Sąd Najwyższy odrzucił skargę o wznowienie sprawy policyjnej emerytury

Sąd Najwyższy wyrokiem z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt I USKP 73/23, oddalił

skargę kasacyjną U.W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 21 marca 2022

r., sygn. akt III AUa 527/21, który po apelacji pozwanego organu rentowego zmienił

II USKP 152/26

2

wyrok Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z 14 października 2021 r., sygn. akt VI

U 102/21 i oddalił odwołanie U.W. od decyzji pozwanego z 25 sierpnia 2017 r.,

ponownie ustalających wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej.

Skarżąca U.W. w skardze z 21 marca 2024 r. wniosła o wznowienie

postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2023 r., na

podstawie art. 401 pkt 1 k.p.c., zarzucając, iż orzekało trzech sędziów

nieuprawnionych, ustanowionych na stanowisku sędziów Sądu Najwyższego

niezgodnie z prawem, na mocy uchwał Krajowej Rady Sądownictwa. Zachodzi

sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., gdyż

w składzie sądu brały udział osoby powołane na urząd sędziego Sądu Najwyższego

na wniosek (nowej) Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Tym samym

doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6 ust.

1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r.

Nr 61, poz. 284 ze zm.) lub art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art.

19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, wskutek czego, w postępowaniu cywilnym -

nastąpiła sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4

k.p.c. Zdaniem skarżącej X. Y., X.1 Y.1, X.2 Y.2 są nieprawidłowo ustanowionymi

sędziami, albowiem zostali rekomendowani na stanowisko sędziów przez nową

Krajową Radę Sądownictwa (vide: Grzęda przeciwko Polsce, wyrok ETPC z dnia 15

marca 2022 r.) ustanowioną na podstawie znowelizowanych przepisów, czyli

nieuprawniony organ, co czyni nominację wadliwą.

Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Objęty skargą wyrok został wydany przez sędziów Sądu Najwyższego i

dlatego nie spełnia się podstawa wznowienia postępowania z art. 401 pkt 1 k.p.c.

Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy

(art. 176 ust. 2 Konstytucji RP).

II USKP 152/26

3

Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko

Konstytucji oraz ustawom (art. 178 Konstytucji RP).

Orzeczenie Sądu polskiego lub zagranicznego nie jest źródłem prawa

powszechnego i dlatego nie zastępuje ustawy (art. 87 Konstytucji RP).

Organizacja własnego wymiaru sprawiedliwości należy do Rzeczypospolitej

Polskiej.

Konstytucja RP i wyroki Trybunału Konstytucyjnego nie mogą zatem tracić

swojego pierwszeństwa.

Podstawy wyłączenia sędziego od orzekania nie stanowi art. 45 ust. 1

Konstytucji, a także powołane we wniosku przepisy prawa międzynarodowego.

Kwestie sporne jakie wystąpiły w tym zakresie rozstrzygnęły orzeczenia

polskiego Trybunału Konstytucyjnego, w tym wyroki: z dnia 20 kwietnia 2020 r., U

2/20, z dnia 2 czerwca 2020 r., P 13/19; z dnia 7 października 2021 r., K 3/21; z dnia

24 listopada 2021 r., K 6/21; z dnia 23 stycznia 2022 r., P 10/19; z dnia 10 marca

2022 r., K 7/21.

W szczególności Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 stycznia 2022 r., sygn.

P 10/19, orzekł:

1. Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania

cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę

mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej

sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania

tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.

2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z

2021 r. poz. 1904) w związku z art. 49 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks

postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego z

orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie

którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający dla

swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty), a konsekwencją

jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego powołanego do pełnienia

II USKP 152/26

4

urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim obwieszczeniem, jest

niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art. 144 ust. 3 pkt 17

Konstytucji.

3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę

rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania

urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego, i wynikających

z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności

czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku z

art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Wskazać również należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca

2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że art. 49 § 1 ustawy z dnia 17

listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze

zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z

powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z

art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrokiem z 25 listopada 2025 r. Trybunał Konstytucyjny potwierdził, iż art. 48

§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.

