Nakaz zawarcia umowy o odprowadzanie ścieków. SN nie przyjął skarg kasacyjnych

II NSK 76/23

2

Decyzją z 26 czerwca 2020 r., nr […], D. (dalej także jako: „pozwany” lub

„Skarżący”) działając na podstawie art. 27e ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art.

27a ust. 3 pkt 3 oraz art. 27f ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym

zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2019

r. poz. 1437 ze zm.; dalej jako: u.z.z.w.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz.

2056 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku G. Ż. (dalej: „zainteresowany”), nakazał Z. w

Ż. (dalej jako: „Z.” lub „powód”) zawarcie umowy z zainteresowanym na

odprowadzanie ścieków z nieruchomości położonej na działkach: […] i [...], M. D.,

[...] Ż.

Po rozpoznaniu odwołania powoda od ww. decyzji, Sąd Okręgowy w

Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z 24 marca 2022

r., XVII AmW 130/20 uchylił zaskarżoną decyzję.

Po rozpoznaniu apelacji powoda i zainteresowanego od powyższego wyroku,

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 10 października 2022 r., VII AGa 617/22:

w pkt. 1 oddalił obie apelacje, w pkt. 2 zasądził solidarnie od pozwanego i

zainteresowanego na rzecz Z. 540 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Pismem z 28 grudnia 2022 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku

Sądu Apelacyjnego w Warszawie wniósł pozwany D., zaskarżając to orzeczenie w

części pkt 1 i 2. Skarżący wniósł m.in. o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na

występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c.), sprowadzającego się do pytań:

1. Czy powierzenie zadania własnego gminy, polegającego na zbiorowym

odprowadzaniu ścieków, jest wymogiem formalnym dla uzyskania statusu

przedsiębiorcy wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu u.z.z.w.?

2. Czy posiadanie zezwolenia, o jakim mowa w art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.z.z.w.,

jest wymogiem formalnym dla uzyskania statusu przedsiębiorcy

wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu tej ustawy czy też elementem ładu

organizacyjno-prawnego tego przedsiębiorcy?

II NSK 76/23

3

3. Czy nakazanie zawarcia umowy o odprowadzanie ścieków, o którym

mowa w art. 27e ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.z.z.w., jest dopuszczalne wyłącznie

wobec podmiotu posiadającego zezwolenie na prowadzenie zbiorowego

odprowadzania ścieków, o jakim mowa w art. 16 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy,

także w przypadku, gdy podmiot ten stanowi spółkę z o.o. utworzoną przez gminę

lub do której przystąpiła gmina (spółkę komunalną) i którą gmina ta wyposażyła w

infrastrukturę potrzebną do wykonywania zbiorowego odprowadzania ścieków oraz

który spełnia pozostałe przesłanki do nakazania zawarcia umowy, opisane w art. 2

pkt 4, pkt 7 i pkt 20 oraz art. 6 ust. 2 ustawy?

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został rozwinięty

i uzasadniony na s. 3-7 skargi kasacyjnej.

Pismem z 8 lutego 2023 r. odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanego

złożył Z., wnosząc w pierwszej kolejności o: 1. wydanie postanowienia o odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądzenie od pozwanego na rzecz

powoda kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej za

złożenie dokumentu pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu swego pisma powód zawarł argumentację dotyczącą

niezasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (s. 2-10 odpowiedzi

na skargę kasacyjną).

Pismem z 11 stycznia 2023 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku

Sądu Apelacyjnego w Warszawie wniósł także zainteresowany, zaskarżając to

orzeczenie w całości. Skarżący wniósł m.in. o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na

występowaniu

w

sprawie

istotnego

zagadnienia

prawnego

(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), sprowadzającego się do pytań:

1) czy w świetle dyspozycji przepisów art. 2 pkt 4 u.z.z.w. w zw. a art. 16 ust.

1 u.z.z.w. posiadanie zezwolenia jest wymogiem formalnym dla uzyskania statusu

przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu tej ustawy, czy też

jest jedynie elementem ładu organizacyjno-prawnego takiego przedsiębiorstwa;

II NSK 76/23

4

2) czy w świetle dyspozycji art. 6 ust. 2 u.z.z.w. w zw. z art. 2 pkt 7 u.z.z.w.

można odmówić zawarcia umowy o odprowadzanie ścieków z osobą, której

nieruchomość została już przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym

wnioskiem o zawarcie takiej umowy, czy też w sytuacji, w której nieruchomość

wspomnianej osoby, zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 4 u.z.z.w., została

przyłączona do sieci, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może

zaniechać realizacji obowiązku wskazanego wart. 6 ust. 2 u.z.z.w.

