Kasacja E. G. w sporze o składki odrzucona, wartość sporu poniżej 10 tys. zł

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie z odwołania A. S.A. we W. i E. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu,

postanowieniem z 1 kwietnia 2025 r. ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę

2.532,60 złotych oraz odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonej E. G. od wyroku Sądu

Apelacyjnego we Wrocławiu z 5 grudnia 2024 r., oddalającego apelację E. G. od wyroku

Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 2 marca 2023 r., w przedmiocie wysokości podstawy

wymiaru składek.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego E.G. złożyła skargę kasacyjną do Sądu

Najwyższego określając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 76.998,60 zł.

II UZ 21/26

2

Badając dopuszczalnośc skargi Sąd Apelacyjny zauważył, że ponieważ w odpowiedzi

na odwołanie organ rentowy wskazał, że wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie

wynosi 2.512,71zł, a w apelacji E. G. określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę

6.416,55 zł, zaś w odpowiedzi na apelację organ rentowy ponownie wskazał kwotę

2.512,71 zł wyjaśniając, że wartość przedmiotu sporu to różnica w składkach

deklarowanych za okres od 1 kwietnia 2022 r., konieczne okazało się sprawdzenie

wartości przedmiotu zaskarżenia. W związku z powyższym postanowieniem z 20 marca

2025 r. Sąd Apelacyjny zarządził sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia zlecając

wyliczenie tej wartości organowi rentowemu. Pismem z 28 marca 2025 r. pełnomocnik

strony pozwanej przedstawił hipotetyczne wyliczenie wartości przedmiotu zaskarżenia

przez wskazanie różnicy w wysokości składek na ubezpieczenia społeczne i

ubezpieczenie zdrowotne E. G. jako zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w A.

S.A. we W. zadeklarowanych za kwiecień 2022 r. od wynagrodzenia w kwocie 6.792,83

zł a wysokością ustaloną w zaskarżonej decyzji w kwocie 376,25 zł.

Sąd Apelacyjny ustalił, że w zaskarżonej decyzji z 22 lipca 2022 r. organ rentowy

umorzył postępowanie w części dotyczącej podlegania przez E. G. obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym w zakresie emerytalnym, rentowym, wypadkowym i

chorobowym jako pracownika u płatnika składek A. S.A. od 1 czerwca 2017 r. (pkt 1)

oraz ustalił podstawę wymiaru składek na ww. ubezpieczenia społeczne za kwiecień

2022 r. w kwocie 376,25 zł zł oraz na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne w kwocie

445,91 zł (pkt 2).

E. G. składając odwołanie od powyższej decyzji wniosła o przyjęcie jako

podstawy wymiaru składek wynagrodzenia w kwocie 6.792,83zł zgodnie z umową

obowiązującą od 1 kwietnia 2022 r. Wnioskodawczyni w okresach: od 24 marca 2022 r.

do 24 kwietnia 2022 r. i od 2 maja 2022 r. do 14 marca 2023 r. była nieprzerwanie

niezdolna do pracy i otrzymywała z tego tytułu wynagrodzenie chorobowe, następnie

zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne. Wysokość składek na ubezpieczenia

emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe, zdrowotne za kwiecień 2022 r.

wyliczonych od postawy wymiaru w kwocie 6.792,83 zł wynosi 2.691,77zł, natomiast od

kwoty 376,25zł wynosi 159,17zł. Różnica pomiędzy składkami wynikającymi z kwoty

zadeklarowanej jako podstawa wymiaru składek za kwiecień 2022 r. a kwotą przyjętą w

zaskarżonej decyzji wynosi 2.532,60 zł.

II UZ 21/26

3

Sąd Apelacyjny wskazał, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

przedmiot sporu jest wyznaczany w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu

rentowego zaskarżonej do sądu powszechnego, a w drugim rzędzie przedmiotem

postępowania sądowego określonym zakresem odwołania od decyzji organu

rentowego. Przyjmuje się również, że w sprawie o wysokość podstawy wymiaru składek

na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne wartość przedmiotu

zaskarżenia równa jest różnicy pomiędzy wysokością składki wskazywaną (uiszczoną)

przez odwołującego się i składką należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji za sporny

okres.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje

niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia jedynie w sprawach o przyznanie i o

wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia

społecznego. Niniejsza sprawa nie należy do żadnej z powyższych kategorii, gdyż spór

dotyczy prawa majątkowego, odnośnie do którego dopuszczalność skargi kasacyjnej

jest uwarunkowana wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co

najmniej 10.000 zł (art. 3982 § 1 k.p.c.).

