjęciu do merytorycznego rozpoznania.

1. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany

na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Z tych względów,

skarga kasacyjna nie jest dostępna w każdej sprawie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 9 kwietnia 2019 r., I NSK 73/19; 30 czerwca 2021 r.,

I NSK 5/21; 23 lutego 2022 r., I NSK 29/21).

Konieczna selekcja skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze

badania zasadności wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania. Przesłanki pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989

§ 1 k.p.c. Może je stanowić: (1) występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego; (2) istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność

postępowania lub (4) oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji

Sąd Najwyższy bada jedynie to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna

z przesłanek uzasadniających wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

2. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym

zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie

objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy

i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić

II NSK 19/26

3

do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga

jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej

sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2003 r., II CK 324/03;

7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; 22 listopada

2007 r., I CSK 326/07; 26 września 2005 r., II PK 98/05; 10 maja 2019 r.,

I CSK 627/18; 16 maja 2019 r., I NSK 87/18; 21 września 2021 r., I NSK 11/21).

Zagadnienia przedstawione w skardze kasacyjnej nie spełniają powyższego

kryterium.

Sformułowane przez skarżącego zagadnienie odrywa się od realiów niniejszej

sprawy i nie dotyczy stosowania przepisów powołanej ustawy. Zasadniczy problem

w przedmiotowym postępowaniu ogniskował się wokół ciążącego na organie

obowiązku należytego wykazania (z zachowaniem rygorów dowodowych

związanych z postępowaniem prowadzącym do nakładania sankcji) samego faktu

„wykorzystywania przewagi” kontraktowej. Jak trafnie przyjęły sądy orzekające

w sprawie, Prezes UOKiK ciężarowi dowodowemu w tym zakresie nie podołał

(zob. skarżony wyrok, s. 30-33). Przedstawiona argumentacja zmierza de facto

do tego, by obowiązek dowiedzenia zdarzeń uzasadniających nałożenie sankcji

na przedsiębiorcę, zastąpić ustaleniami co do wewnętrznej organizacji grupy

kapitałowej i powierzania w jej ramach zadań podmiotowi, którym jest spółka w pełni

zależna od posiadającego przewagę kontraktową nabywcy. Tymczasem

postępowanie prowadzące do nałożenia na przedsiębiorcę sankcji musi się

bezwzględnie wiązać z dowiedzeniem okoliczności uzasadniających nałożenie

sankcji. Postępowanie kasacyjne nie służy natomiast sanowaniu braków w materiale

dowodowym zgromadzonym przez organ antymonopolowy, ani poszukiwaniu

wykładni, która pozwalałaby na obejście rygorów właściwych dla postępowania

sankcyjnego.

3. Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy

oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne

uzasadniają uwzględnienie skargi. Skarżący twierdząc, że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona, powinien wyjaśnić w czym ta oczywistość się wyraża

oraz uzasadnić to twierdzenie. Oznacza to powinność wykazania kwalifikowanej

postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, możliwej do wykazania

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, które dodatkowo prowadziło

II NSK 19/26

4

do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 8 października 2015 r., IV CSK 189/15; 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006,

nr 4, poz. 75; 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na wyjątkowy charakter

tej przesłanki, powinna ona dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego

wgłębiania się w sprawę (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 sierpnia 2007 r.,

III UK 45/07). Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej nie spełnia

powyższego kryterium.

Argumentacja zaprezentowana przez skarżącego nie wykazuje cech

oczywistej zasadności wniesionej skargi kasacyjnej. Wywody zawarte we wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania stanowią w przeważającej mierze

niedopuszczalną na etapie postępowania kasacyjnego polemikę z ustaleniami

faktycznymi poczynionymi przez Sąd Apelacyjny oraz Sąd Okręgowy (zob. art. 3983

§ 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c.). Skarżący, pod pozorem konstruowania zarzutów

rażącego naruszenia przepisów postępowania (w tym art. 386 § 4 k.p.c. oraz art. 378

§ 1 k.p.c.), kwestionuje w istocie dokonaną przez sądy obu instancji ocenę

zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący usiłuje zatem narzucić sądowi

własną interpretację zakresu i charakteru realizacji poszczególnych umów

dwustronnych łączących powoda z dostawcami oraz czerpania z nich korzyści

ekonomicznych i kontraktowych.

4. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2

k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł

na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1

w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 118).

[K.O.]

[a.ł]