Sąd Najwyższy podjął zawieszone postępowanie w sprawie spółki H. o zapłatę

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku pilotażowym z 23 listopada

2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21, zobowiązał Państwo

Polskie do przeprowadzenia stosownych zmiany legislacyjnych w terminie 12

miesięcy, usuwających wady procesowe, które skutkują naruszeniem przez Polskę

art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Na te same uchybienia

systemowe wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 21

grudnia 2023 r., C 718/21.

W Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom (art.

178 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy nie ma możliwości usunięcia wad

procesowych, które prowadzą do naruszenia Europejskiej Konwencji Praw

Człowieka i europejskiego prawa traktatowego (art. 267 TFUE), bowiem mają one

II NSNc 78/24

2

charakter systemowy i wiążą się z procedurą nominowania sędziów. To rolą

ustawodawcy jest przeprowadzenie takich zmian legislacyjnych, by do naruszenia

prawa nie dochodziło. Państwo ponosi odpowiedzialność za to, czy a jeśli tak

to w jaki sposób zmienić prawo i doprowadzić do jego zgodności z traktatami

i konwencją.

Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie zawiesił postępowanie, dając tym

samym czas Państwu (tj. władzy ustawodawczej i wykonawczej) na podjęcie

decyzji w tym zakresie i ewentualne wprowadzenie zmian. Mimo upływu długiego

czasu, znacznie wykraczającego poza granice wyznaczone w wyroku pilotażowym,

zmiany legislacyjne w tym obszarze nie nastąpiły. Z powszechnie dostępnych

informacji wynika, że brak jest zgody politycznej na dokonanie jakichkolwiek zmian

normatywnych w zakresie wyznaczonym w/w wyrokiem, mimo istniejących

obowiązków międzynarodowych.

Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia 12

maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186) oraz art.

29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków Krajowej Rady

Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5). Wcześniej wprowadzono

mechanizm samoograniczenia się Sejmu, polegający na przyjęciu uchwały

wyrażającej zapewnienie, że w przypadku kształtowania składu Krajowej Rady

Sądownictwa na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa, Sejm uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych

przez sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych, wymogi konstytucyjne

co do składu Krajowej Rady Sądownictwa i ograniczenia wynikające z ustawy

z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (uchwała Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 lutego 2026 r. w sprawie przywrócenia

konstytucyjnych standardów wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa

wybieranych spośród sędziów, MP 2026, poz. 259).

W konsekwencji należy uznać, że ustały przesłanki dalszego zawieszenia

postępowania, bowiem Rzeczpospolita Polska nie dokonując żadnych zmian

normatywnych, ale korygując sam faktyczny sposób wykonywania ustawy, wyraziła

wolę odnośnie do sposobu reakcji na zobowiązania wynikające z wyroku

II NSNc 78/24

3

pilotażowego. Odpowiedzialność za skutki ewentualnego stwierdzenia, że ten

sposób realizacji wyroku jest nieprawidłowy czy niewystraczający, ponosić będzie

władza wykonawcza i ustawodawcza. Dalsze oczekiwanie na usunięcie przez

ustawodawcę stwierdzonych w wyrokach organów międzynarodowych wad polskiej

procedury nominacji sędziów nie jest możliwe ze względu na obowiązek sądu

rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

[a.ł]