Sąd Apelacyjny podniósł, że skarżąca podała wartość przedmiotu zaskarżenia w

skardze kasacyjnej w sposób oderwany nawet od wartości określonej we własnej

apelacji na kwotę 6.416,60 zł, nie przedstawiając przy tym sposobu jej wyliczenia. Sąd

ten wskazał, że zaskarżona decyzja dotyczy podstawy wymiaru składek za jeden

miesiąc i tylko w tym zakresie toczy się spór pomiędzy stronami, dlatego uznał za

wiarygodne wyliczenia organu rentowego, który przedstawił je w sposób fachowy i nie

budzący wątpliwości.

W związku z powyższym, skoro wartość przedmiotu zaskarżenia okazała się

niższa niż 10.000 zł, to zdaniem Sądu Apelacyjnego skarga kasacyjna podlegała

odrzuceniu jako niedopuszczalna.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego skarżąca E. G. wniosła o jego

uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów

zastępstwa procesowego.

Skarżąca zarzuciła Sądowi drugiej instancji naruszenie przepisów postępowania,

których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

II UZ 21/26

4

1. art. 3986 § 2 w związku z art. 3982 § 1 w związku z art. 22 k.p.c., przez błędne

przyjęcie, że wartość przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie stanowi różnicę

pomiędzy wysokością składek, wyliczonych od podstawy wymiaru zadeklarowanej

przez płatnika składek za kwiecień 2022 r., a wysokością składek ustalonych w oparciu

o podstawę wymiaru określoną przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji z 22 lipca

2022 r. za ten sam okres, wynosząca 2.532,60 zł., podczas gdy w przedmiotowej

sprawie osią sporu nie jest wysokość zobowiązania składkowego, lecz wysokość samej

podstawy wymiaru składek, która ma bezpośredni wpływ na wysokość powtarzających

się świadczeń, które skarżąca pobierała przez okres kolejnych 12 miesięcy, a w

konsekwencji wartość przedmiotu sporu winna zostać ustalona jako różnica pomiędzy

zadeklarowaną przez płatnika składek podstawą wymiaru składek za kwiecień 2022 r.

w wysokości 6.792,83 zł, a podstawą wymiaru określoną przez organ rentowy w decyzji

za ten sam okres w wysokości 376,25 zł z uwzględnieniem przyszłych świadczeń

powtarzających się, wynikających z zadeklarowanej podstawy, za okres od kwietnia

2022 r. do kwietnia 2023 r. (12 x 6.416,55 zł = 76.998,60 zł);

2. art. 3982 § 1 w związku z art. 3986 § 2 k.p.c., przez odrzucenie skargi

kasacyjnej z tej przyczyny, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza kwoty

10.000,00 zł i wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej jako

niedopuszczalnej, podczas gdy to ustalenie jest w sposób oczywisty nieprawidłowe,

bowiem wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 76.998,60 złotych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie skarżącej E. G. jako nieuzasadnione, podlegało oddaleniu.

Zarzuty zawarte w zażaleniu dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj.

art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 22 k.p.c. są bezzasadne.

Stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w

sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach

z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest niższa niż dziesięć tysięcy

złotych. Z uwagi na zakres dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o prawa

majątkowe strona zobowiązana jest do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia

(art. 3984 § 3 zdanie pierwsze k.p.c.). Z kolei art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. nakłada na sąd

II UZ 21/26

5

drugiej instancji oraz Sąd Najwyższy obowiązek dokonania kontroli dopuszczalności

skargi, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia przysługującego poza tokiem instancji

i weryfikacji wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia w celu

wyeliminowania przypadków nieprawidłowego oznaczenia tej wartości w zamiarze

zapewnienia sobie dostępu do postępowania kasacyjnego (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 18 maja 2006 r., IV CZ 34/06, LEX nr 200867 i powołane w nim

orzeczenia).

