Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wyłączenie sędzi w sprawie o rentę rodzinną

Sędzia Sądu Najwyższego Ewa Stryczyńska została wyznaczona do

rozpoznania sprawy II USKP 329/26, skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 1 marca 2024 r., sygn. akt III AUa 2284/21, w

sprawie z odwołania M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

Oddziałowi w Sosnowcu o wysokość renty rodzinnej i stwierdzenie nieważności.

W piśmie z 4 lipca 2025 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego Ewy Stryczyńskiej. Wnioskodawca powołał przepis art.

49 k.p.c. W ocenie wnioskodawcy okoliczności związane z uzyskaniem statusu

sędziego Sądu Najwyższego przez sędzię Ewę Stryczyńską, w następstwie brania

udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na mocy

II USKP 329/26

2

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3) prowadziłyby - gdyby sędzia ta

zasiadała w składzie rozstrzygającym sprawę - do naruszenia standardu z art. 6 ust.

1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do

przyjęcia, że sąd z udziałem tej sędzi będzie sądem nienależycie obsadzonym w

rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.

Przedmiotowy wniosek został przydzielony sędziemu sprawozdawcy do

rozpoznania (załącznik nr 1 – lista wpisów w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych

przydzielonych sędziom Sądu Najwyższego orzekającym w Izbie Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych – KRI 437, 000437).

Sędzia Sądu Najwyższego Ewa Stryczyńska w pisemnym wyjaśnieniu

złożonym w trybie art. 52 § 2 k.p.c. wskazała, że nie istnieje żadna okoliczność tego

rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej niezawisłości i

bezstronności jako sędziego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpatrywany wniosek nie jest zasadny. Sędziowie w sprawowaniu swojego

urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Oznacza to, że wyłączenie sędziego od

rozpoznania sprawy nie może być dowolne. Uchwała Sądu Najwyższego nie ma

rangi ustawy jako źródło prawa, dlatego nie zastępuje i nie uzupełnia przepisów

procedury cywilnej dotyczących wyłączenia sędziego z art. 48 k.p.c. i art. 49 § 1 k.p.c.;

nie może być sprzeczna z ustawą zasadniczą. Sama w sobie nie jest też źródłem

prawa powszechnego i dlatego nie zastępuje ustawy (art. 87 ust. 1, art. 176 ust. 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Za właściwe należy przyjąć stanowisko, iż

uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, nie

wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego, natomiast zawarte w niej myśli mogą

być wykorzystywane w praktyce orzeczniczej w granicach normalnych sposobów

wykładni prawa (postanowienia Sądu Najwyższego z 3 listopada 2021 r., IV KO 86/21,

LEX nr 3251718; 20 maja 2025 r., I PSK 60/24, Legalis nr 3221927).

Podkreślić trzeba, że ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed

sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Uchwała Sądu

II USKP 329/26

3

Najwyższego nie mogła wyłączyć od orzekania określonej grupy sędziów, a tym

bardziej indywidualnego sędziego. Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (tj. z dnia 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 622) wprost stanowi

w art. 29 § 3, iż niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy, a

także inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego

z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru

sprawiedliwości. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy stanowi, że okoliczności

towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej

podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub

kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Przyczyny wyłączenia sędziego

są zawsze indywidualne i konkretne (w danej sprawie), a nie generalne. Podstawy

wyłączenia sędziego od orzekania nie stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a także

powołane we wniosku przepisy prawa międzynarodowego. Kwestie sporne, jakie

wystąpiły w tym zakresie, rozstrzygnęły orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (z: 2

czerwca 2020 r., P 13/19, OTK-A 2020, nr 45; 7 października 2021 r., K 3/21, OTK-

A 2022, nr 65; 24 listopada 2021 r., K 6/21, OTK-A 2022, nr 9; 23 stycznia 2022 r., P

10/19, OTK-A 2022, nr 14; 10 marca 2022 r., K 7/21, OTK-A 2022, nr 24). W

pierwszych z wymienionych wyroków orzeczono, że: art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w

jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu

podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z

art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie spełnia się zatem przesłanka

wyłączenia sędziego z mocy ustawy z art. 49 § 1 i art. 48 k.p.c. Nie jest nią powołanie

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa (powołane wyżej wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 2 czerwca 2020

r., P 13/19; 23 stycznia 2022 r., P 10/19; 10 marca 2022 r., K 7/21).

W związku z powyższym – nieistnienia w przytoczonej argumentacji

okoliczności o charakterze zindywidualizowanym, które wskazywałyby na

jakiekolwiek nieprawidłowości zaistniałe w ramach wynikającej z obowiązujących

przepisów procedury nominacyjnej, wobec czego przytoczenia stanowiska, które

sprowadza się w istocie do kwestionowania przyjętych ustawowo rozwiązań –

wniosek pełnomocnika skarżącej jako pozbawiony uzasadnionych podstaw podlegał

oddaleniu.

II USKP 329/26

4

[r.g.]