Powódka kwestionowała niezawisłość sędzi SN ze względu na jej powołanie. Wniosek odrzucony

3 kwietnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek E. G. (powódki w

sprawie przeciwko Sądowi Rejonowemu w Jarocinie) o zbadanie spełnienia

wymogów niezawisłości i bezstronności przez Sędziego Sądu Najwyższego

Agnieszkę Żywicką, będącego członkiem składu wyznaczonego do rozpoznania

sprawy zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą I PSKP 34/24

(obecnie II PSKP 28/26).

W dniu 16 kwietnia 2025 r. dokonano losowania członków składu

orzekającego w sprawie wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i

bezstronności, uzupełnionego zarządzeniem z 25 listopada 2025 r. (obecnie

sprawa II PUB 55/26).

II PUB 55/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 29 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym w ramach działalności

Sądu Najwyższego lub jego organów niedopuszczalne jest kwestionowanie

umocowania sądów i trybunałów, konstytucyjnych organów państwowych oraz

organów kontroli i ochrony prawa. Nadto, na podstawie art. 29 § 3 ustawy o Sądzie

Najwyższym niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy

zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania

uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Jednak na podstawie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym

dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub

sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie

Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem

okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na

wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 7, jeżeli w okolicznościach danej

sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub

bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności

dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony względem sędziego Sądu

Najwyższego (odpowiednio do art. 29 § 6 ustawy o Sądzie Najwyższym), przez

powódkę (uprawniony - art. 29 ust. 7 ustawy o Sądzie Najwyższym), w sprawie I

PSKP 34/24, obecnie II PSKP 28/26 (odpowiednio do art. 29 § 6 pkt 1 ustawy o

Sądzie Najwyższym), w ustawowym terminie (odpowiednio do art. 29 § 8 ustawy o

Sądzie Najwyższym).

Art. 29 § 9 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi, że wniosek powinien

czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto

zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których

mowa w § 5 oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z

dowodami na ich poparcie. Wymagania te powinny być spełnione pod rygorem

odrzucenia wniosku bez wezwania do usunięcia braków formalnych (art. 29 § 10

ustawy o Sądzie Najwyższym).

Złożony wniosek nie spełnia opisanych wymagań. Z uzasadnienia wniosku

wynika, iż zgłoszone żądanie motywowane jest przede wszystkim faktem powołania

II PUB 55/26

3

sędziego Sądu Najwyższego Agnieszki Żywickiej na stanowisko sędziego na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (temu poświęcono wywód zawarty na s. 2-3,

5 pisma). Jednak nie wskazano na inne okoliczności towarzyszące powołaniu

sędziego Sądu Najwyższego Agnieszki Żywickiej. Wnikliwa analiza tej części

uzasadnienia wniosku prowadzi do uznania, iż oprócz uogólnionych wywodów

odnoszących się do gwarancji procesowych co do niezawisłych i bezstronnych

sądów (wynikających z szeroko rozumianego prawa europejskiego) oraz uwag w

przedmiocie powoływania sędziów w Polsce, nie wskazano w nim na okoliczności

bezpośrednio związane z osobą sędziego Agnieszki Żywickiej, które byłyby w

jakikolwiek sposób powiązane z wymogiem formalnym wniosku przewidzianym w

art. 29 § 9 w zw. z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym. Sprowadzenie

wymogu wykazania „okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego

postępowania po powołaniu” do kwestii orzekania (tutaj sprowadzającego się do

faktu podejmowania czynności orzeczniczych, bez ich szczegółowego wymienienia)

