Sąd Najwyższy oddalił skargę na wyrok zaoczny w sprawie kredytu w dolarach

Rzecznik Finansowy, pismem z 30 czerwca 2025 r. wniósł skargę

nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 8

II NSNc 101/25

2

grudnia 2021 r., I C 1813/21 w sprawie z powództwa B. S.A. w W. (dalej: „powód”)

przeciwko A.G. (dalej: „pozwany”), zaskarżając go w całości.

Kontrolę orzeczenia skarżący zainicjował z uwagi na konieczność jego

wyeliminowania z obrotu prawnego jako naruszającego zasady, prawa i wolności

człowieka określone w Konstytucji RP takie jak: zasada sprawiedliwości społecznej,

zasada ochrony konsumenta, zasada prawidłowości działania organów władzy

publicznej w rozumieniu ochrony obywatela przez arbitralnością władzy publicznej, a

także z tego powodu, że zaskarżone orzeczenie w sposób rażący narusza prawo

przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz stoi w sprzeczności

z wiążącym Polskę prawem międzynarodowym.

Na podstawie art. 89 § 1 pkt 1 u.SN, Rzecznik Finansowy zaskarżonemu

orzeczeniu zarzucił naruszenie zasad lub wolności i praw człowieka i obywatela

określonych w Konstytucji RP, co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) zasady związania prawem międzynarodowym oraz zasady pierwszeństwa

prawa europejskiego przed ustawami krajowymi, określonych w art. 9 Konstytucji RP

w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 76 Konstytucji RP przez niewzięcie

pod uwagę abuzywności klauzul umownych i brak zastosowania przepisów

Dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków

w umowach konsumenckich (Dz.U.UE.L. z 1993 r. Nr 95, str. 29 ze zm.; dalej:

„Dyrektywa 93/13”) i tym samym niezapewnienie konsumentowi właściwej ochrony

przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi, jako słabszej stronie stosunków

cywilnoprawnych z przedsiębiorcą;

2) zasady prawa do sądu, w postaci sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy

określonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP polegające na całkowitym pominięciu przez

Sąd obowiązujących przepisów prawa w zakresie ochrony konsumenta i wydaniu

wyroku zaocznego wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, wskutek zaniechania

dokonania oceny postanowień zawartych w umowie konsumenckiej o kredyt

hipoteczny pod kątem ich abuzywności i niezniwelowania nierówności istniejącej

pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą, i niewyciągnięcie wszystkich

konsekwencji z tego stwierdzenia, a więc rozpoznania sprawy z pominięciem

przepisów „art. 3851 § i nast.” ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

(tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm., dalej: „k.c.”).

II NSNc 101/25

3

Na podstawie art. 89 § 1 pkt 2 u.SN, Rzecznik Finansowy zarzucił rażące

naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

tj.

3) „art. 3851 § k.c.” w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, polegające na ich

błędnym niezastosowaniu w sprawie w wyniku zaniechania zbadania istoty sprawy

(treści umowy zawartej między przedsiębiorcą i konsumentami), a w konsekwencji

niezbadanie z urzędu zawartych postanowień umownych w zakresie m.in. wypłaty i

spłaty kredytu pod kątem ich abuzywności, prowadzącego ostatecznie do odmowy

przyznania ochrony pozwanemu jako konsumentowi.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej.

Powód, w piśmie zatytułowanym odpowiedź na skargę nadzwyczajną, wniósł

o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu wskazał, że okoliczność, iż Sąd

Okręgowy w Bielsku - Białej orzekł zgodnie z żądaniem pozwu, wyrokiem zaocznym,

przy całkowitej bierności pozwanego, nie może stanowić samodzielnej podstawy do

uwzględnienia skargi nadzwyczajnej. Pozwany nie skorzystał z danej mu przez Sąd

szansy wypowiedzenia się w sprawie i złożenia odpowiedzi na pozew ani z

uprawnienia do złożenia sprzeciwu do wyroku zaocznego, o którym to prawie został

pouczony. Powód podkreślił, że umowa kredytowa, pomimo że została zawarta […]

2009 r., spełniała wymogi wprowadzone ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie

ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 165. poz. 984)

(„ustawa antyspredowa”). Umowa została zawarta ze świadomym wyborem

pozwanego. Powód podkreślił także, że umowy o kredyt denominowany i

indeksowany do waluty obcej zostały wprost wymienione w art. 69 Prawa bankowego

jako możliwy wariant umowy kredytu, co nastąpiło na mocy ustawy antyspreadowej.