U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm.) rozumiany w ten sposób, że przesłankę

wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy stanowi okoliczność związana z

powołaniem tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z art. 179 w związku

z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

(wyrok z 25 listopada 2025 r., P 7/23).

Prymat prawa unijnego nie obejmuje wymiaru sprawiedliwości. Potwierdziły to

wskazane wyroki Trybunału Konstytucyjnego.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził w szczególności, że ani art. 90 ust. 1, ani

też art. 91 ust. 3 Konstytucji RP nie mogą stanowić podstawy do przekazania

organizacji międzynarodowej (czy też jej organowi) upoważnienia do stanowienia

aktów prawnych lub podejmowania decyzji, które byłyby sprzeczne z Konstytucją RP.

W szczególności wskazane unormowania nie mogą posłużyć do przekazania

II USKP 152/26

5

kompetencji w zakresie, który powodowałby, iż Rzeczpospolita Polska nie może

funkcjonować jako państwo suwerenne i demokratyczne (wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z 14 lipca 2021 r., sygn. akt P 7/20). W tym zakresie wyroki ETPCz

skierowane są do Państwa i nie zmieniają bezpośrednio prawa polskiego.

Należy odróżnić sferę prawa wspólnego unijnego oraz sprawy dotyczące

niezależności sądów i niezawisłości sędziów, ustroju sądów, które nie zostały

przekazanie Unii Europejskiej zgodnie z zasadą przyznania - art. 5 ust. 1 i ust. 2

Traktatu o Unii Europejskiej.

Nie bez znaczenia jest stanowisko TSUE wyrażone w wyroku z 24 marca 2026

r., C-521/21 – „Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty praw podstawowych

Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że: nie stoją one na

przeszkodzie uznaniu za „niezawisły i bezstronny sąd” składu orzekającego, w

którym zasiada jednoosobowo sędzia powołany na swoje stanowisko w wyniku

procedury powołania charakteryzującej się tym, że po pierwsze, kandydatura tego

sędziego została zarekomendowana przez organ, który nie daje gwarancji

niezależności wystarczających do tego, by wykluczyć w przekonaniu jednostek

wszelkie uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości procedur powoływania

sędziów, w których organ ten uczestniczy, a po drugie, uczestnicy tej procedury

nominacyjnej nie mieli prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem, jeżeli

nie zachodzą inne istotne okoliczności dotyczące kontekstu tego postępowania,

które miałyby taki charakter i wagę, że rozpatrywane łącznie mogłyby podważyć

niezawisłość lub bezstronność wspomnianego sędziego”.

W kwestiach ustrojowych sądownictwa w kraju prymat ma zatem polskie

prawo.

Skoro ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają

ustawy, to uchwały Sądu Najwyższego nie mogą wyłączyć od orzekania określonej

grupy sędziów, a tym bardziej indywidualnego sędziego. Oznacza to, że wyłączenie

sędziego od rozpoznania sprawy nie może być dowolne.

Uchwała Sądu Najwyższego nie ma rangi ustawy jako źródło prawa, dlatego

nie zastępuje ustawy (art. 87 ust. 1, art. 176 ust. 2 Konstytucji RP.) i nie uzupełnia

przepisów procedury cywilnej dotyczących wyłączenia sędziego z art. 48 k.p.c. i art.

II USKP 152/26

6

49 § 1 k.p.c. Przyczyny wyłączenia sędziego są zawsze indywidualne i konkretne, a

nie generalne. Chodzi wszak o wyłączenie sędziego w danej sprawie.

Ustawa z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym wprost stanowi, iż

niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy

zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania

uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości (art. 29 § 3).

Po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy zawiadomił

pełnomocniczkę skarżącej radcę prawnego M.Ł. (k. 44 akt sprawy) o składzie, który

rozpozna jej skargę kasacyjną. Nie został złożony wniosek o wyłączenie sędziego

ani o test niezawisłości sędziego.

Sumując, skarga odwołuje się do bezwzględnej nieważności postępowania z

art. 379 pkt 4 k.p.c., która nie występuje w sprawie (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22).

Kierując się powyższymi motywami odrzucono skargę na podstawie art. 410

§ 1 k.p.c.

Jarosław Sobutka Zbigniew Korzeniowski Ewa Stryczyńska

[r.g.]