przeczy idei instytucji przewidzianej we wskazanym przepisie. Opisane wadliwości

proceduralne nie będą bowiem miały znaczenia dla samej niezawisłości i

bezstronności sędziego w sytuacji, gdy nie łączyły się z okolicznościami

pozaprawnymi (przykładowo: towarzyskimi, politycznymi, sytuacyjnymi itp.) i nie

miały służyć realizacji tych okoliczności. Gdyby uprawniony wykazał, że opisane

wadliwości proceduralne wystąpiły w powiązaniu z okolicznościami pozaprawnymi,

wtedy należałoby uznać wniosek za zasadny. Właśnie w ten sposób określił to

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 9 lipca 2020 r. (C-272/19,

VQ), podkreślając, że „co się tyczy warunków mianowania sędziego orzekającego

w sądzie odsyłającym, należy na wstępie przypomnieć, że sam fakt, iż władze

ustawodawcze lub wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie

może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz ani do

wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu

zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach

wykonywania swoich obowiązków" (zob. też postanowienie SN z 12 kwietnia 2021

r., I NZP 1/21).

Istotą kontroli i stosowania kryteriów określonych powyżej jest zapewnienie

rozpoznania sprawy przez sąd spełniający kryteria niezależności i bezstronności, a

II PUB 55/26

4

nie następcza kontrola aktu powołania sędziego. Kontrola ta ma charakter wstępny

i następuje na etapie uchwał o rekomendowaniu sędziego, wyłącznie w sytuacji ich

zaskarżenia do Sądu Najwyższego. Inaczej prowadziłoby to do naruszenia

prerogatywy Prezydenta RP do powoływania sędziów, w świetle potwierdzonej

także przez Trybunał w wyroku z 19 listopada 2019 r. niedopuszczalności kontroli

sądowej aktów ustrojowych Prezydenta RP (postanowienie SN z 16 czerwca

2021 r., I NWW 27/21).

Ponadto należy zauważyć, że uprawniony nie zawarł w uzasadnieniu

wniosku wywodu dotyczącego naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności

mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Zdecydowanie uproszczony jest wywód,

który można zobrazować zdaniem zawartym we wniosku; „Zatem sędziowie, co do

których istnieją niezaprzeczalne wątpliwości co do ich niezależności od władzy

ustawodawczej i wykonawczej podjęli decyzję, która ma bezpośrednio dotyczyć

interesów Skarbu Państwa”. Nie jest ten wywód poparty argumentacją prawną i

faktyczną. Ponownie należy przypomnieć, iż art. 29 § 5 ustawy o Sądzie

Najwyższym dopuszcza badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego

wymogów niezawisłości i bezstronności jeżeli w okolicznościach danej sprawy

może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności,

mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących

uprawnionego oraz charakteru sprawy. W przedmiotowej sprawie uprawniony nie

wykazał:

- okoliczności, które wskazywałyby na naruszenie standardu niezawisłości

lub bezstronności (nie wskazano na żadną sprawę, w ramach której ów standard –

z racji na status sędziego Agnieszki Żywickiej – został naruszony),

- okoliczności, które wskazują na możliwość oddziaływania na wynik sprawy

(nie wymieniono ani jednej sprawy, w której do tego doszło, a która była

rozstrzygana przez sąd, do składu którego był wyznaczony sędzia Agnieszka

Żywicka).

Wbrew art. 29 § 9 pkt 2 ustawy o Sądzie Najwyższym uprawniony nie

przytoczył istotnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Choć ustawodawca w

art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym używa sformułowania „może

doprowadzić …”, to nie oznacza to, że uprawniony w swoim wniosku może jedynie

II PUB 55/26

5

wskazywać na przypuszczenia, przewidywania lub abstrakcyjne rozważania

dotyczące relacji między spełnieniem przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów

niezawisłości i bezstronności a naruszeniem standardu niezawisłości lub

bezstronności, mającym wpływ na wynik sprawy.

Zatem wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w art. 29 § 9

ustawy o Sądzie Najwyższym, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia

braków formalnych.

Ubocznie jedynie należy wskazać, iż możliwość odrzucenia wniosku w

składzie jednoosobowym na posiedzeniu niejawnym, została już dostrzeżona i

przeanalizowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (choćby w uzasadnieniu

postanowienia Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB 5/22; uzasadnieniu

postanowienia Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2023 r. III CB 10/23 i wielu innych),

a koncepcję tę Sąd podziela.

Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji.

[r.g.]