Przewoźnik nie wywalczył kontroli sądowej stawek za tory, SN oddalił skargę kasacyjną

Decyzją z 10 kwietnia 2008 r., nr (…), Prezes Urzędu Transportu Kolejowego

(dalej również: „Prezes UTK”, „pozwany”) zatwierdził stawki jednostkowe opłaty

podstawowej, wskaźniki i zasady zwiększania stawek jednostkowych opłaty

podstawowej oraz stawki opłat dodatkowych za dostęp i korzystanie

przez przewoźników kolejowych z infrastruktury kolejowej stanowiącej własność P.

S.A. w W. (dalej również: „zainteresowany”) na okres obowiązywania rozkładu jazdy

pociągów 2008/2009 pod względem zgodności z zasadami określonymi w art. 33 ust.

2-6, art. 34 oraz przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ustawy z dnia 28 marca

2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.).

P. S.A. z siedzibą w P. (dalej: „powód”, „skarżący”) wniósł odwołanie od

powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Powód zaskarżył decyzję w części dotyczącej zatwierdzenia stawek

jednostkowych opłaty podstawowej oraz wniósł o zmianę decyzji w części, poprzez

odmowę zatwierdzenia w/w stawek jednostkowych opłaty podstawowej

oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając

wniosek o przywrócenie terminu powód podniósł m.in., iż decyzja nigdy nie została

mu doręczona, gdyż w ocenie Prezesa UTK przewoźnicy kolejowi (w tym powód)

nie są stroną postępowania administracyjnego, w którym została wydana zaskarżona

decyzja.

Zainteresowany wniósł o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu

do wniesienia odwołania od decyzji, odrzucenie odwołania od decyzji

oraz zasądzenie od powoda na rzecz zainteresowanego kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Postanowieniem z 7 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie: w punkcie

pierwszym oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania;

w punkcie drugim odrzucił odwołanie; w punkcie trzecim zwrócił ze Skarbu Państwa

II NSKP 8/26

3

na rzecz powoda kwotę 30 zł uiszczoną jako opłata od wniosku o przywrócenie

terminu do wniesienia odwołania.

Sąd Apelacyjny w Warszawie w postanowieniu z 14 czerwca 2023 r.,

wydanym na skutek zażalenia powoda na ww. postanowienie Sądu Okręgowego,

w punkcie pierwszym odrzucił zażalenie na punkt pierwszy postanowienia

Sądu Okręgowego; w punkcie drugim oddalił zażalenie w pozostałym zakresie;

w punkcie trzecim zasądził od powoda na rzecz Prezesa UTK kwotę 360 zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym; w punkcie

czwartym zasądził od powoda na rzecz zainteresowanego kwotę 360 zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

Powód wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z 14 czerwca 2023 r. zaskarżając je w części obejmującej pkt 2, 3 i 4.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił, na podstawie przewidzianej

w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 47969 § 2 k.p.c. w związku

z art. 47969 § 1 k.p.c. (oraz art. 13b ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym)

oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE, mające istotny wpływ na wynik sprawy,

polegające na odrzuceniu odwołania od decyzji Prezesa UTK pomimo tego,

że termin do wniesienia odwołania przez powoda nie upłynął ze względu

na niedoręczenie powodowi decyzji Prezesa UTK, co w konsekwencji spowodowało

nierozpoznanie merytorycznie odwołania,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 168 § 1 k.p.c. w związku

z art. 380 k.p.c., 397 § 3 k.p.c. oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE, mające

istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowym uznaniu, że powód

ze swojej winy nie dokonał w terminie czynności procesowej (nie wniósł odwołania),

w sytuacji gdy:

