Zasiłek wypadkowy po zderzeniu kierowcy. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z 19 czerwca 2024 r., oddalił

apelację J. B., od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z 19 grudnia 2023 r.,

którym oddalono jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w Białymstoku z 21 maja 2021 r., odmawiającej wnioskodawcy prawa do

zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego za okres od 31 października

2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. w wysokości 100% podstawy jego wymiaru. W

uzasadnieniu ZUS wskazał, iż z posiadanej dokumentacji wynika, że w dniu 31

października 2020 r. odwołujący uległ wypadkowi przy pracy, jednakże

stwierdzono, że wyłączną przyczyną tego wypadku było naruszenie przez

ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia.

II USK 382/24

2

W sprawie nie było kwestionowane, że zdarzenie z 31 października 2020 r.

było zdarzeniem nagłym i miało związek z pracą oraz że w jego wyniku

ubezpieczony doznał uszczerbku na zdrowiu. Jednakże w myśl art. 21 ust. 1

ustawy wypadkowej świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują

ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa w art. 3,

było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących

ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego

niedbalstwa.

Sąd Okręgowy podzielił bardzo szczegółowe rozważania poczynione przez

Sąd Rejonowy oraz powołane przez ten Sąd poglądy wypracowane w

orzecznictwie. Stanowisko Sądu pierwszej instancji zostało oparte na

zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym należycie ocenionych

opiniach biegłych sporządzonych na potrzeby postępowania o sygn. akt VIII K

52/21. Z opinii tych wynika, że do zderzenia pojazdów doszło wówczas, gdy J. B.

wykonywał manewr skrętu w drogę prowadzącą do zabudowań posesji. Poruszanie

się kierującego samochodem O. nie pozwalało mu na uniknięcie zdarzenia

drogowego, tj. zderzenia z wykonującym manewr skrętu w lewo kierującym

samochodem S. J. B. W świetle dokonanych ustaleń Sąd Rejonowy w Bielsku

Podlaskim stanął na stanowisku, że naruszenie przez oskarżonego J. B. reguł

ostrożności w ruchu drogowym daje podstawy do przypisania oskarżonemu skutku

w postaci zaistniałego wypadku, a w konsekwencji przypisania mu

odpowiedzialności za czyn z art. 177 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w sprawie karnej VIII K 52/21 wyrokiem z 26 lipca 2023 r.

warunkowo umorzył postępowanie wobec oskarżonego J. B. na okres próby

wynoszący 1 rok oraz zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego R. Ł.

kwotę 4.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Wyrok uprawomocnił się w dniu 30

września 2023 r.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną wniesioną przez J. B.,

w której „na podst. art. 3989 pkt. 4 k.p.c.” wskazano, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Skarżący argumentował, że „w niniejszej sprawie Sądy

obu instancji z sposób oczywisty rażąco naruszyły art. 21 ust. 1 ustawy z 30

października 2022 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

II USK 382/24

3

chorób zawodowych (Dz. U. 2019, poz. 1205, ze zm.) niewłaściwie stosując ten

przepis do ustalonego stanu faktycznego i w sposób oczywisty wadliwie kwalifikując

zachowanie odwołującego się z 31 października 2020 r. W świetle ugruntowanego

orzecznictwa Sądów sposób rozumienia tego przepisu nie może budzić

wątpliwości, a stanowisko Sądów obu instancji stanowi oczywiste naruszenie prawa

materialnego”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia

zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony.

Skarżący nie wykazuje, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Wniosek nie podważa ustaleń faktycznych, na których oparto zaskarżony

wyrok. W ocenie zarzutu materialnego zgłoszonej podstawy przedsądu wiążą

zatem ustalenia stanu faktycznego na których oparto wyrok Sądu drugiej instancji.

Wniosek pomija część podstawy faktycznej i materialnoprawnej, składającej

się na podstawę zaskarżonego wyroku.

Zdarzenie prócz tego, że było wypadkiem przy pracy, było też czynem z art.

177 § 1 k.k. Wypadek był zawiniony przez skarżącego. W sprawie nie ustalono,

iżby kierowca drugiego samochodu naruszył przepisy i przyczynił się do wypadku.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwaliła się wykładnia, że uprawniony nie traci

prawa do świadczenia wypadkowego, jeżeli oprócz udowodnionego naruszenia

przez niego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, wywołanego jego

umyślnym lub rażąco niedbałym zachowaniem – przyczyną wypadku przy pracy

(wypadku komunikacyjnego) było obiektywnie nieprawidłowe (niewłaściwe)

zachowanie innego uczestnika zdarzenia, choćby niezawinione. Jeśli zatem

zachowanie poszkodowanego pracownika będącego sprawcą wypadku drogowego

nie stanowiło wyłącznej przyczyny wypadku, a tylko przyczyniło się do powstania

tego zdarzenia (stanowiło jego współprzyczynę), to pracownik nie jest pozbawiony

prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (por. wyroki Sądu Najwyższego: z

3 grudnia 2013 r., II UK 169/13, LEX nr 1421810; z 9 czerwca 2016 r., III UK

II USK 382/24

4

158/15, LEX nr 2124045 oraz z 21 listopada 2018 r., I PK 156/17, LEX nr 2634550).

W tej sytuacji pojawienie się jakiejkolwiek współprzyczyny wypadku wyklucza

negatywne konsekwencje, jakie płyną w odniesieniu do ubezpieczonego z treści

art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej. Dlatego, w sprawach dotyczących wypadków

przy pracy tak ważne pozostają ustalenia faktyczne, bo przecież prawo materialne

stosuje się do określonego stanu sprawy.

Współprzyczynienia w sprawie nie ustalono. Zwrócił na to uwagę Sąd

pierwszej instancji i potwierdził to Sąd drugiej instancji.

Obecna sprawa cywilna (art. 1 k.p.c.) ma w części swoje odbicie w sprawie

karnej, która mogła składać się na materiał sprawy (art. 382 k.p.c.). Sąd Najwyższy

związany jest ustaleniami stanu faktycznego stanowiącymi podstawę zaskarżonego

wyroku (art. 39813 § 2 k.p.c.). Wprawdzie wyrok warunkowo umarzający

postępowanie nie jest wyrokiem skazującym i dlatego nie wiąże wprost w sprawie

cywilnej (art. 11 k.c.), to jednak w systemie prawa karnego prawomocny wyrok

warunkowo umarzający postępowanie przesądza o popełnieniu przestępstwa (art. 1

§ 1 k.k.). Wówczas nie można twierdzić, że sprawca nie popełnił czynu bez swojej

winy albo że społeczna szkodliwość czynu nie jest wyższa niż znikoma (art. 1 § 2

k.k.). Nie budzą też wątpliwości okoliczności popełnienia przestępstwa (art. 66 § 1

k.k.).

Sprawa karna dotycząca wypadku komunikacyjnego (art. 177 § 1 k.k.) i

wynikający z niej wyrok warunkowo umarzający postępowanie ma znaczenie w

ocenie wyłączenia prawa do świadczenia z art. 21 ust. 1 ustawy z 30 października

2022 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych i dlatego nie mogła być pominięta w tej sprawie.

Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

[a.ł]

II USK 382/24

5