Jako wynikające z obowiązujących ustaw, umowy te nie mogą być nieważne z mocy

prawa. Umowa zawarta z pozwanym zawiera szczegółowe zasady określania

sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w

szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-

odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.

Postanowienia tej umowy są precyzyjnie, czytelnie sformułowane jak również

jednoznaczne a pozwany był w pełni świadomy jej zapisów, które nie są sprzeczne

II NSNc 101/25

4

z dobrymi obyczajami, nie stanowią nieuczciwej praktyki rynkowej, nie naruszają w

sposób rażący interesów konsumenta (w tym interesów ekonomicznych). W

konsekwencji nie stanowią klauzul niedozwolonych. W ocenie powoda Sąd orzekł w

oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, uwzględniając to, że umowa zawarta z

pozwanym spełniała wymogi jakie wprowadziła ustawa antyspredowa, a także

zachowanie pozwanego w procesie.

Pozwany, w odpowiedzi na skargę nadzwyczajną, wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej, a także zasądzenie od powoda na rzecz

pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego,

według norm przepisanych. Pozwany w całości przychylił się do treści skargi

i podniesionych w niej zarzutów.

Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej wydał zaskarżony wyrok na skutek

rozpoznania sprawy z powództwa powoda o zasądzenie na jego rzecz

od pozwanego kwoty 128 326,90 USD wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

liczonymi od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej

doręczył pozwanemu odpis pozwu, wzywając do złożenia odpowiedzi na pozew

oraz pouczając o skutkach niezłożenia odpowiedzi na pozew w terminie, określonych

w art. 339 § 1 i 2 k.p.c., tj. możliwości wydania wyroku zaocznego na posiedzeniu

niejawnym oraz przyjęciu za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zwartych

w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem

(k. 44-45 oraz 48). Pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew. Sąd Okręgowy

w Bielsku – Białej, na posiedzeniu niejawnym 8 grudnia 2021 r., wydał wyrok zaoczny,

którym zasądził od pozwanego na rzecz powoda żądaną kwotę wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od dnia 8 października 2021 r. do dnia zapłaty (pkt 1),

rozstrzygając w pkt. 2 o kosztach postępowania oraz nadając wyrokowi rygor

natychmiastowej wykonalności (pkt 3). W uzasadnieniu wyroku Sąd rozważał, czy

zawarta przez strony umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ocenił, że nie było podstaw

do ustalenia, że postanowienia umowy nie zostały z pozwanym indywidualnie

uzgodnione. Pozwany takiego zarzutu też nie podniósł. Sąd ustalił, że pozwany,

zawierając umowę, złożył oświadczenie, że po zapoznaniu się z ofertą dokonał

II NSNc 101/25

5

wyboru kredytu denominowanego do kursu USD. W ocenie Sądu, materiał

dowodowy nie dawał podstawy do przyjęcia, że pozwany nie miał możliwości

negocjowania postanowień umownych. Sąd ocenił również, czy klauzule dotyczące

przewalutowania zostały sformułowane jednoznacznie. Stwierdził, że postanowienia

umowy dotyczące wypłaty kwoty kredytu, a następnie spłaty kredytu nie zostały

wyrażone w sposób niejednoznaczny w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. Wniosek taki

Sąd oparł na analizie postanowień umownych oraz treści oświadczeń złożonych

przez pozwanego przy zawieraniu umowy. Sąd wziął pod uwagę, że pozwany nie

zajął w sprawie żądnego stanowiska, wyprowadzając z tego wniosek o braku

podstaw do kwestionowania oświadczeń złożonych przez niego przy zawieraniu

umowy. Sąd przyjął, że pozwany zawarł umowę z pełną świadomością jej

postanowień i skutków denominowania kredytu do dolara amerykańskiego.

Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej doręczył pozwanemu wyrok wraz z

pouczeniem o prawie złożenia sprzeciwu w ciągu dwóch tygodni od doręczenia (k.

