Spór o to, która ze spółek była pracodawcą. SN odmówił przyjęcia skargi ZUS

Wyrokiem z 8 lutego 2024 r., sygn. akt III AUa 1639/22, Sąd Apelacyjny w

Warszawie oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddziału w

Warszawie od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 15 marca 2022 r., sygn.

II USK 305/24

2

akt XXI U 2082/20, którym Sąd pierwszej instancji uwzględnił odwołanie S. sp. z

o.o. w W. od decyzji organu rentowego z 15 września 2020 r.

Decyzją z 15 września 2020 r., Nr […], Zakład Ubezpieczeń Społecznych III

Oddział w Warszawie, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt. 1,

art. 8 ust. 2a, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., 1778) oraz art. 66

ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510 z zm.) w zw. z

art. 58 § 1 i 2 k.c. stwierdził, że G.B. podlega jako pracownik obowiązkowo

ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, chorobowemu u

płatnika składek S. sp. z o. o. z siedzibą w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę

zawartej z S.1 sp. z o.o. w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2018 r.

S. sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez profesjonalnego

pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Zaskarżając decyzję w

całości wniosła o jej zmianę poprzez uznanie, że ubezpieczony nie podlega jako

pracownik obowiązkowym ubezpieczeniom w S. oraz zasądzenie od organu

rentowego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołanie wniósł o

oddalenie odwołania i zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego

kosztów procesu według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zawiadomił S.1 sp. z o.o. o toczącym się postępowaniu i

możliwości przystąpienia do sprawy w charakterze zainteresowanego.

S.1 sp. z o.o. zgłosiła udział w sprawie i przyłączyła się do stanowiska

odwołującej się.

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 15 marca 2022 r., sygn. akt XXI U

2082/20 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że G.B. nie podlega

obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i

wypadkowemu od 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2018 r. jako pracownik S. spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością w W. (pkt I); zasądził od Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych III Oddziału w Warszawie na rzecz S. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w W. kwotę 180 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w

II USK 305/24

3

wysokości ustawowej od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Apelację od tego wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając mu naruszenie art.

233 § 1 k.p.c.; art. 6 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej; art. 58 § 1

k.c. w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także art.

8 ust. 2a, art. 18 ust. 1 i la, art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych

Sąd Apelacyjny uznał apelację za nieuzasadnioną w konsekwencji oddalając ją.

Sąd drugiej instancji uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo przeprowadził

postępowanie dowodowe, zgromadził niezbędny materiał dowodowy i dokonał jego

trafnej oceny, nie naruszając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd

Okręgowy poczynił również trafne rozważania prawne.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, spór w sprawie dotyczył oceny dokonanej przez

organ rentowy w zakresie tego, który z podmiotów był pracodawcą

ubezpieczonego, a w konsekwencji, płatnikiem składek na obowiązkowe

ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Istota sporu

dotyczyła zatem ustalenia podlegania przez ubezpieczonego G.B. ubezpieczeniom

społecznym z tytułu zatrudnienia.

Sąd odwoławczy zauważył, że stanowisko organu rentowego prezentowane w

apelacji skupiło się na zakwestionowaniu oceny stanowiącej podstawę

rozstrzygnięcia, w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy stwierdził, że organ rentowy nie

wykazał aby S. Sp. z o.o. łączył z G.B. stosunek pracy, a co za tym idzie, że

podlega on ubezpieczeniom społecznym jako pracownik odwołującej się spółki.

Argumentacja organu rentowego w znacznej mierze koncentrowała się na

podkreślaniu okoliczności dotyczących faktycznych powiązań między odwołującą

się spółką a spółką S.1 Sp. z o.o., ustalonych w toku przeprowadzonej przez organ

kontroli płatników składek.

