SN oddalił wniosek o wyłączenie sędziego w sprawie emerytury policyjnej

Sędzia Sądu Najwyższego Jarosław Sobutka został wyznaczony do

rozpoznania sprawy II USKP 72/26 (pierwotnie do rozpoznania sprawy o sygn. akt I

USK 453/23, następnie I USKP 188/24) w związku ze skargą kasacyjną

ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 25 maja 2023 r., sygn.

akt III AUa 675/22, w sprawie z odwołania T. B. przeciwko Dyrektorowi Zakładu

Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w

Warszawie o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej.

W piśmie z 4 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o

ewentualne, na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. oraz art. 48 § 1 k.p.c., w przypadku

II USKP 72/26

2

wylosowania do rozpoznania skargi kasacyjnej, wyłączenie od rozpoznania sprawy

m.in. sędziego Sądu Najwyższego Jarosława Sobutki. Natomiast wniosek o

wyłączenie sędziego z 20 grudnia 2023 r. ubezpieczony uzasadnił przede wszystkim

wątpliwościami artykułowanymi w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka, sądów powszechnych i administracyjnych względem sposobu powołania

sędziów po zmianach wprowadzonych w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw. Po przywołaniu

orzeczeń pełnomocnik skarżącego podniosła, że w konsekwencji istotne znaczenie

dla argumentacji ubezpieczonego ma uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia

2020 r., BSA I-4110-1/20. Wnioskodawca powołał przepis art. 49 k.p.c. W Jego

ocenie okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego w

następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa

ukształtowaną na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3) oznacza

oczywistą niezgodność z Konstytucją RP.

Przedmiotowy wniosek został przydzielony sędziemu sprawozdawcy do

rozpoznania (załącznik nr 1 – lista wpisów w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych

przydzielonych sędziom Sądu Najwyższego orzekającym w Izbie Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych – KRI 443, 000443).

Sędzia Sądu Najwyższego Jarosław Sobutka w pisemnym wyjaśnieniu

złożonym w trybie art. 52 § 2 k.p.c. przedstawił, że pełnomocnik skarżącego, nie

wskazała żadnych okoliczności związanych z powołaniem go na urząd sędziego

Sądu Najwyższego, ani okoliczności związanych z jego pracą już po powołaniu, które

mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej niezawisłości i bezstronności

jako sędziego przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpatrywany wniosek nie jest zasadny. Sędziowie w sprawowaniu swojego

urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Oznacza to, że wyłączenie sędziego od

rozpoznania sprawy nie może być dowolne. Uchwała Sądu Najwyższego nie ma

II USKP 72/26

3

rangi ustawy jako źródło prawa, dlatego nie zastępuje i nie uzupełnia przepisów

procedury cywilnej dotyczących wyłączenia sędziego z art. 48 k.p.c. i art. 49 § 1 k.p.c.;

nie może być sprzeczna z ustawą zasadniczą. Sama w sobie nie jest też źródłem

prawa powszechnego i dlatego nie zastępuje ustawy (art. 87 ust. 1, art. 176 ust. 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Za właściwe należy przyjąć stanowisko, iż

uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, nie

wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego, natomiast zawarte w niej myśli mogą

być wykorzystywane w praktyce orzeczniczej w granicach normalnych sposobów

wykładni prawa (postanowienia Sądu Najwyższego z 3 listopada 2021 r., IV KO 86/21,

LEX nr 3251718; 20 maja 2025 r., I PSK 60/24, Legalis nr 3221927).

Podkreślić trzeba, że ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed

sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Uchwała Sądu

Najwyższego nie mogła wyłączyć od orzekania określonej grupy sędziów, a tym

bardziej indywidualnego sędziego. Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (tj. z dnia 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 622) wprost stanowi

w art. 29 § 3, iż niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy, a

także inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego

z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru

sprawiedliwości. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy stanowi, że okoliczności

towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej

podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub

kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Przyczyny wyłączenia sędziego

są zawsze indywidualne i konkretne (w danej sprawie), a nie generalne. Podstawy

wyłączenia sędziego od orzekania nie stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a także

powołane we wniosku przepisy prawa międzynarodowego. Kwestie sporne, jakie

wystąpiły w tym zakresie, rozstrzygnęły orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (z: 2

czerwca 2020 r., P 13/19, OTK-A 2020, nr 45; 7 października 2021 r., K 3/21, OTK-

A 2022, nr 65; 24 listopada 2021 r., K 6/21, OTK-A 2022, nr 9; 23 stycznia 2022 r., P

10/19, OTK-A 2022, nr 14; 10 marca 2022 r., K 7/21, OTK-A 2022, nr 24). W

pierwszych z wymienionych wyroków orzeczono, że: art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w

jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu

podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z

II USKP 72/26

4

art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie spełnia się zatem przesłanka

wyłączenia sędziego z mocy ustawy z art. 49 § 1 i art. 48 k.p.c. Nie jest nią powołanie

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa (powołane wyżej wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 2 czerwca 2020

r., P 13/19; 23 stycznia 2022 r., P 10/19; 10 marca 2022 r., K 7/21).

Przyczyny wyłączenia sędziego są zawsze indywidualne i konkretne, a nie

generalne - chodzi o wyłączenie sędziego w danej sprawie. Podstawy wyłączenia

sędziego od orzekania nie stanowi m.in. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, czy powołane

we wniosku przepisy prawa międzynarodowego – wskazuje Sąd Najwyższy w

postanowieniu z 26 marca 2026 r. (II USKP 125/26, LEX nr 4096649), podnosząc,

że nie bez znaczenia jest też stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej wyrażone w wyroku z 24 marca 2026 r., C-521/21 – „Artykuł 19 ust. 1

akapit drugi TUE i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy tak

interpretować, że: nie stoją one na przeszkodzie uznaniu za „niezawisły i bezstronny

sąd” składu orzekającego, w którym zasiada jednoosobowo sędzia powołany na

swoje stanowisko w wyniku procedury powołania charakteryzującej się tym, że

po pierwsze, kandydatura tego sędziego została zarekomendowana przez organ,

który nie daje gwarancji niezależności wystarczających do tego, by wykluczyć w

przekonaniu jednostek wszelkie uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości

procedur powoływania sędziów, w których organ ten uczestniczy, a po drugie,

uczestnicy tej procedury nominacyjnej nie mieli prawa do skutecznego środka

prawnego przed sądem, jeżeli nie zachodzą inne istotne okoliczności dotyczące

kontekstu tego postępowania, które miałyby taki charakter i wagę, że rozpatrywane

łącznie mogłyby podważyć niezawisłość lub bezstronność wspomnianego sędziego”.

W związku z powyższym wniosek pełnomocnik skarżącego jako pozbawiony

uzasadnionych podstaw podlegał oddaleniu.

[r.g.]