Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną spółki O. w sporze o stawki opłaty podstawowej

Postanowieniem z 19 lipca 2023 r., sprostowanym postanowieniem

z 6 grudnia 2023 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie sygn. VII AGz 212/23

z odwołania O. spółki akcyjnej w P. przeciwko Prezesowi Urzędu Transportu

Kolejowego z udziałem zainteresowanego P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. o

zatwierdzenie stawek jednostkowych opłaty podstawowej na skutek zażalenia

II NSK 2/24

2

powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 lutego

2023 r., sygn. akt XVII AmK 19/22 postanowił: (1) odrzucić zażalenie na pkt 1

zaskarżonego postanowienia; (2) oddalić zażalenie w pozostałym zakresie; (3)

zasądzić od O. spółki akcyjnej z siedzibą w P. na rzecz Prezesa Urzędu Transportu

Kolejowego i P. spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwoty po 360 zł (trzysta

sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu zażaleniowym.

Powód we wniesionej skardze kasacyjnej wskazał, że zaskarża opisane

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w części, to jest w zakresie punktu 2. We

wniosku kasacyjnym domagał się natomiast uchylenia zaskarżonego postanowienia

Sądu Apelacyjnego w całości i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania w innym składzie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wnieśli zarówno pozwany jak i uczestnik

postępowania (zainteresowany).

Pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

względnie o oddalenie skargi z uwagi na fakt, iż skarga kasacyjna nie ma

uzasadnionych podstaw; oddalenie wniosku powoda o rozpoznanie skargi

kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania

kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

Zainteresowany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania z uwagi na brak przesłanek, względnie o oddalenie skargi, jako nie

mającej uzasadnionych podstaw, oddalenie wniosku powoda o rozpoznanie skargi

kasacyjnej na rozprawie, w każdym przypadku zasądzenie od powoda kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 18 lipca 2024 r., II NSK 2/24 zawiesił

postępowanie w rozpatrywanej sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per

analogiam, z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych

usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku

pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r.

Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), w terminie tam zakreślonym.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

II NSK 2/24

3

W związku z naruszającym zasadę lojalnej współpracy niewykonaniem przez

ustawodawcę wyżej wskazanych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakreślonym

terminie, jak i w terminie dodatkowym, a także w związku z brakiem wiarygodnych

informacji o perspektywie wprowadzenia wymaganych zmian legislacyjnych

usuwających stwierdzone wady procesowe, Sąd Najwyższy stwierdza, że dalsze

oczekiwanie na ich usunięcie przez ustawodawcę nie jest celowe i może skutkować

naruszeniem innych wartości i obowiązków prawnych. Rzetelne rozpoznanie

sprawy powinno bowiem następować w rozsądnym terminie.

W dniu 15 maja 2026 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, działając na

podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i

art. 11d ust. 5 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.

U. z 2024 r. poz. 1186) oraz art. 29a ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej

Polskiej (M.P. 2026, poz. 513) kwalifikowaną większością 3/5 głosów powołał 15

sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa.

W tej sytuacji, Sąd Najwyższy uznał, że podjęcie na podstawie art. 180 § 1

pkt 4 k.p.c. per analogiam zawieszonego postępowania jest uzasadnione.

W art. 3984 § 1 k.p.c. wymieniono tak zwane elementy konstrukcyjne skargi

kasacyjnej - części składowe pisma procesowego wnoszonego przez skarżącego,

sprawiające, że pismo to stanowi skargę kasacyjną, polegające między innymi na

oznaczeniu orzeczenia, od którego jest ona wnoszona, ze wskazaniem, czy jest

ono zaskarżone w całości czy w części (pkt 1 tego przepisu) a także wniosek o

uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego

uchylenia i zmiany (pkt 3 tego przepisu). Ze względu na wysoce sformalizowany

charakter skargi jako nadzwyczajnego środka prawnego wnoszonego od

prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji kończących postępowanie w

sprawie oraz obowiązek jej sporządzenia przez fachowych pełnomocników

procesowych, jakiekolwiek braki w zakresie tych elementów nie podlegają

naprawieniu w drodze postępowania sanacyjnego, lecz powodują odrzucenie skargi

a limine (tak postanowienie Sądu Najwyższego z 8 marca 2023 r., I CSK 4727/22).

II NSK 2/24

4

Zakres zaskarżenia i wniosek o uchylenie lub o uchylenie i zmianę

orzeczenia muszą być ze sobą ściśle skorelowane; skutkiem niezachowania tego

wymagania jest odrzucenie skargi ze względu na nieusuwalne braki elementów

konstrukcyjnych skargi. W razie zaskarżenia jedynie części wyroku sądu drugiej

instancji, wymagania przewidziane w art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. są spełnione tylko

wówczas, gdy określono precyzyjnie zakres zaskarżenia i zgodny z nim zakres

żądania uchylenia lub uchylenia i zmiany zaskarżonego wyroku (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2011 r., V CSK 272/10 oraz z 10

kwietnia 2013 r., III CSK 64/13).

Jak wskazywał też w swym orzecznictwie Sąd Najwyższy, spełnienie

powyższych wymagań nie może być uznane za nadmiernie skomplikowane lub

kłopotliwe zarówno ze względu na okoliczność, że wszystkie elementy

konstrukcyjne, niepodlegające czynnościom zmierzającym do usunięcia braków, są

klarownie wskazane w art. 3984 § 1 k.p.c., jak i obowiązujące w postępowaniu

kasacyjnym obowiązkowe zastępstwo stron przez profesjonalnych pełnomocników,

zasadniczo adwokatów lub radców prawnych (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2020 r., III CSK 149/19).

We wniesionej skardze kasacyjnej występuje rozbieżność pomiędzy

wskazanym przez skarżącego zakresem zaskarżenia postanowienia Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z 19 lipca 2023 r. w sprawie VII AGz 212/23, tj.

zaskarżeniem „w części, tj. pkt 2”, a wnioskiem o uchylenie tego samego

postanowienia „w całości” i wobec tego nie ma korelacji między zakresem

zaskarżenia, a zakresem wniosku kasacyjnego. Tego rodzaju brak skargi

kasacyjnej ma charakter nieusuwalny.

Niezsynchronizowanie zakresu zaskarżenia i wniosku skargi powoduje,

że niemożliwe staje się ustalenie granic kognicji Sądu Najwyższego oraz zakresu

jego ingerencji w treść prawomocnego postanowienia Sądu drugiej instancji; pismo

takie nie spełnia konstrukcyjnych wymagań skardze kasacyjnej, a w konsekwencji

podlega odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 4 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 i 39821 k.p.c. oraz § 14 ust. 2 pkt 3 w związku z

II NSK 2/24

5

§ 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 118).

Z tych wszystkich względów, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[kf]

[r.g.]