Niemniej, w ocenie Sądu Apelacyjnego, stanowisko organu rentowego, w

świetle prawidłowo poczynionych ustaleń Sądu Okręgowego, nie mogło prowadzać

do wzruszenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na tle powołanych przepisów

wydanie zaskarżonej decyzji, ma mocy której stwierdzono, że G.B. podlega

ubezpieczeniom społecznym jako pracownik S. Sp. z o.o. - również z tytułu umowy

II USK 305/24

4

o pracę zawartej równolegle z S.1 Sp. z o.o. - wymagało w pierwszej kolejności

ustalenia, że ubezpieczony pozostawał z ww. spółką w stosunku pracy w

rozumieniu art. 22 § 1 k.p. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jednak ustaleń

i ocen w tym zakresie.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego w realiach niniejszej sprawy organ rentowy

błędnie odniósł ustalone w toku własnych postępowań kontrolnych okoliczności

faktyczne i dokonane oceny prawne do sytuacji ubezpieczonego G.B., traktując

sprawę całościowo, bez szczegółowej analizy jego przypadku. Powyższa konkluzja

staje się oczywista po lekturze uzasadnienia zaskarżonej decyzji z 15 września

2020 r., w której mimo szerokiego odniesienia się przez organ rentowy do

okoliczności współpracy między S. Sp. z o.o. oraz S.1 Sp. z o.o., w szczególności

powiązań między tymi spółkami, specyfiki ich działalności oraz struktury

zatrudniania przez nich pracowników i zleceniobiorców, wykazujących istnienie

pewnego schematu działania płatników składek, w istocie nie zawiera żadnych

ustaleń bezpośrednio dotyczących ubezpieczonego. Tymczasem nawet w

przypadku stwierdzenia przez ZUS - w ramach kompetencji kontrolnych tego

organu (art. 86 i nast. ustawy systemowej) - istnienia schematu służącego

uniknięciu obowiązków, jakie na płatników nakładają przepisy z zakresu

ubezpieczeń społecznych i w efekcie wydania przez organ rentowy szeregu decyzji

dotyczących wielu osób wykonujących pracę w ramach stosunku prawnego

stanowiącego tytuł do ubezpieczeń społecznych, nie dochodzi do pozbawienia

indywidualnego charakteru sprawy każdego z ubezpieczonych. Inaczej mówiąc,

choć organ rentowy przeprowadza w sposób całościowy kontrole płatników składek

w zakresie realizacji obowiązków wobec systemu ubezpieczeń społecznych, w

szczególności zgłaszania do tych ubezpieczeń i ustalania podstawy wymiaru

składek na te ubezpieczenia, co w praktyce ma tą konsekwencję, że ustalenia

poczynione w toku kontroli są transponowane na ogół stosunków między danym

płatnikiem a osobami wykonującymi pracę na jego rzecz z różnych tytułów, to w

istocie sytuacja każdej z tych osób wymaga osobnego rozważenia.

Z tej też perspektywy zdaniem Sądu Apelacyjnego na uwzględnienie nie

zasługiwał jako niezasadny w szczególności zarzut naruszenia art. 6 k.c. w zw. z

art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej poprzez przyjęcie, iż organ rentowy powinien

II USK 305/24

5

udowodnić okoliczności wskazane w decyzji (podleganie ubezpieczeniom

społecznym), w sytuacji gdy ciężar dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń

społecznych spoczywa na adresacie decyzji, który ją kwestionuje. Należy

podkreślić, że wyrażonej w art. 6 k.c. reguły rozkładu ciężaru dowodu nie można

rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy,

obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla rozstrzygnięcia sporu

znaczeniu spoczywa na stronie powodowej. Jeżeli jedna ze stron wykazała

wystąpienie faktów przemawiających za słusznością jej stanowiska, wówczas to

drugą stronę procesu obarcza ciężar udowodnienia okoliczności podważających

ten wniosek (zob. wyrok Sqdu Najwyższego z 24 lutego 2021 r., III USKP 33/21,

LEXnr 3123205).

Zdaniem Sądu Apelacyjnego wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych

decyzji opartej na pewnych ustaleniach, nie zwalnia organu rentowego z obowiązku

wykazania inicjatywy dowodowej na wykazanie okoliczności, na które powołuje się

w tej decyzji. W realiach niniejszej sprawy oraz w świetle poczynionych wcześniej

uwag, nie sposób natomiast przyjąć, by w sprawie doszło do przeniesienia ciężaru

dowodowego na odwołującą się spółkę jedynie z uwagi na fakt, że zaskarżyła

decyzję z 15 września 2022 r. w drodze odwołania do sądu ubezpieczeń

społecznych. Organ rentowy w istocie nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych

odnoszących się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonego. Trudno zatem

oczekiwać, by w świetle braku ustaleń pozwalających na stwierdzenie, że G.B.

powinien podlegać ubezpieczeniom jako pracownik S. - a nie S.1 - odwołująca się

spółka była obciążona wykazaniem okoliczności przeciwnych.