51 i 53). Pozwany nie złożył sprzeciwu od wyroku zaocznego z 8 grudnia 2021 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nadzwyczajna jest bezzasadna.

I. 1. Kontrola nadzwyczajna, wprowadzona do polskiego systemu prawnego w art.

89 - 95 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz. U. z

2024 r. poz. 622 - dalej u.SN) jest odpowiedzią na deficyty skargi konstytucyjnej,

która nie pozwalała adekwatnie chronić przed naruszeniami konstytucyjnych praw

przez wyroki sądów powszechnych lub wojskowych, które wprawdzie zapadały z

naruszeniem zasad konstytucyjnych, jednak w oparciu o przepisy, którym nie można

czynić zarzutu niekonstytucyjności (zob. sygnalizacja pełnego składu TK dokonana

12 marca 2003 r., S 1/03). Skarga nadzwyczajna likwiduje ten deficyt

nadzwyczajnych środków zaskarżenia pozwalających na eliminację rażąco

wadliwych orzeczeń z poszanowaniem prawa do sądu (zob. wyrok pełnego składu

TK z 19 lutego 2003 r., P 11/02, pkt 5) afirmując w ten sposób zasadę

demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości

II NSNc 101/25

6

społecznej. Realizując te założenia, skarga nadzwyczajna nie stanowi instrumentu

ponownej kontroli instancyjnej, ale służy skonkretyzowanej kontroli konstytucyjności

aktów jurysdykcyjnych, zaś jej zgodność z międzynarodowymi standardami ochrony

praw człowieka była już wyjaśniana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyroki

Sądu Najwyższego: z 28 października 2020 r., I NSNc 22/20, pkt 16; z 25 listopada

2020 r., I NSNc 57/20, pkt 3).

2. Skarga nadzwyczajna może zostać wniesiona jedynie wówczas, gdy jest to

konieczne dla zapewniania zgodności prawomocnych orzeczeń sądów

powszechnych i wojskowych z zasadą demokratycznego państwa prawnego

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 89 § 1 u.SN in principio)

i tylko wówczas, gdy można ją oprzeć na przynajmniej jednej z trzech podstaw,

określonych w art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN. Połączenie ogólnej przesłanki funkcjonalnej

ze szczegółowymi podstawami skargi nadzwyczajnej sformułowaniem „o ile”,

jednoznacznie wskazuje na konieczność jednoczesnego zaistnienia przesłanki

funkcjonalnej i którejś (przynajmniej jednej) z jej szczegółowych podstaw

wymienionych w art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z

25 czerwca 2020 r., I NSNc 48/19). Jednocześnie, relacja zachodząca między

przesłanką funkcjonalną i przesłankami szczegółowymi wymaga, aby w pierwszej

kolejności dokonać oceny zaistnienia podstaw szczegółowych, a następnie dopiero

dokonać oceny tego, czy uchylenie prawomocnego wyroku sądu powszechnego lub

wojskowego jest konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego

państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (zob.

wyroki Sądu Najwyższego: z 28 października 2020 r., I NSNc 22/20, pkt 2; z 25

listopada 2020 r., I NSNc 57/20, pkt 10). Chociaż więc skarga nadzwyczajna jest

instrumentem szeroko pojętego wymiaru sprawiedliwości, w znaczeniu o którym

mowa w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, to przesłanka funkcjonalna skargi, nakazująca

dokonanie oceny tego, czy uchylenie lub zmiana zaskarżonego orzeczenia sądu

powszechnego jest konieczna dla zapewnienia poszanowania zasady ustrojowej

wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, podobnie jak i możliwość sformułowania zarzutów

przewidzianych w art. 89 § 1 pkt 1 u.SN, czynią z tej skargi nade wszystko instrument

kontroli konstytucyjności orzeczeń sądowych. Z tego względu, w centrum kontroli

II NSNc 101/25

7

nadzwyczajnej stoi pytanie o poprawność zaskarżonego orzeczenia, nie zaś o to, czy

jego treść była optymalna lub wolna od jakiejkolwiek niedoskonałości.

