Skręt w lewo przed motocyklistą. SN utrzymał zgodę na odpowiedzialność prokuratora

Prokurator Okręgowy w […]1 wniósł o zezwolenie na pociągnięcie

do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] w stanie

spoczynku X. Y. za to, że w dniu 18 lipca 2024 r. w miejscowości P1., gm. […], woj.

II ZIZ 19/25

2

[…], kierując samochodem osobowym marki V. nr rej. […] nieumyślnie naruszył

zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że znajdując się na

skrzyżowaniu dróg i wykonując manewr skrętu w lewo w kierunku miejscowości Ż.

nie zachował szczególnej ostrożności i nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu

jadącemu drogą z pierwszeństwem przejazdu od miejscowości Ż. T. B. kierującemu

motocyklem marki A. nr rej. […], doprowadzając do zderzenia obu pojazdów, w

następstwie czego kierujący motocyklem marki A. nr rej. […] T. B. doznał obrażeń

ciała w postaci otarć naskórka w powłokach ciała, wieloodłamowego złamania

prawej rzepki z podłużnie przebiegającymi szczelinami złamania, ze zwichnięciem

odłamów oraz niewielkim krwiakiem śródstawowym, złamania prawej kości

strzałkowej w obrębie kostki bocznej, które spowodowały u pokrzywdzonego

naruszenie czynności narządu ciała (narządu ruchu) inne niż określone w art. 156

§1 k.k. trwające dłużej niż 7 dni, tj. za popełnienie przestępstwa z art. 177 § 1 k.k.

Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej uchwałą z dnia 9

czerwca 2025 r., sygn. akt I ZI 14/25, zezwolił na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] w stanie

spoczynku X. Y. za czyn opisany we wniosku Prokuratora Okręgowego w […]1

z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt […].

Zażalenie na wskazaną uchwałę złożył prokurator Prokuratury Okręgowej

w [...] w stanie spoczynku X. Y., zaskarżając ją w całości na swoją korzyść.

Zaskarżonej uchwale zarzucił:

1. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia,

tj. art. 135 § 5 zdanie pierwsze, art. 135 § 14 i art. 171 pkt 2 ustawy – Prawo

o prokuraturze w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k.,

poprzez uznanie, iż w analizowanej sprawie zachodzi dostatecznie

uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa z art. 177 §

1 k.p.k., w sytuacji, gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie

materiału dowodowego dokonana z poszanowaniem reguły in dubio pro reo

opisanej w art. 5 § 2 k.p.k. nakazującej niedające się usunąć wątpliwości

rozstrzygać na korzyść oskarżonego oraz zasady swobodnej oceny

dowodów z art. 7 k.p.k. stosowanych po myśli art. 135 § 14 i art. 171 pkt 2

II ZIZ 19/25

3

ustawy – Prawo o prokuraturze w żadnym razie nie pozwala na takową

konstatacje, albowiem:

a. kluczowa, będąca podstawą wyżej wymienionego wniosku, opinia

biegłego z zakresu badań przyczyn wypadków drogowych mgr inż. M. K.

jest wewnętrznie sprzeczna i niepełna, gdyż pomimo takiej możliwości w

oparciu o analizę uszkodzeń pojazdów, nie wylicza ona faktycznej

prędkości kierującego motocyklem, opierając się jedynie na takowej

deklarowanej, gdy tymczasem wyliczenie faktycznej prędkości tego

ostatniego jest kluczowe do stwierdzenia, czy po stronie kierującego V.