Trzeba również wskazać, że wartość przedmiotu zaskarżenia określona przez

wnoszącego skargę z naruszeniem reguł wynikających z art. 19 - 24 k.p.c. nie jest

wiążąca dla oceny dopuszczalności skargi i podlega sprawdzeniu z urzędu zarówno

przez sąd drugiej instancji jak i Sąd Najwyższy, na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. (por.

postanowienia z 6 stycznia 2010 r., I UK 289/09, LEX nr 577827; z 2 lutego 2011 r., II

CZ 197/10, LEX nr 738550 i z 18 stycznia 2012 r., II PZ 38/11, LEX nr 1130381 oraz

przytoczone w nich orzeczenia).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że w sprawach z

zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot sporu wyznaczany jest w pierwszej

kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu powszechnego,

od której wniesiono odwołanie do sądu, a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania

sądowego, określonego zakresem odwołania od decyzji organu rentowego (por. m.in.

postanowienie z 23 listopada 2007 r., II UZ 30/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 54 i

przywołane w nim orzecznictwo). Przyjmuje się również, że w sprawie o wysokość

podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne

wartość przedmiotu zaskarżenia równa jest różnicy pomiędzy wysokością składki

wskazywaną przez odwołującego się i składką należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji

za sporny okres (por. postanowienia z 17 kwietnia 2009 r., II UZ 12/09, OSNP 2010 nr

23-24, poz. 301; z 26 stycznia 2011 r., II UK 190/10, LEX nr 786391; z 7 kwietnia 2010

r., I UZ 8/10, LEX nr 1620499 i z 24 maja 2012 r., II UZ 16/12, LEX nr 1222163).

Pogląd ten odnosi się jednak do sytuacji, gdy podstawa wymiaru składek co

prawda jest sporna w odniesieniu do jakiegoś jej składnika (składników) lub jego

wysokości, ale istotą sporu jest wysokość składek wymierzonych od ustalonej przez

organ rentowy podstawy ich wymiaru. W takim przypadku wartość przedmiotu

zaskarżenia stanowi różnica między wysokością składek uiszczonych a kwotą składek

II UZ 21/26

6

naliczonych przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego za ugruntowane należy uznać stanowisko, że w sprawach, w których

przedmiotem sporu nie jest wysokość zobowiązania składkowego, ale wysokość samej

podstawy wymiaru, wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica między

zadeklarowaną przez płatnika składek podstawą wymiaru składek a podstawą wymiaru

określoną przez organ rentowy za sporny okres - art. 22 k.p.c. w związku z art. 3982 §

1 k.p.c. (por. np. postanowienia z 8 listopada 2013 r., II UZ 61/13, LEX nr 1396417; z 24

listopada 2016 r., I UZ 41/16, LEX nr 2191449 i powołane w nim orzecznictwo; z 19

kwietnia 2017 r., I UZ 63/16, LEX nr 2309618).

W niniejszej sprawie osią sporu jest wysokość zobowiązania składkowego

wynikającego z decyzji organu rentowego w zakresie ustalającym podstawę wymiaru

składek na ubezpieczenia społeczne za jeden miesiąc - kwiecień 2022 r. Sąd jest

związany przedmiotem decyzji, której dotyczyło odwołanie. Fakt, że ustalenie wysokości

podstawy wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne ma wpływ na

wysokość świadczeń, do których następnie skarżąca nabyła uprawnienia, nie oznacza,

że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, powinna być obliczona w

sposób właściwy dla wysokości tych świadczeń. Nie ma zatem uzasadnionej podstawy

do zastosowania mechanizmu ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia w sposób

przedstawiony przez skarżącą w postaci przemnożenia kwoty wynagrodzenia

(stanowiącej podstawę wymiaru składek) przez 12 miesięcy, skoro sporną wartość

stanowi różnica pomiędzy kwotą składek wynikających z kwoty zadeklarowanej jako

podstawa wymiaru składek za kwiecień 2022 r. a kwotą przyjętą w zaskarżonej decyzji

(2.532,60 zł), a nie wysokość należnych odwołującej się świadczeń z ubezpieczenia

chorobowego.

Tym samym w ocenie Sądu Najwyższego zaskarżone postanowienie odpowiada

prawu, gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, co

skutkowało uznbaniem, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna (art. 3982 § 1 k.p.c.)

i w konsekwencji podlegała odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art.

3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.

[a.ł]

II UZ 21/26

7

Ewa Stryczyńska