3. Ścisłe określenie przesłanek przedmiotowych skargi nadzwyczajnej

związane jest z jej konstytucyjną funkcją ochronną wyrażającą się z jednej strony, w

dążeniu do zapewnienia prawidłowości działania organów władzy publicznej (art. 7

w związku z art. 2 Konstytucji RP), a z drugiej strony, z konieczną ochroną stabilności

i prawomocności orzeczeń sądowych oraz kształtowanych przez nie stosunków

prawnych (art. 45 w związku z art. 2 Konstytucji RP; zob. wyroki Sądu Najwyższego:

z 28 października 2020 r., I NSNc 22/20; z 13 stycznia 2021 r., I NSNk 3/19). W

konsekwencji, stwierdzone naruszenia stanowiące przesłanki szczegółowe kontroli

nadzwyczajnej muszą być na tyle poważne, by spełniona została dodatkowo

przesłanka funkcjonalna. Chodzi o to, by wzgląd na całokształt zasady wyrażonej w

art. 2 Konstytucji RP nakazywał ingerencję w powagę rzeczy osądzonej (zob. wyroki

Sądu Najwyższego: z 9 grudnia 2020 r., I NSNu 1/20 i z 13 stycznia 2021 r., I NSNk

3/19).

II

4. Zarzutu naruszenia art. 9 w zw. z art. 91 ust. 3 w zw. z art. 76 Konstytucji RP

i wynikających z tych przepisów zasad związania Rzeczypospolitej prawem

międzynarodowym oraz pierwszeństwa prawa europejskiego przed regulacją

ustawową, jest bezzasadny. Naruszenie wskazanych przepisów nastąpiłoby

wówczas, gdyby Rzeczpospolita Polska nie dochowała wymogu implementacji

dyrektywy 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków

w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95 z 21.04.1993), co jest oczywistą

nieprawdą. Implementacja dyrektywy 93/13/EWG do prawa polskiego nastąpiła m.in.

przez zmianę art. 3851 k.c. z dniem 1 lipca 2000 r., dokonaną art. 18 ustawy z dnia

2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności

za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. 2000 Nr 22 poz. 271).

Skarżący nie uzasadnia również zarzutu naruszenia tych przepisów Konstytucji RP

twierdzeniem o nieprawidłowej implementacji skutkującej kolizją prawa krajowego z

prawem unijnym. Innymi słowy, nie zarzuca nieprawidłowego wdrożenia Dyrektywy

II NSNc 101/25

8

93/13 do prawa polskiego. Koncentruje się, natomiast na kwestionowaniu

stosowania prawa krajowego przez sąd powszechny.

Trudno też dociec, jaką funkcję w sposobie ukształtowania zarzutu, ma

związkowe powołanie art. 76 Konstytucji. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, że art.

76 Konstytucji RP stanowi dopuszczalny wzorzec kontroli orzeczeń na podstawie art.

89 § 1 pkt 1 u.SN (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 28 października 2020 r., I NSNc

22/20; 25 listopada 2020 r., I NSNc 57/20), jak również to, że wyraża on zasadę

konstytucyjną zobowiązującą organy państwa – w tym również sądy powszechne –

do podejmowania działań w celu ochrony konsumentów przed nieuczciwymi

praktykami rynkowymi (zob. wyroki TK z: 21 kwietnia 2004 r., K 33/03; 13 września

2005 r., K 38/04; z 17 maja 2006 r., K 33/05; 13 września 2011 r., K 8/09), o tyle z

samej treści tego przepisu wynika konieczność powiązania go z normą rangi

ustawowej, która określałaby zakres ochrony przewidzianej w tym przepisie.

Skarżący jednak nie powiązał art. 76 Konstytucji z normą rangi ustawowej, a tego

rodzaju błąd konstrukcyjny stoi na przeszkodzie merytorycznemu rozpoznaniu

zarzutu naruszenia art. 76 Konstytucji RP. Bez wskazania bowiem norm ustawowych,

które realizują ochronę deklarowaną w art. 76 Konstytucji, nie sposób – w świetle

brzmienia samego tego przepisu, jak również art. 81 Konstytucji – ustalić zakresu tej

konstytucyjnej ochrony.

5. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP,

skarżący uzasadnił go tym, że Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej – wbrew ciążącemu

na nim w tym zakresie obowiązkowi - zaniechał dokonania oceny postanowień

znajdujących się w umowie, w szczególności tzw. „klauzul waloryzacyjnych”

pod kątem ich niedozwolonego charakteru, stosowanie do „art. 3851 § 1 i nast.” k.c.

Skarżący podkreślił, że wyrok zaoczny został wydany wbrew kredytobiorcy –

konsumentowi. Rację ma jednak powód wskazując, że sam w sobie, fakt wydania

wyroku zaocznego na niekorzyść konsumenta, nie oznacza, że doszło do naruszenia

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Szczególna ochrona konsumenta nie oznacza bowiem,

że sąd ma obowiązek rozstrzygania zawsze na jego korzyść. Celem ochrony

konsumentów nie jest ich faworyzowanie, ale tworzenie rozwiązań prawnych,

które pozwalają urzeczywistnić zasadę równorzędności stron stosunków

cywilnoprawnych (szerzej zob. wyroki TK: z 11 lipca 2011 r., P 1/10; z 15 marca

II NSNc 101/25

9

2011 r., P 7/09 i powołane tam orzecznictwo dotyczące art. 76 Konstytucji RP). Nie

ulega wątpliwości, że „konsument jest słabszą stroną stosunku prawnego i z tej racji

wymaga ochrony, a więc pewnych uprawnień, które doprowadziłyby do przynajmniej

względnego zrównania jego pozycji względem przedsiębiorcy (zob. wyrok TK z 11

lipca 2011 r., P 1/10, OTK-A 2011, nr 6, poz. 53 pkt. III. 2.4.; zob. także wyrok TK z

13 września 2011 r., K 8/09). Jednak celem tej ochrony jest zapewnienie równości

stosunków kontraktowych, nie zaś faworyzowanie konsumenta. Skarżący, odwołując

się do orzecznictwa TSUE i SN, wskazuje na - wynikającą z Dyrektywy 93/13 –

powinność sądu krajowego przy rozstrzyganiu sporu między przedsiębiorcą i

konsumentem, zbadania z urzędu umowy konsumenckiej pod kątem występowania

w niej niedozwolonych postanowień. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku,

dowodzi, że Sąd Okręgowy takie badanie przeprowadził. Pomimo, że skarżący nie

zajął w sprawie żadnego stanowiska, Sąd z urzędu przystąpił do ustalenia, czy

zwarta umowa zawierała niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art.

3851 k.c. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że

postanowienia umowy zostały z pozwanym uzgodnione indywidualne. Wniosek taki

wyprowadził z okoliczności złożenia przez pozwanego przy zawieraniu umowy

oświadczenia potwierdzającego zapoznanie się przez niego z ofertą i dokonanie

przez niego wyboru oferty kredytu denominowanego do kursu USD, oraz braku

zastrzeżenia pozwanego, że postanowienia umowy nie zostały z nim indywidualnie

uzgodnione. Następnie, Sąd przystąpił do oceny klauzul dotyczących

przewalutowania pod kątem jednoznaczności ich sformułowania. Ocenił, że

postanowienia dotyczące wypłaty kwoty kredytu, a następnie spłaty kredytu nie

zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny. Ocenę tę sformułował na

podstawie analizy pisemnych oświadczeń złożonych przez pozwanego przy

zawieraniu umowy, niezakwestionowania przez pozwanego prawdziwości złożonych

przez niego oświadczeń oraz informacji zawartych w Zbiorze Ogólnych Zasad

Kredytowania. Analiza uzasadnienia wyroku wskazuje, że zaskarżony skargą

nadzwyczajną wyrok zaoczny nie został wydany z naruszeniem obowiązku

zapewnienia ochrony sądowej konsumentowi jako słabszej strony umowy.