doszło do naruszenia zasady pierwszeństwa ruchu drogowego,

szczególnie, gdy ten sam opiniujący stwierdza, że większa prędkość

motocyklisty od prędkości dozwolonej 50 km/h w fazie przed

wypadkowej, której według opiniującego nie da się wykluczyć,

pozostawałaby nie bez wpływu na przebieg wypadku,

b. ekspertyza wydana została bez przeprowadzenia wizji lokalnej na

miejscu zdarzenia z udziałem uczestników wypadku, której celem byłoby

uwzględnienie faktycznej widoczności na skrzyżowaniu, w tym dla

kierującego samochodem osobowym marki V. wyjeżdżającego z drogi

podporządkowanej, która to widoczność, z uwagi na ukształtowanie

samego skrzyżowania, w połączeniu z ustaleniem faktycznej prędkości

kierującego motocyklem poruszającego się drogą z pierwszeństwem

przejazdu w chwili przedwypadkowej oraz jego faktycznej techniki jazdy

wówczas, dopiero pozwalałaby na ustalenie rzeczywistego przebiegu

zdarzenia,

c. zgromadzony materiał procesowy nie pozwala wykluczyć w analizowanej

sprawie dwóch równie prawdopodobnych wersji, w tym takiej, w świetle

której wyłącznym sprawcą samego zdarzenia jest sam kierujący

motocyklem, nie tylko wskutek przekroczenia prędkości dozwolonej

50kmh, która to prędkość w połączeniu z ukształtowaniem samego

skrzyżowania miała wpływ na to, czy był on widoczny dla kierującego

samochodem osobowym w odległości pozwalającej na dostrzeżenie go i

uniknięcie wypadku, ale również w następstwie nieprawidłowej techniki

II ZIZ 19/25

4

jazdy motocyklisty polegającej na jeździe blisko osi jezdni zamiast

zbliżenia się do prawej krawędzi jezdni, zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy

Prawo o ruchu drogowym,

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający

wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, iż zebrany w sprawie materiał

dowodowy pozwala na uznanie, że w analizowanej sprawie zachodzi

dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez X. Y. przestępstwa

z art. 177 § 1 k.k.

Podnosząc tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej

uchwały Sądu Najwyższego przez odmowę zezwolenia na pociągnięcie go do

odpowiedzialności karnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały

przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie jest niezasadne.

Chybiony jest zarzut sformułowany w jego pkt. 1, w ramach którego skarżący

podnosi dokonanie przez Sąd I instancji wadliwej oceny materiału dowodowego, w

szczególności opinii biegłego, co w konsekwencji zaważyło na uznaniu przez Sąd I

instancji, że zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez X. Y.

przestępstwa z art. 177 § 1 k.k.

Powołany wyżej przepis przewiduje odpowiedzialność karną za nieumyślne

naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, którego skutkiem jest

wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1

k.k.

Ustalenia odnoszące się do naruszenia przez X. Y. zasad bezpieczeństwa w

ruchu lądowym Sąd I instancji oparł na sporządzonej na potrzeby niniejszego

postępowania opinii biegłego z zakresu badania przyczyn wypadków mgr inż. M. K.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, jakoby wskazana opinia

charakteryzowała się wewnętrzną sprzecznością i była niepełna.

Prędkość, z jaką poruszał się pokrzywdzony motocyklem została

oszacowana – nie jak twierdzi skarżący, wyłącznie na podstawie informacji podanej

II ZIZ 19/25

5

przez pokrzywdzonego – ale również w oparciu o parametry zdarzenia związane ze

śladami powstałymi na miejscu wypadku, takie jak długość odcinka znaczenia śladu

koła motocykla, a także na podstawie wyliczeń, w których uwzględniono: średnie

opóźnienie w ruchu motocykla na odcinku znaczenia śladu od koła, utratę energii

ruchu w momencie zdarzenia z samochodem i w momencie uderzenia motocykla w

słupki znaku drogowego (strona 18 opinii). Na podstawie tych parametrów biegły

ustalił, że prędkość, z jaką poruszał się motocykl, wynosiła ok. 50 km/h. Mogła być

wprawdzie nieco większa, ale w sytuacji, kiedy motocyklista podjąłby hamowanie,

choć z uwagi na brak śladów tego hamowania na miejscu zdarzenia należałoby

przyjąć, tylko nieznacznie wytraciłby prędkość.

Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że ustalenie

prędkości motocykla ma kluczowe znaczenia dla ustalenia czy skarżący kierując

pojazdem marki V. naruszył „zasady pierwszeństwa ruchu drogowego”. Z opinii

biegłego wynika jednoznacznie, że kierujący pojazdem V. popełnił błąd w technice

kierowania polegający na nieustąpieniu pierwszeństwa przejazdu motocykliście,

bowiem przy prawidłowej obserwacji sytuacji drogowej, powinien powstrzymać się

od wjazdu na skrzyżowanie. Nawet przyjmując wersję korzystną dla X. Y., o

współprzyczynieniu się motocyklisty do wypadku, to i tak nie zmienia to ustalenia,

że X. Y. nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu motocykliście. Trzeba też zauważyć,

że biegły stwierdził jednoznacznie, iż motocykl w trakcie wypadku miał włączone

światła mijania, zaś skarżący jako kierujący pojazdem V. miał możliwość

zauważenia świateł motocykla w lustrze umieszczonym za skrzyżowaniem zanim

motocyklista pojawił się bezpośrednio w polu widzenia kierującego tym pojazdem z

lewej strony skrzyżowania (strona 22 opinii). Wymaga podkreślenia, że nawet

przyjęcie wersji zdarzenia zakładającej współprzyczynienie się motocyklisty do

wypadku, nie wyklucza odpowiedzialności X. Y.

Wbrew stanowisku skarżącego, sporządzona opinia nie wykazuje deficytu w

tym, że nie została poprzedzona wizją lokalną. Opinia ta została oparta na

zgromadzonym materiale dowodowym m.in. w postaci obszernej dokumentacji

fotograficznej z miejsca zdarzenia (tom II., k. 242-272) oraz protokole oględzin z

miejsca wypadku drogowego (tom II., k. 242-272), część z tych fotografii i szkiców

II ZIZ 19/25

6

została wykorzystana w tej opinii jako materiał ilustrujący przebieg zdarzenia. Te

materiały były wystarczające do sporządzenia opinii, gdyż nie wynika z akt sprawy

by biegły stwierdził ich deficyt i domagał się wzbogacenia materiału dowodowego o

protokoły innych, szczególnych czynności procesowych.

Nie odpowiada rzeczywistości stwierdzenie skarżącego, zgodnie z którym

zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala wykluczyć w analizowanej sprawie

dwóch równie prawdopodobnych wersji zdarzenia, w tym takiej, w świetle której

wyłącznym sprawcą samego zdarzenia jest sam kierujący motocyklem. Nie ulega

wątpliwości, że konkluzje płynące ze wspomnianej opinii biegłego wykluczają, aby

wyłączną winę za przebieg zdarzenia ponosił kierujący motocyklem, natomiast

alternatywna wersja zdarzenia wskazuje jedynie na możliwość współprzyczynienia

się przez niego do tego wypadku, co jest kategorią zupełnie odmienną od

wykluczenia odpowiedzialności karnej.

Należy jednak przede wszystkim podkreślić, czego najwyraźniej nie

dostrzega skarżący, że sąd dyscyplinarny w postępowaniu w sprawie o zezwolenie

na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej nie dokonuje rozstrzygnięcia w

warunkach pełnego przekonania o popełnieniu przez prokuratora objętego

wnioskiem przestępstwa – przekonania o poziomie wymaganym dla fazy

wyrokowania. Zgodnie z treścią art. 135 § 5 ustawy – Prawo o prokuraturze, sąd

dyscyplinarny wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie prokuratora do

odpowiedzialności karnej, jeżeli przekonanie o popełnieniu przez niego

przestępstwa jest dostatecznie uzasadnione, a więc nienasuwające żadnych

istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń, zarówno co do popełnienia czynu, jak i

występowania innych znamion objętych przez ustawę ramami zasad

odpowiedzialności karnej (por. postanowienie SN z 12.06.2003 r., SNO 29/03).

Przesłanką uchylenia immunitetu jest więc określony, wymagany próg

prawdopodobieństwa popełnienia czynu zabronionego, określony przez

ustawodawcę mianem „dostatecznie uzasadnionego”, nie zaś pewność w zakresie

przypisania czynu i wszystkich jego znamion.