Do kwestii rozkładu ciężaru dowodu w sprawie prawidłowo odniósł się również

Sąd Okręgowy, wskazując, że „zaprezentowany przez organ rentowy materiał

dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do podzielenia treści

zaskarżonej decyzji” oraz że „organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów na

potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonego był S. Sp. z o.o. Organ

rentowy ograniczył się wyłącznie do przedłożenia na płycie CD bardzo obszernych

akt kontroli, nie wskazując przy tym o przeprowadzenie dowodu z których

dokumentów znajdujących się na płycie wnosi”.

II USK 305/24

6

Cytowane wyżej stwierdzenia Sąd Apelacyjny w całości podzielił jako trafne i

znajdujące odzwierciedlenie w przebiegu postępowania przed Sądem pierwszej

instancji. Jednocześnie nie ma wątpliwości, że z akt osobowych ubezpieczonego

wynika, że umowę o pracę zawarł z S.1, a nie z S.. Okoliczność ta stoi w kontrze do

stanowiska organu rentowego w zakresie rozstrzygnięcia, która ze spółek jest

pracodawcą ubezpieczonego (a więc z którego tytułu ubezpieczeniom podlega), co

uzasadniał takie, a nie inne rozłożenie ciężaru dowodu.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego za niezasadny należało uznać również zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. W apelacji została zaprezentowana odmienna,

subiektywna ocena stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z argumentacją organu

rentowego do naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez Sąd Okręgowy miało dojść

poprzez przyjęcie, iż ubezpieczony nie wykonywał pracy na rzecz odwołującej

spółki, pomimo, że 100% udziałowcem w spółce S.1 Sp. z o.o. jest spółka S. Sp. z

o.o. W ocenie Sądu Apelacyjnego okoliczność, że S. Sp. z o.o. jest całościowym

udziałowcem w spółce S.1 Sp. z o.o. nie uprawnia jeszcze do wnioskowania w

sposób jednoznaczny, że G.B. świadczył pracę na rzecz odwołującej się spółki na

warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. Sądowi Apelacyjnemu z urzędu - gdyż w

podobnych sprawach przed tutejszym sądem rozpatrywano podobne sprawy

(przykładowo sprawy o sygn. akt III AUa 1091/19, III AUa 464/20, III AUa 479/20, III

AUa 771/21) - znane są powiązania między ww. spółkami. Tym niemniej obie spółki

formalnie stanowią odrębne podmioty. Oczywistym jest, że beneficjentem pracy

wykonywanej przez pracownika danej spółki ostatecznie jest również jej

udziałowiec.

Gdyby jednak przychylić się do stanowiska organu rentowego, to w każdym

przypadku należałoby przyjąć, że pracownicy danej spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością wykonują pracę na rzecz jej udziałowców, co z kolei

stanowiłoby podstawę do stwierdzenia, że to udziałowcy spółki, a nie sama spółka,

winni zostać uznani za pracodawcę (płatnika składek). Sama jednak okoliczność

ścisłych powiązań podmiotów gospodarczych nie stanowi autonomicznej przesłanki

do uznania, że to spółka właścicielska jest pracodawcą pracownika zatrudnionego

w spółce zależnej, gdyż aspekt ten winien być rozpatrywany z perspektywy art. 22

§ 1 k.p., a kwestia potencjalnego objęcia ubezpieczeniem z tego tytułu

II USK 305/24

7

„dodatkowego” zatrudnienia w oparciu umowy zlecenie - art. 8 ust. 2a tej ustawy

systemowej.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w realiach niniejszej sprawy organ rentowy

całkowicie pomija bezsporny fakt, że ubezpieczony w okresie od 1 stycznia 2013 r.