Sąd Okręgowy wziął pod uwagę charakter konsumencki umowy, będącej podstawą

roszczeń powoda. Okoliczności tej sprawy są zatem inne niż te, na które powołuje

II NSNc 101/25

10

się skarżący, a w których Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone skargą nadzwyczajną

orzeczenia. I tak, w sprawie II NSNC 395/23, Sąd Najwyższy uwzględnił skargę

nadzwyczajną w sytuacji, gdy sąd powszechny wydał wyrok zaoczny, przyjmując,

że nie jest konieczne badanie zapisów umownych. Z kolei w sprawach: II NSNc 70/24,

II NSNc 182/23, II NSNc 208/23, oraz II NSNC 85/23 Sąd Najwyższy uchylił

zaskarżone skargą nadzwyczajną nakazy zapłaty, w sytuacji, gdy sądy wydające

nakazy zapłaty, pomijając konsumencki charakter umowy, nie skierowały sprawy

do rozpoznania na rozprawie i nie badały, czy postanowienia umowy kredytu mają

nieuczciwy charakter. W sprawie niniejszej sytuacja jest diametralnie różna, Sąd

Okręgowy nie tylko uwzględnił konsumencki charakter umowy, ale również z urzędu

przystąpił do oceny ważności zawartej umowy z perspektywy art. 3851 § 1 k.c.

dochowując wszelkich powinności wynikających z prawa konsumenckiego, mimo

bezczynności pozwanego.

6. Odnośnie do ostatniego zarzutu skargi nadzwyczajnej, tj. zarzutu naruszenia

„art. 3851 § k.c.” w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, zarzut ten został sformułowany

w sposób wadliwy konstrukcyjnie, przez co nie podaje się merytorycznemu

rozpoznaniu. Skarżący nie sprecyzował w petitum skargi jednostki redakcyjnej

art. 3851 k.c. W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z odesłaniem zawartym

w art. 95 pkt 1 u.SN, w postępowaniu zainicjowanym skargą nadzwyczajną,

zastosowanie mają przepisy k.p.c. dotyczące skargi kasacyjnej, które – zgodnie z

utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego – wymagają precyzyjnego

przytoczenia podstawy kasacyjnej, obejmującego oznaczenie numerem artykułu,

paragrafu (ustępu) i ewentualnie kolejnych jednostek redakcyjnych przepisów, które

miały zostać naruszone, oraz określenie na czym to naruszenie polegało oraz jaki

mogło mieć wpływ na wynik sprawy (zob. między innymi wyroki Sądu Najwyższego

z: 8 listopada 2013 r., I CSK 36/13; z 28 lutego 2018 r., II CSK 221/17; 4 marca 2015

r., IV CSK 387/14; 20 października 1999 r., III CKN 448/99; 25 kwietnia 2013 r., I UK

572/12; oraz postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08;

12 marca 2019 r., III PK 98/18; 4 czerwca 2019 r., III UK 291/18).

W związku z powyższym, obowiązek przytoczenia podstaw skargi

nadzwyczajnej również obejmuje powołanie przepisu, który zdaniem skarżącego

został naruszony, z oznaczeniem konkretnej jednostki redakcyjnej aktu

II NSNc 101/25

11

normatywnego, czyli artykułu, a także, jeśli występują (co ma miejsce w

analizowanym przypadku), pomniejszych jednostek redakcyjnych. Przytoczenie

podstawy skargi nadzwyczajnej musi być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie

sądu granicami podstaw skargi (art. 39813 § 1 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN), Sąd

Najwyższy uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze

nadzwyczajnej jako naruszone. Jednocześnie formalizm ten jest uzasadniony faktem,

że skarga jest składana przez podmiot kwalifikowany, od którego można, a nawet

należy, oczekiwać precyzji przy formułowaniu zakresu zaskarżenia. Sąd Najwyższy

nie może bowiem rozpoznawać skargi w oparciu o domniemaną intencję skarżącego

i konkretyzować zawartych w niej zarzutów ani też przypisywać ich do właściwych

jednostek redakcyjnych powołanych w skardze przepisów. Skarga nadzwyczajna

musi być zredagowana w taki sposób, żeby treść zarzutów nie budziła żadnych

wątpliwości, zaś intencje wnoszącego skargę winny być wyartykułowane w sposób

jednoznaczny (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 15 stycznia 2025 r., II NSNc 364/23,

oraz z 26 listopada 2024 r., II NSNc 384/23; jak również postanowienia Sądu

Najwyższego z 4 grudnia 2024 r., II NSNc 40/23; oraz z 29 maja 2019 r.).