a) polskie przepisy nie przewidywały (i nadal nie przewidują) prawa

do wniesienia odwołania dla przewoźnika kolejowego (w tym powoda),

b) państwo członkowskie (Polska) nie może powoływać się wobec jednostek

(w tym powoda) na przepisy nieprawidłowo implementowanej dyrektywy

2001/14/WE,

c) nie są precyzyjne przepisy dyrektywy 2001/14/WE dotyczące prawa

do zaskarżenia przed właściwym sądem decyzji organu kontrolnego zatwierdzającej

II NSKP 8/26

4

ustalone przez zarządcę infrastruktury stawki jednostkowe opłaty podstawowej

za minimalny dostęp do tej infrastruktury przez przewoźnika kolejowego,

d) przed wydaniem przez TSUE wyroku z 24 lutego 2022 r. w sprawie

C-563/20 państwo polskie i Prezes UTK stali na stanowisku, że dyrektywa

2001/14/WE nie przewiduje dla przewoźnika kolejowego uprawnienia do wniesienia

odwołania od decyzji Prezesa UTK w sprawie zatwierdzenia stawek jednostkowych

opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej,

e) powód dowiedział się o bezpośrednim skutku art. 30 ust. 6 dyrektywy

2001/14/WE wymagającego, aby decyzje podejmowane przez organ kontrolny

podlegały kontroli sądowej, dopiero z wyroku TSUE z 24 lutego 2022 r. w sprawie

C-563/20, a w konsekwencji na nieprawidłowym uznaniu, że wniosek o przywrócenie

terminu do wniesienia odwołania jest niezasadny, co doprowadziło do niezasadnego

odrzucenia odwołania.

Mając na uwadze przytoczone wyżej podstawy kasacyjne skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie,

2) rozpoznanie w trybie art. 380 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., art 397

§ 3 k.p.c. oraz art. 39821 k.p.c. postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z 14 czerwca 2023 r., VII AGz 214/23 w zakresie w jakim rozpoznając w trybie

art. 380 k.p.c. w związku z 397 § 3 k.p.c. postanowienie sądu pierwszej instancji

oddalające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Sąd Apelacyjny

uznał, iż sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek o przywrócenie terminu

do wniesienia odwołania,

3) zasądzenie od pozwanego i zainteresowanego na rzecz powoda kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

4) o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o:

1) wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej powoda

do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie;

2) oddalenie w całości skargi kasacyjnej powoda, stosownie do treści

art. 39814 k.p.c., z uwagi na fakt, iż skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw;

3) oddalenie wniosku powoda o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

4) zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym

według norm prawem przepisanych.

II NSKP 8/26

5

Zainteresowany w odpowiedzi na skargę kasacyjną, na wypadek przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, wniósł o oddalenie w całości skargi kasacyjnej,

jako nie mającej uzasadnionych podstaw i o oddalenie wniosku powoda

o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, w związku z niewystępowaniem

w sprawie zagadnienia prawnego i brakiem innych względów, które by przemawiały

za rozpoznaniem skargi kasacyjnej na rozprawie, oraz o zasądzenie od powoda

kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm

przepisanych.

W piśmie z 13 listopada 2024 r. zainteresowany wniósł ponadto o odrzucenie

skargi kasacyjnej powoda.

Postanowieniem z 10 marca 2026 r., II NSK 132/23, Sąd Najwyższy przyjął

skargę kasacyjną do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda podlega oddaleniu.

1. Zgodnie z art. 39811 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną

na posiedzeniu niejawnym, chyba że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, a skarżący złożył w skardze kasacyjnej wniosek o jej rozpoznanie

na rozprawie. Sąd Najwyższy może także rozpoznać skargę kasacyjną na rozprawie,

jeżeli przemawiają za tym inne względy. Sformułowane zagadnienie prawne nie ma

znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie bez znaczenia pozostaje

również okoliczność, że w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne,

co jednoznacznie wynika z dalszej części uzasadnienia, zaś za rozpoznaniem

na rozprawie nie przemawiają inne względy. Tym samym, Sąd Najwyższy przyjął

skargę kasacyjną do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (por. także wyroki Sądu

Najwyższego z: 19 września 2023 r., II NSKP 37/23; 21 września 2023 r.,

II NSKP 31/23).

2. Przed przystąpieniem do oceny podstaw kasacyjnych należy w pierwszej

kolejności wyjaśnić, dlaczego skarga kasacyjna w ogóle podlegała merytorycznemu

rozpoznaniu, mimo dostrzegalnej w jej treści niespójności między zakresem

zaskarżenia a zakresem sformułowanego wniosku o uchylenie orzeczenia

II NSKP 8/26

6

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 października 2024 r., II NSK 16/24

oraz II NSK 31/24; 12 grudnia 2024 r., II NSK 65/24; 17 grudnia 2024 r., II NSK 76/24).