W świetle powyższego, oceniając zgromadzony w sprawie materiał

dowodowy w kontekście zarzutów podniesionych w zażaleniu, należy stwierdzić, że

II ZIZ 19/25

7

Sąd I instancji dokonując oceny materiału dowodowego nie naruszył wyrażonej w

art. 5 § 2 k.p.k. zasady, zgodnie z którą nie dające się usunąć wątpliwości należy

rozstrzygać na rzecz oskarżonego, zwłaszcza że oceny tej dokonał w warunkach

dostatecznie uzasadnionego uprawdopodobnienia. Dokonana przez Sąd I instancji

ocena dowodów nie uchybia normie art. 7 k.p.k. również w zakresie, w jakim ocena

ta obejmuje opinię biegłego, która nie jest obarczona wadami wskazanymi w art.

201 k.p.k., przeto Sąd I instancji nie miał obowiązku pogłębiać inicjatywy

dowodowej w kierunkach w tym przepisie wskazanym. Rozstrzygnięcie Sądu

mieściło się też w granicach wyznaczonych normą art. 135 § 5 ustawy – Prawo o

prokuraturze.

Wymaga też zasygnalizowania, że jeżeli skarżący dostrzega konieczność

poszerzenia owej inicjatywy, np. w celu ustalenia przez biegłego prędkości, z jaką

poruszał się motocyklista, w oparciu o analizę uszkodzeń pojazdów, to nie ma

przeszkód, aby podjął w tym kierunku działania procesowe w ramach uprawnień

przysługujących mu jako stronie postępowania karnego. Niemniej na etapie

postępowania immunitetowego taka konieczność nie zachodzi.

Przedstawione wyżej rozważania wskazują, że również zarzut z pkt 2

zażalenia jest chybiony, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy

obejmujący oprócz omawianej opinii biegłego również m.in. zeznania

pokrzywdzonego, jego dokumentację medyczną, dokumentację fotograficzną

miejsca zdarzenia oraz dokumentację pochodzącą z oględzin samochodu i

motocykla, wskazuje, że w analizowanej sprawie zachodzi dostatecznie

uzasadnione podejrzenie popełnienia przez X. Y. przestępstwa z art. 177 § 1 k.k.

Z powyższych względów należało uznać, że Sąd I instancji nie dopuścił się

uchybień wskazywanych w zażaleniu skarżącego, a zatem zaskarżoną uchwałę

należało utrzymać w mocy, rozstrzygając o kosztach na podstawie art. 166 w zw.

z art. 135 § 14 ustawy – Prawo o prokuraturze.

Ubocznie należy też zaznaczyć, że nie było przeszkód do przeprowadzenia

posiedzenia w postępowaniu odwoławczym, pomimo sygnalizowanych przez

prokuratora i jego obrońcę okoliczności utrudniających obecność prokuratora na

II ZIZ 19/25

8

tym posiedzeniu. Wynika to z regulacji zawartej w art. 135 § 14 ustawy – Prawo o

prokuraturze, stanowiącej, że w zakresie nieuregulowanym w sprawach o

zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej oraz w

sprawach o zastosowanie wobec niego tymczasowego aresztowania lub uchwały w

przedmiocie zastrzeżenia, o którym mowa w § 7, stosuje się odpowiednio przepisy

o postępowaniu dyscyplinarnym. Artykuł 157a tej ustawy wskazuje z kolei, że w

sprawach uregulowanych w jej rozdziale 3 nie stosuje się przepisu art. 117 § 2

ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, chyba że ustawa

nakazuje zawiadomienie uczestnika o terminie czynności procesowej, a brak jest

dowodu, że został on o nim powiadomiony. Wszelkie okoliczności wymienione w art.

117 § 2 k.p.k., prócz jednej, wyraźnie wskazanej, nie są podstawą

nieprzeprowadzenia czynności procesowych w postępowaniu immunitetowym.

Uwzględnić przy tym należało, że z obu sygnalizacji w trudnościach w dotarciu do

Sądu Najwyższego wynikało, że dotyczyły jedynie prokuratora, nie zaś obrońcy,

który mógł bez przeszkód uczestniczyć w posiedzeniu.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy uchwalił jak w sentencji.

[M. T.]

Marek Dobrowolski

Marek Siwek

Paweł Wojciechowski