Odnosząc powyższe do art. 89 § 1 pkt 2 u.SN w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN,

skarżący formując w skardze nadzwyczajnej zarzut naruszenia prawa przez błędną

jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie powinien go skonkretyzować,

wskazując, które przepisy - oznaczone numerem artykułu, paragrafu (ustępu) ustawy

- zostały naruszone, czego w sprawie niniejszej skarżący nie dopełnił w odniesieniu

do zarzutu trzeciego. To zaś uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznanie.

Niezależnie od tego, nawet gdyby zarzut ten został poprawnie sformułowany,

podlegałby zapewne oddaleniu z racji wskazanych przy rozpoznawaniu zarzutu

naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji.

7. Wobec niezaistnienia żadnej z przesłanek szczegółowych kontroli

nadzwyczajnej i tym samym braku potrzeby badania ogólnej przesłanki funkcjonalnej,

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 91 § 1 in fine u.SN oddalił skargę nadzwyczajną,

o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 39818 k.p.c. w zw. z art. 95

pkt 1 u.SN.

Zdanie odrębne do wyroku złożył SSN Tomasz Przesławski.

II NSNc 101/25

12

Zdanie odrębne SSN Tomasza Przesławskiego

od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2026 r.

w sprawie o sygn. II NSNc 101/25

Nie zgadzam się z rozstrzygnięciem Sądu Najwyższego. W mojej ocenie

wyrok zaoczny Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 8 grudnia 2021 r. o sygn. akt I

C 1813/21 powinien zostać uchylony.

Podniesione w niniejszej sprawie zarzuty istocie sprawiają, że kluczowym

zagadnieniem kontroli nadzwyczajnej było to, czy organ władzy państwowej,

jakim jest sąd, uwzględnił konstytucyjne zobowiązanie państwa do ochrony

konsumentów, wyrażone w art. 76 Konstytucji RP.

Zgodnie z przywołanym art. 76 Konstytucji RP władze publiczne chronią

konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich

zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami

rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa. W orzecznictwie Trybunału

Konstytucyjnego zaznacza się, że art. 76 Konstytucji RP wyraża zasadę

konstytucyjną zobowiązującą władzę publiczną do podejmowania działań mających

na celu ochronę konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi (zob.

wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 13 września 2011 r., K 8/09; z 11 lipca 2011 r.,

P 1/10; z 2 grudnia 2008 r., K 37/07; z 17 maja 2006 r., K 33/05; z 13 września 2005

r., K 38/04; z 21 kwietnia 2004 r., K 33/03; z 26 września 2000 r., P 11/99; z 12

stycznia 2000 r., P 11/98; z 10 października 2000 r., P 8/99).

Wymagania wynikające z art. 76 Konstytucji RP powinny być uwzględniane

zarówno przez ustawodawcę na etapie stanowienia prawa, jak i przez sądy, w

procesie jego stosowania i dokonywania jego wykładni (zob. wyroki Trybunału

Konstytucyjnego z: 21 kwietnia 2004 r., K 33/03; 13 września 2005 r., K 38/04; 17

maja 2006 r., K 33/05; 13 września 2011 r., K 8/09; wyroki Sądu Najwyższego z: 28

II NSNc 101/25

13

lipca 2021 r., I NSNc 179/20; 5 października 2021 r., I NSNc 366/21; 27 października

2021 r., I NSNc 180/21).

Odnosząc się do konstytucyjnych zasad ochrony konsumenta zwrócić uwagę

trzeba także na to, że poza bezpośrednim umocowaniem w art. 76 Konstytucji RP,

ochrona konsumentów, na mocy art. 9 Konstytucji RP znajduje podstawy także w

Traktacie o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: „TFUE”), a zważywszy, że

kształt polskiego prawa konsumenckiego jest w ogromnej mierze efektem

implementowania do krajowego porządku prawnego uregulowań unijnych, oczywiste

jest, że ochrona wynikająca z art. 76 Konstytucji RP nie może abstrahować od zasad

i wymagań prawa europejskiego (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13

września 2005 r., K 38/04; wyroki Sądu Najwyższego z: 28 czerwca 2023 r., II NSNc

208/23; 28 października 2020 r., I NSNc 22/20).