pozostawał w stosunku pracy z S.1 Sp. z o.o., a nie jak wskazuje organ rentowy w

treści apelacji - z S. Sp. z o.o., z którą to spółką ubezpieczony równolegle na

przełomie lat pozostawał w cywilnoprawnym stosunku umowy zlecenia. Organ

rentowy nie zakwestionował tak sformalizowanych stosunków prawnych między

stronami; w szczególności nie przedstawił okoliczności, z których wynikałoby, że

G.B. w rzeczywistości świadczył pracę w ramach stosunku pracy na rzecz S. Sp. z

o.o., a nie na rzecz S.1 Sp. z o.o. W takiej konfiguracji, uznając, że zachodzą

przesłanki do zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, uprawnione byłoby

co najwyżej stwierdzenie, że G.B. w powyższym okresie podlega ubezpieczeniom

jako pracownik S.1 Sp. z o.o. z tytułu umowy zlecenia zawartej z S. Sp. z o.o.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji było jednak stwierdzenie, że G.B. podlega

ubezpieczeniom społecznym jako pracownik S. Sp. z o.o. z tytułu zawartej umowy

o pracę z S.1 Sp. z o.o., co wskazuje, że punktem wyjścia organ rentowy uczynił

stwierdzenie istnienia stosunku pracy łączącego ubezpieczonego z odwołującą się

spółką. Tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest jednak dopuszczalne na tle art. 8 ust.

2a ustawy systemowej. Brzmienie tego przepisu jest dostatecznie precyzyjne,

obejmuje swoją hipotezą dwa wymienione wyżej przypadki, a co za tym idzie,

wykluczone jest takie zastosowanie tego przepisu, które miałoby prowadzić do

swoistego „podstawienia” w miejsce formalnie łączącego ubezpieczonego i

odwołującą się spółkę stosunku umowy zlecenia - stosunku pracy.

Wobec powyższego za niezasadny należało uznać podniesiony przez organ

rentowy zarzuty naruszenia art. 8 ust. 2a w zw. z art. 18 ust. 1 i la w zw. z art. 20

ust. 1 ustawy systemowej. Zasadnie Sąd Okręgowy stwierdził, że w realiach

niniejszej sprawy nie doszło do ziszczenia się przesłanek pozwalających na

zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sposób wynikający z

rozstrzygnięcia skarżonej decyzji.

Z podobnych przyczyn niezasadny był również zarzut naruszenia art. 58 § 1

k.c. w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej. To na organie rentowym spoczywał

II USK 305/24

8

obowiązek wykazania, że strony ustaliły między sobą stosunki prawne w sposób

sprzeczny z prawem bądź zmierzający do obejścia prawa. Mimo ogólnego

przytoczenia okoliczności związanych z powiązaniami między spółkami, organ

rentowy nie odniósł poczynionych we własnym zakresie ustaleń do przypadku

ubezpieczonego w sposób pozwalający na przyjęcie, że dokonane przez strony

czynności prawne były sprzeczne z ustawą bądź zmierzały do obejścia przepisów

regulujących podstawę wymiaru na ubezpieczenia społeczne.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd Apelacyjny uznał, że

zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego odpowiada prawu i nie zachodziły

okoliczności mogące prowadzić do jego zmiany bądź uchylenia.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył skargą kasacyjną organ rentowy

w całości.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto na

podstawie przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

(występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego), choć jego treść

wskazuje na to, że w rzeczywistości podstawą przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania miał być art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., a więc oczywista zasadność skargi

kasacyjnej.

Strona skarżąca wskazała, że Sąd powinien poddać decyzję organu kontroli

merytorycznej, a zatem zbadać czy organ rentowy prawidłowo zastosował przepisy

prawa przy ustalonym stanie faktycznym, co w przedmiotowej sprawie sprowadza

się do ustalenia czy faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony korporacyjnej

prowadzące do obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj.

art. 8 ust. 2a ustawy o sus,

Ponadto, Sąd ograniczając się do badania powiązań osobowo-kapitałowych

pomiędzy ww. podmiotami wyłącznie z perspektywy art. 22 § 1 k. p. nie jest w

stanie poddać decyzji organu rentowego merytorycznej kontroli wskazującej na tzw.

„uniesienie zasłony korporacyjnej” bez wykładni art. 3 k. p. i art. 22 § 1 k. p. z

uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony korporacyjnej, ponieważ w świetle art.

