Sąd Najwyższy oddalił wnioski o wyłączenie dwóch sędziów z sprawy o zapłatę

Pismami z dnia 20 lutego 2026 r. i 23 lutego 2026 r. prokurator Prokuratury

Okręgowej del. do Prokuratury Krajowej Mariusz Kowal złożył wnioski o wyłączenie

(wykluczenie) od rozpoznawania skargi nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego:

Aleksandra Stępkowskiego i Tomasza Przesławskiego w sprawie o sygnaturze akt

II NSNc 37/24. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że udział ww. sędziów

w składzie orzekającym powoduje, że skład ten nie spełnia wymogów sądu

ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. W odniesieniu

II NSNc 37/24

2

do SSN Aleksandra Stępkowskiego wskazano na: jego zaangażowanie

przed rekomendowaniem do Sądu Najwyższego jako dyrektora i czynnego

działacza […], pełnione stanowisko wiceministra Spraw Zagranicznych

oraz powierzenie mu obowiązków Pierwszego Prezesa SN przez ówczesnego

Prezydenta RP Andrzeja Dudę. W zakresie wniosku o wyłączenie

SSN Tomasza Przesławskiego wskazano na pełnioną w latach 2019-2022 funkcję

prezesa nieistniejącej już Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz.U. z 2024 r., poz. 622, dalej: „u.SN”), do właściwości Izby Kontroli

Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków

lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu,

przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku

niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego.

Wniosek, o którym mowa w § 2, pozostawia się bez rozpoznania,

jeżeli obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego

lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości

(art. 26 § 3 u.SN). Z uwagi na powyższe żadne argumenty dotyczące oceny

prawidłowości powołania sędziów na urząd Sędziego Sądu Najwyższego nie mogły

zostać rozpoznane.

Stosownie do art. 49 § 1 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych

w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony,

jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

Z art. 49 § 1 k.p.c. wynikają przesłanki, które umożliwiają uwzględnienie

wniosku o wyłączenie sędziego. Dzieje się tak w sytuacji, gdy w okolicznościach

konkretnej sprawy występuje obiektywna, a więc weryfikowalna, wątpliwość

co do jego bezstronności, a także, gdy wątpliwość ta ma charakter uzasadniony.

Należy podkreślić, że nie jest wystarczające subiektywne przekonanie

II NSNc 37/24

3

wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego. Z uwagi na przyjętą

przez ustawodawcę konstrukcję tej instytucji, niezbędne jest oparcie się

na obiektywnych, racjonalnych i dających się zweryfikować okolicznościach

konkretnej sprawy przemawiających za wyłączeniem sędziego od jej rozpoznania.

To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania wystąpienia w konkretnej sprawie

tych przesłanek (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 września 2024 r.,

sygn. akt I ZO 122/24).

W realiach niniejszej spawy wątpliwość co do bezstronności sędziów

wnioskodawca upatruje w pełnionych w przeszłości funkcjach i stanowiskach.

Instytucja wyłączenia sędziego na wniosek nie jest związana z wystąpieniem

jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę,

ale z ujawnieniem się wątpliwości uzasadnionych. Wątpliwości te muszą być

obiektywnie usprawiedliwione w okolicznościach danej sprawy.

Ciężar uprawdopodobnienia wystąpienia takich okoliczności spoczywa na stronie

wnoszącej o wyłączenie sędziego. Oznacza to więc, że wnoszący o wyłączenie

sędziego powinien uprawdopodobnić wystąpienie takich okoliczności,

które obiektywnie mogą rzutować na bezstronność i niezawisłość sędziowską.

Niewystarczające jest prezentowanie subiektywnych odczuć wnioskodawcy,

nieopartych na okolicznościach sprawy. Fakt pełnienia w przeszłości funkcji

w administracji rządowej czy też w Sądzie Najwyższym przez sędziów nie ma

żadnego związku z przedmiotową sprawą, która dotyczy skargi nadzwyczajnej

wniesionej przez Prokuratora Generalnego na rzecz konsumenta.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

M.L.

[a.ł]