Stwierdzenie takie oznacza, że przy interpretacji art. 76 Konstytucji RP należy

uwzględnić Dyrektywę z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE 1993, Nr 95, s. 29, dalej: „Dyrektywa 93/13”),

której celem jest zbliżenie przepisów państw członkowskich odnoszących się do

nieuczciwych warunków umownych w umowach konsumenckich (art. 1 ust. 1

Dyrektywy 93/13). W preambule do tej dyrektywy wprost wskazano, że sądy i organy

administracyjne państw członkowskich muszą mieć do swojej dyspozycji stosowne i

skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich.

Z orzecznictwa TSUE wynika, że prawo europejskie kształtuje wyraźną

powinność przeprowadzania kontroli treści umów zawieranych z konsumentami (por.

postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 28 listopada 2018 r.,

C-632/17, PKO BP S.A. przeciwko Jackowi Michalskiemu). W orzecznictwie

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się także, że obowiązek

oceny nieuczciwego charakteru warunków umowy spoczywa na organach wymiaru

sprawiedliwości (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 kwietnia

2016 r., Radlinge i Radlingerová, C-377/14). Sądy krajowe z urzędu weryfikują czy

postanowienia umowne mają nieuczciwy charakter, stosując przy tym przepisy

proceduralne w taki sposób, aby zapewnić konsumentowi skuteczną ochronę (wyrok

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 30 maja 2013 r., Jőrös, C-397/11). Z

II NSNc 101/25

14

obowiązku tego nie zwalnia sądu brak aktywności po stronie konsumenta (wyrok z

14 czerwca 2012 r., Banco Español de Crédito SA, C-618/10). Sąd powinien

poinformować konsumenta, że postanowienie umowne jest niedozwolone, nie

można jednak uznać go za niewiążące, jeżeli konsument powoła się na to

postanowienie umowne (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21

lutego 2013 r., Banif Plus Bank Zrt., C-472/11).

Stanowisko takie znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie Sądu

Najwyższego. Wskazuje się bowiem, że w każdym przypadku, w którym sąd

rozpoznaje sprawę dotyczącą skierowanego przeciwko konsumentowi roszczenia

wynikającego z umowy zawartej przez niego z przedsiębiorcą, ma on obowiązek

zbadać treść tej umowy, aby ocenić, w jakim zakresie konsument jest związany

postanowieniami takiej umowy, a zatem w konsekwencji czy dochodzone roszczenie

zasługuje na uwzględnienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie (wyrok Sądu

Najwyższego z 30 czerwca 2022 r., I NSNc 646/21).

Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej w konsekwencji naruszenia standardów

wynikających z art. 76 Konstytucji RP uchybił także wymaganiom wynikającym

z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem nie zapewnił stronom odpowiednich gwarancji

składających się na prawo do rzetelnego i sprawiedliwego procesu sądowego,

na który składa się także sprawiedliwość proceduralna. Trybunał Konstytucyjny w

wyroku z 16 stycznia 2006 r., SK 30/05, wyraźnie zaznaczył, że „sprawiedliwość

proceduralna należy do istoty konstytucyjnego prawa do sądu, albowiem prawo do

sądu bez zachowania standardu rzetelności postępowania byłoby prawem

fasadowym”. Sąd Najwyższy w pełni podziela wyrażony pogląd, że strona nie może

ponosić ujemnych konsekwencji wiążących się z wadliwościami jakich dopuścił się

sąd orzekający (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 sierpnia 2007 r., II CZ 51/07).

W niniejszej sprawie, z uwagi na zaniechania proceduralne Sądu Okręgowego

prawo strony do sądu – w aspekcie sprawiedliwości proceduralnej – zostało

naruszone.

Zwrócić należy uwagę, że z ostrożnością należy podchodzić do

sporządzonego w sprawie uzasadnienia wyroku Sądu okręgowego w Bielsku-Białej,

bowiem sporządzone zostało już po wniesieniu skargi nadzwyczajnej, na wyraźne

żądnie Sądu Najwyższego (zarządzenie z 11 września 2025 r., k. 22). W

II NSNc 101/25

15

analizowanej sprawie sąd meriti nie zapewnił odpowiednich standardów ochrony

konsumenckiej, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia i

przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku-

Białej.

[az]

[r.g.]