Pismem z 10 marca 2023 r. odpowiedź na skargę kasacyjną

zainteresowanego złożył Z., wnosząc w pierwszej kolejności o: 1. wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej zainteresowanego do

rozpoznania, 2. zasądzenie od zainteresowanego na rzecz powoda kosztów

postępowania przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej za złożenie dokumentu

pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu swego pisma powód zawarł argumentację dotyczącą

niezasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (s. 2-8 odpowiedzi

na skargę kasacyjną).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarówno skarga kasacyjna pozwanego, jak i zainteresowanego nie wypełnia

ustawowych przesłanek koniecznych dla przyjęcia ich do rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; 2) istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; 3) zachodzi nieważność

postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W niniejszej sprawie zarówno pozwany, jak i zainteresowany oparli wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance występowania

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.).

Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 kwietnia 2022 r., I NSK

23/21, istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

II NSK 76/23

5

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne

zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze

wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje

oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.

Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.

(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06).

Nie budzi też najmniejszych wątpliwości, że przedkładane zagadnienie

prawne musi być aktualne, tj. musi budzić wątpliwości interpretacyjne w chwili

orzekania przez Sąd Najwyższy o zasadności (lub braku zasadności) przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy wskazać,

że zarówno pozwany, jak i zainteresowany sformułowali łącznie pięć pytań, które

dotyczą podobnego problemu, przy czym na część z nich Sąd Najwyższy udzielił

już odpowiedzi w uchwale z 13 września 2023 r., I NZP 3/22, zaś pozostała część

nie ma bezpośredniego związku z istotą sprawy i nie wpływa na jej rozstrzygnięcie.

Wyżej wymieniona uchwała Sądu Najwyższego otrzymała następujące

brzmienie:

„1) W sytuacji, w której nie jest możliwe przypisanie statusu przedsiębiorstwa

wodociągowo-kanalizacyjnego gminie, dopuszczalne jest nakazanie zawarcia

umowy o odprowadzenie ścieków podmiotowi stanowiącemu spółkę z ograniczoną

odpowiedzialnością utworzoną przez gminę lub spółkę do której przystąpiła kolejna

gmina (spółkę komunalną) i którą gmina wyposażyła w infrastrukturę potrzebną

do wykonywania zbiorowego odprowadzania ścieków oraz która spełnia pozostałe

przesłanki do nakazania zawarcia umowy, pomimo że spółka ta nie posiada

zezwolenia, o jakim mowa art. 16 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym

II NSK 76/23

6

zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U.

z 2020 r., poz. 2028).

2) Rozstrzygnięcie w sprawie spornej dotyczącej odmowy zawarcia umowy o

odprowadzania ścieków, o którym mowa w art. 27e ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy

z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym

odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2028) powinno zawierać

istotne elementy umowy określone w art. 6 ust. 3 tej ustawy.”.

Następnie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały omówił szeroko swoje

stanowisko. Przykładowo wskazał, że: „zważywszy zatem na cel wprowadzenia do

u.z.z.w. regulacji rozstrzygania sporów związanych z odmową zawarcia umowy o

odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, tj.

ochronę odbiorców usług, jak też mając na uwadze wzgląd praktyczny, tylko

bowiem uznanie, iż organ regulacyjny ma uprawnienie do kształtowania treści

umowy, którą mają zawrzeć strony, prowadzi do zlikwidowania sporu między nimi,

zasadnym jest uznanie, iż decyzja rozstrzygająca sprawę sporną dotyczącą

odmowy zawarcia umowy o odprowadzanie ścieków przez nakazanie zawarcia

takiej umowy powinna zawierać istotne elementy tej umowy określone w art. 6

ust. 3 u.z.z.w.” (s. 41 uchwały).

Uchwała została wydana na gruncie stanu faktycznego podobnego

do sprawy obecnie rozstrzyganej. Stanowi ona orzeczenie kompleksowe, kończące

spory prawne w odniesieniu do wykładni powołanych w niej przepisów. Z kolei

pytania zawarte w skardze kasacyjnej, co do których Sąd Najwyższy

nie wypowiedział się wprost w uchwale, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia

sprawy i stąd nie mogą stanowić usprawiedliwionej podstawy wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Skoro przedstawione zagadnienia prawne zostały już zasadniczo wyjaśnione

w uchwale Sądu Najwyższego, a część sformułowanych w skardze kasacyjnej

pytań nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, to oparcie

na ich podstawie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie mogło

przynieść zamierzonego skutku.

Z wszystkich tych powodów orzeczono o odmowie przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (pkt 1 sentencji postanowienia), a ponadto

II NSK 76/23

7

rozstrzygnięto o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2 sentencji

postanowienia).

sh

[r.g.]