Skarżący zaskarżył bowiem postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z 24 czerwca 2023 r., VII AGz 214/23, jedynie w części, to jest w zakresie pkt 2, 3

i 4, obejmujących oddalenie zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego

w Warszawie, a także rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania.

Jednocześnie we wniosku skargi kasacyjnej powód zażądał uchylenia zaskarżonego

orzeczenia w całości. Konstrukcja ta ujawnia rozbieżność między wytyczonymi

granicami zaskarżenia a samym żądaniem skargi.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przez długi czas reprezentowany był

pogląd, że niespójne określenie zakresu zaskarżenia orzeczenia oraz wniosku

o uchylenie orzeczenia należy uznać za nieusuwalny brak formalny . Przyjmowano,

że taka konstrukcja żądań zawartych w skardze kasacyjnej, będącej środkiem

zaskarżenia podlegającym szczególnym rygorom formalnym, jest niedopuszczalna

i powinna prowadzić do jej odrzucenia. Argumentowano, że sąd nie może

zastępować skarżącego i wprowadzać domniemania zakresu złożonego wniosku

o uchylenie. Przyjmowano, że brak tego wskazania czyni skargę kasacyjną

niedopuszczalną (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 9 października 2024 r.,

II NSK 1/24; 6 sierpnia 2014 r., V CSK 24/14; 20 lutego 2015 r., V CSK 427/14;

10 czerwca 2020 r., III CSK 149/19; 6 sierpnia 2024 r., I CSK 3497/23).

Stanowisko to zostało zakwestionowane przez Sąd Najwyższy w uchwale

składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 5 marca 2026 r., III CZP 29/25, w której

na skutek przedstawienia zagadnienia prawnego: „czy skarga kasacyjna, w której

zakres zaskarżenia orzeczenia (art. 3984 § 1 pkt 1 k.p.c.) określono niezgodnie

z zakresem wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.),

podlega odrzuceniu na podstawie art. 398 6 § 2 k.p.c.?” Sąd Najwyższy stwierdził, że

określenie zakresu wniosku skargi kasacyjnej jest niezbędne jedynie, gdy wniosek

ten obejmuje uchylenie i zmianę zaskarżonego orzeczenia (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.)

oraz, że określenie w skardze kasacyjnej zakresu wniosku o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia niezgodnie z zakresem zaskarżenia (art. 3984 § 1 pkt 1 k.p.c.) nie stanowi

samodzielnej podstawy odrzucenia skargi.

Zgodnie z wynikającą z uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego

z 5 marca 2026 r., III CZP 29/25, argumentacją charakter wniosku o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia determinuje skutki jego ewentualnej wadliwości.

II NSKP 8/26

7

Wniosek w niniejszej sprawie ma wyłącznie charakter kasacyjny,

a nie reformatoryjny. Z tego względu jego wada, polegająca na żądaniu uchylenia

orzeczenia w szerszym zakresie (w całości), niż wynikałoby to z wytyczonych

w petitum skargi kasacyjnej granic zaskarżenia (w części), nie rzutuje na możliwość

rozpoznania skargi.

Wspomniana niespójność nie stanowiła zatem przeszkody uniemożliwiającej

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i sama w sobie nie uzasadniała

jej odrzucenia.

2. Przechodząc do oceny pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej,

należy zwrócić uwagę na jego nieprecyzyjną konstrukcję. Zarzucając naruszenie

przepisów postępowania, tj. art. 47969 § 2 k.p.c. w związku z art. 47969 § 1 k.p.c.

(oraz art. 13b ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym) oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy

2001/14/WE, skarżący zaniechał wskazania przepisu określającego rodzaj decyzji

Prezesa UTK, od której wniesiono odwołanie. Dopiero z analizy uzasadnienia skargi

kasacyjnej można wyprowadzić wniosek, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja

wydawana na podstawie art. 33 ust. 15 ustawy o transporcie kolejowym.