22 § 1 k. p. spółka zależna jako odrębny podmiot istniejący w obrocie

gospodarczym będzie w sposób oczywisty traktowana jako pracodawca dla

Ubezpieczonego z uwagi na konieczność wykonania szeregu formalnych czynności

II USK 305/24

9

mających na celu urealnienie „nieważnego” (na gruncie przepisów prawa

ubezpieczeń społecznych) w swej istocie stosunku pracy (takich jak zawarcie

umowy o pracę, obsługa kadrowo-płacowa itp.).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się i S.1 wniosły o odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz

każdej spółki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna organu rentowego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne

zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3)

zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty

świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie

kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący

wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że jeżeli skarżący powołuje

się na oczywistą zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z

którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność

łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 3 marca 2012 r., II PK 294/11). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że przesłanka ta

II USK 305/24

10

rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego

ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty

wykazujące, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Sam zarzut

naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi

bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego

oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05,

OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06; z 9 marca 2012 r., I

UK 370/11; z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11).

Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1 pkt

4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji

w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste naruszenie

prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07; z 25

lutego 2008 r., I UK 339/07; z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr

20, poz. 494; z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz.

437; z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu

Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07). Oznacza to, że we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne

jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji

jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30

listopada 2012 r., I UK 414/12). Przyjmuje się, że nie spełnia tych wymagań

odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu

dodatkowo określeniem „rażącego”, „ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub

„oczywistego”, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się oczywistość

wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 lutego

2014 r., III PK 86/13; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14; z 11 kwietnia 2018 r., III

UK 98/17). Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut

II USK 305/24

11

naruszenia przepisu prawa jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest

tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15).

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia wyżej wymienionych

przesłanek, a jego uzasadnienie w istocie zmierza do zakwestionowania przyjętych

w sprawie ustaleń faktycznych i zanegowania możliwości zastosowania art. 8 ust.

2a ustawy systemowej w konfiguracji wskazanej przez skarżącego.

O oczywistej zasadności skargi nie świadczy wyrażany przez skarżącego

pogląd, iż „Sąd powinien poddać decyzję organu kontroli merytorycznej, a zatem

zbadać czy organ rentowy prawidłowo zastosował przepisy prawa przy ustalonym

stanie faktycznym, co w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia czy

faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony korporacyjnej prowadzące do obejścia

art. 8 ust. 2a ustawy systemowej”. Tak sformułowane pytanie w żaden sposób nie

przemawia „prima facie”, że skarga jest oczywiście uzasadniona i zostanie

rozstrzygnięta na korzyść skarżącego, aby wyeliminować z obrotu prawnego

wadliwe orzeczenie, tym bardziej, że taka kontrola prawidłowości zaskarżonej

decyzji została przeprowadzona. Ponadto trafnie uwypuklił Sąd Najwyższy w

postanowieniu z 20 lutego 2024 r., II USK 336/23 (niepubl.), odmawiając przyjęcia

do rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego w sprawie o tym samym stanie

faktycznym i prawnym odnośnie do innego zainteresowanego, że „zastosowanie

art. 8 ust. 2a nie budzi wątpliwości. Wykonując umowę zlecenia zawartą z

odwołującą się, zainteresowany jako pracownik spółki zależnej z tytułu tejże umowy

cywilnej podlega ubezpieczeniom jako pracownik. Nawet gdyby zgodnie z

oczekiwaniem organu (niepopartym dostatecznym materiałem dowodowym) uznać,

że stosunek pracy wynikający z umowy zawartej ze spółką zależną w

rzeczywistości łączyłby ubezpieczonego z odwołującą się, to nie miałoby to wpływu

na zastosowanie w sprawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Tylko gdyby uznać,

że zawarte z odwołującą się umowy cywilne w swojej istocie skrywają stosunek

pracy, art. 8 ust. 2a nie miałby zastosowania, lecz wówczas również istniałby tytuł

pracowniczy, choć z art. 8 ust. 1 ustawy”.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989

§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie

II USK 305/24

12

w przedmiocie kosztów oparto na § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).

[KK]

[SOP]