Stroną postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia stawek

jednostkowych opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej jest

wyłącznie zarządca infrastruktury. Przewoźnik kolejowy nie ma statusu strony

w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji zatwierdzającej stawki

jednostkowe opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej. W skardze

kasacyjnej nie wykazano istnienia obowiązku doręczenia decyzji przewoźnikowi.

3. Zarzut nr 2, tj. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 168 § 1 k.p.c.

w związku z art. 380 k.p.c., 397 § 3 k.p.c. oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE,

mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowym uznaniu,

że powód ze swojej winy nie dokonał w terminie czynności procesowej

(nie wniósł odwołania), również opiera się na nietrafnych założeniach.

Skarżący wychodzi z przekonania, że art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE

wywołuje skutek bezpośredni (powołując go jako samodzielną podstawę kasacyjną),

a ponadto zakłada, że podmiotowi niebędącemu stroną postępowania

administracyjnego w ogóle przysługuje termin do wniesienia odwołania od decyzji

Prezesa UTK, który to termin rozpoczął swój bieg, lecz nie upłynął z uwagi

na niedoręczenie decyzji.

II NSKP 8/26

8

Przedstawiona konstrukcja pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa

krajowego powołanymi w ramach podstaw skargi, a przede wszystkim z wiążącą

Sąd Najwyższy podstawą faktyczną rozstrzygnięcia (art. 3983 § 3 k.p.c.

oraz art. 39813 § 2 k.p.c).

Zarówno z art. 13b ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, jak i z art. 47969

§ 2 k.p.c. w związku z art. 47969 § 1 k.p.c., wprost wynika, że możliwość zaskarżenia

decyzji organu regulacyjnego do sądu ochrony konkurencji i konsumentów

warunkowana jest uprzednim jej doręczeniem. Z ustaleń Sądu Apelacyjnego

jednoznacznie wynika, że decyzja Prezesa UTK, od której wywiedziono odwołanie,

w ogóle nie została skarżącemu doręczona (skarżone postanowienie, s. 6-7).

Konsekwencje procesowe tych okoliczności są jednoznaczne. Skoro decyzja

Prezesa UTK nie została skarżącemu doręczona, to termin do wniesienia odwołania

od decyzji – wydanej w postępowaniu, w którym skarżący i tak nie posiadał przymiotu

strony – w ogóle nie rozpoczął biegu. W takim układzie procesowym wniosek

o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest bezprzedmiotowy.

Nie można bowiem przywrócić terminu do dokonania czynności procesowej,

jeżeli jego bieg się nie rozpoczął.

4. Przechodząc do całościowej oceny zarzutów kasacyjnych, należy dostrzec,

że wywód skarżącego dotknięty jest wewnętrzną niespójnością. Z jednej strony

skarżący upatruje w art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE samodzielnej podstawy

kasacyjnej, opierając się na założeniu o jego bezpośredniej skuteczności w krajowym

porządku prawnym, z drugiej zaś (skarga kasacyjna, s. 43-44, 47) wprost przyznaje,

że przepisy dyrektywy 2001/14/WE dotyczące prawa przewoźnika kolejowego

do zaskarżenia przed właściwym sądem decyzji organu kontrolnego zatwierdzającej

stawki jednostkowe nie są precyzyjne, to zaś uniemożliwia ich bezpośrednie

stosowanie.

Rozstrzygnięcia wymaga zatem kluczowa dla sprawy kwestia, czy – w świetle

wyroku TSUE z 24 lutego 2022 r., ORLEN KolTrans sp. z o.o., C-563/20 – art. 30

ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE wywiera w prawie krajowym skutek bezpośredni,

pozwalający na wykreowanie po stronie skarżącego uprawnień procesowych

pomimo braku w tym zakresie odpowiednich norm w prawie krajowym.

Zgodnie z brzmieniem art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE:

„Państwa Członkowskie podejmą środki konieczne do zapewnienia, żeby decyzje

podejmowane przez organ kontrolny podlegały kontroli sądowej”. Przepis ten

II NSKP 8/26

9

w warstwie językowej kieruje do państw członkowskich nakaz podjęcia dodatkowych,

krajowych środków legislacyjnych w celu implementacji gwarancji kontroli sądowej.

Zważyć należy, że samodzielnie (to jest w oderwaniu od art. 30 ust. 2-5) przepis ten

nie określa ani zakresu, ani trybu kontroli sądowej decyzji Prezesa UTK

zatwierdzającej ustalone przez zarządcę infrastruktury stawki. Dotyczy to

w szczególności sytuacji, w której odwołanie wnosi podmiot mający status

„wnioskodawcy” w rozumieniu art. 2 lit. b dyrektywy 2001/14/WE, lecz nieposiadający

statusu strony w postępowaniu administracyjnym na gruncie prawa krajowego.

Do ustalenia zakresu kontroli sądowej takiej (zatwierdzającej) decyzji nie znajdują

zastosowania art. 30 ust. 2-5 dyrektywy 2001/14/WE, co wynika wprost z wyroku

TSUE w sprawie C-563/20.

Jak wskazał TSUE w pkt 50 wyroku w sprawie C-563/20, art. 30 dyrektywy

2001/14 nie przewiduje procedury zatwierdzenia opłat za infrastrukturę, a ust. 2-5

tego artykułu nie wymagają, aby zarządcy infrastruktury przedkładali opłaty

za infrastrukturę, które zamierzają pobierać, lub zmienne, które pozwalają

na ich obliczenie, do zatwierdzenia organowi kontrolnemu – przeciwnie, przepisy te

ograniczają się do ustanowienia kontroli ustalonych już opłat, co wynika między

innymi z art. 30 ust. 2 i art. 30 ust. 3 zd. 1 dyrektywy 2001/14/WE. Konsekwentnie,

w pkt 54 TSUE wyjaśnił, że dyrektywa 2001/14/WE nie przewiduje procedury

zatwierdzenia opłat za infrastrukturę lub zmiennych umożliwiających określenie tych

opłat, nie pozwala ona też na ustalenie, czy ta lub inna osoba prawna lub fizyczna

posiada status „strony” w takim postępowaniu.

Wątpliwości co do braku bezpośredniego skutku art. 30 ust. 6 dyrektywy

2001/14/WE nie usuwają również tezy zawarte w pkt 71 i 72 wyroku TSUE w sprawie

C-563/20. W pkt 71 TSUE odwołał się do wcześniejszego wyroku z 8 lipca 2021 r.,

Koleje Mazowieckie, C‑120/20 (pkt 58), w którym stwierdził, że przepisy art. 30 ust. 2,

5 i 6 dyrektywy 2001/14 są bezwarunkowe i wystarczająco precyzyjne, a zatem

wywierają bezpośredni skutek w zakresie wskazanym w pkt 57 wyroku TSUE

w sprawie C-120/20. Należy jednak stanowczo podkreślić, że w orzeczeniu tym

TSUE stwierdził, że art. 30 ust. 2, 5 i 6 dyrektywy 2001/14 ustanawia

dla przedsiębiorstwa kolejowego prawo wystąpienia do organu regulacyjnego w celu

zakwestionowania kwoty opłat indywidualnych ustalonych przez zarządcę

infrastruktury i, w stosownym wypadku, do przedłożenia decyzji podjętej przez ten

organ kontroli sądowej poprzez wniesienie sprawy do właściwego sądu

II NSKP 8/26

10

(wyrok TSUE z 8 lipca 2021 r., Koleje Mazowieckie, C‑120/20, pkt 57). Oznacza to

po pierwsze, że teza o bezpośrednim skutku nie odnosiła rozpatrywanego

samodzielnie i odrębnie art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE, ale do rozpatrywanych

łącznie art. 30 ust. 2, 5 i 6 dyrektywy 2001/14/WE, podczas gdy w niniejszej sprawie

ust. 2 i 5 nie znajdują zastosowania (zob. wyrok TSUE, C-563/20, pkt 50). Po drugie,

wypowiedź TSUE o bezpośrednim skutku art. 30 ust. 2, 5 i 6 dyrektywy 2001/14/WE

dotyczyła odmiennego stanu faktycznego niż w niniejszej sprawie, w której wniesiono

skargę kasacyjną. Skarżący nie odwołuje się od decyzji organu kontroli wydanej

w wyniku zakwestionowania przez niego kwot opłat indywidualnych ustalonych

przez zarządcę infrastruktury, podczas gdy kontroli sądowej takiej właśnie decyzji

dotyczyła teza o bezpośrednim skutku art. 30 ust. 2, 5 i 6 dyrektywy 2001/14/WE

w sprawie C-120/20, powtórzona w sprawie C-563/20. W niniejszej sprawie skarżący

odwołuje się od decyzji o zatwierdzeniu przez Prezesa UTK ustalonej przez zarządcę

infrastruktury stawki jednostkowej opłaty podstawowej za minimalny dostęp

do infrastruktury, która – o czym była mowa – nie jest objęta zakresem regulacji

art. 30 ust. 2 i 5 dyrektywy 2001/14/WE (por. wyrok TSUE, C-563/20, pkt 50-51).

Przepis art. 30 ust. 2 dyrektywy 2001/14/WE stanowi, że wnioskodawca będzie miał

prawo do odwołania się do organu kontrolnego, jeżeli uważa, że został potraktowany

nieuczciwie, dyskryminująco lub został w jakikolwiek inny sposób poszkodowany.

To z kolei prowadzi do wniosku, że gdyby przyjąć, na zasadzie bezpośredniej

skuteczności, iż skarżącemu przysługuje bezpośrednie prawo odwołania do sądu

na podstawie przepisów k.p.c., wówczas skarżący zostałby pozbawiony uprawnienia

do kontroli rozstrzygnięcia o zatwierdzeniu stawek minimalnych przez organ kontroli,

o którym to prawie mowa w art. 30 dyrektywy 2001/14/WE.

5. Sąd Najwyższy dostrzega, że w pkt 72 wyroku C-563/20, TSUE stwierdził,

że art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14 powinien być interpretowany w ten sposób,

iż przedsiębiorstwo kolejowe, które korzysta lub zamierza korzystać z infrastruktury

kolejowej, powinno mieć możliwość zaskarżenia przed właściwym sądem decyzji

organu kontrolnego zatwierdzającej ustalone przez zarządcę infrastruktury stawki

jednostkowe opłaty podstawowej za minimalny dostęp do tej infrastruktury.

Wypowiedź ta nie jest jednak precyzyjna. Nie określa ona właściwego sądu

oraz pozostałych aspektów kontroli sądowej. Nie przesądza również, że kontrola

sądowa decyzji, o której mowa w pkt 72 wyroku TSUE, C-563/20, ma być

dokonywana w trybie przepisów k.p.c. o postępowaniu w sprawach z zakresu

II NSKP 8/26

11

regulacji transportu kolejowego. Z art. 13b ust. 2-3 ustawy o transporcie kolejowym

wynika natomiast, że kontrola sądowa w tym trybie dotyczy wskazanych tam

enumeratywnie decyzji i warunkowana jest doręczeniem decyzji, a zakres obowiązku

doręczenia nie obejmuje podmiotu, którego dotyczyła wypowiedź TSUE w sprawie

C-563/20 w pkt 72.

6. Podsumowując, TSUE dokonując wykładni art. 30 ust. 6 dyrektywy

2001/14/WE nie stwierdził, że prawo kontroli sądowej decyzji organu kontroli

zatwierdzającej ustalone przez zarządcę infrastruktury stawki może być

uwarunkowane okolicznością w postaci doręczenia przedsiębiorstwu kolejowemu

decyzji. TSUE nie wskazał również czy skorzystanie z prawa kontroli sądowej może

być ograniczone czasowo, a jeżeli tak, to od jakiego momentu liczyć początek biegu

tego terminu, w sytuacji gdy organ kontroli nie jest obowiązany doręczyć ww. decyzję

podmiotowi uprawnionemu do wszczęcia takiej kontroli sądowej.

W świetle powyższych rozważań, art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE nie jest

wystarczająco precyzyjny, aby mógł odnieść bezpośredni skutek w prawie krajowym,

a odpowiedzi na powyższe pytania nie daje wykładnia przepisów prawa krajowego

wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej. Niezbędna jest interwencja

ustawodawcy w celu dostosowania prawa krajowego do wykładni art. 30 ust. 6

dyrektywy 2001/14/WE dokonanej przez TSUE. W rezultacie art. 30 ust. 6 dyrektywy

2001/14/WE nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej.

7. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł

na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 3

w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

[a.ł]

K.O.]